- Góp ý cho dự thảo Luật giá chiều 26/9, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho rằng, ban soạn thảo nên cân nhắc chắt lọc kỹ danh mục một số mặt hàng cần định giá, nếu để danh mục quá dài có thể dẫn đến bóp méo thị trường.

Can thiệp giá, phá vỡ thị trường

Thảo luận tại phiên họp của UBTVQH về dự thảo Luật giá chiều 26/9, Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ đã bảo vệ quan điểm "giá do thị trường và doanh nghiệp sản xuất quyết định. Nhà nước chỉ can thiệp vào giá bằng chương trình bình ổn".

Bộ trưởng Tài chính khẳng định dự án luật giá thể hiện tinh thần tuân theo thị trường, không áp đặt tư duy quản lý. Ảnh: Minh Thăng
Theo dự thảo Luật giá, khi giá hàng hóa, dịch vụ thiết yếu cho sản xuất, đời sống và an ninh quốc phòng có biến động thất thường hoặc khi toàn bộ mặt bằng giá có biến động thất thường, Nhà nước sẽ thực hiện bình ổn giá bằng một hoặc một số biện pháp phù hợp với điều kiện và tình hình thực tế tại thời điểm đó sao cho có hiệu quả nhất. Mục tiêu góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định tình hình kinh tế - xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, của người tiêu dùng và lợi ích của Nhà nước.

Cam kết giá cả phần lớn do thị trường quyết định nên Bộ trưởng Tài chính khẳng định dự án luật, đổi tên từ Luật quản lý giá sang Luật giá, thể hiện tinh thần tuân theo thị trường, không áp đặt tư duy quản lý. Theo ông, việc áp dụng biện pháp bình ổn giá sẽ giao Chính phủ hoặc các bộ, ngành chủ trì.

Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội Trương Thị Mai cho rằng cần xác định rõ thế nào là biến động bất thường để bình ổn giá. Đồng thời, xác định rõ tiêu chí hàng hóa thiết yếu, nếu không sẽ dẫn đến tình trạng "thiên biến vạn hóa khó lường". Một ví dụ bà Mai đưa ra như muối đối với bà con vùng cao là mặt hàng thiết yếu trong khi đối với người dân vùng đồng bằng, đó chỉ là hàng hóa thông thường. Tình trạng loạn giá thuốc biệt dược trên thị trường cũng là ví dụ thực tiễn điển hình được bà chỉ ra để xem xét dự thảo các quy định.

Có thâm niên tham gia điều hành kinh tế khi công tác ở Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng khẳng định: "càng nhiều mặt hàng bị can thiệp về giá, sẽ dẫn tới phá vỡ thị trường". Vì lẽ đó, ông muốn làm rõ: "Những biện pháp bình ổn giá là những biện pháp gì? Phải làm rõ, sau đó mới có thể quy định cụ thể loại nào thuộc thẩm quyền Chính phủ, loại khác thuộc bộ trưởng chuyên ngành hoặc để địa phương quy định".

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tài chính - Ngân sách cũng kiến nghị, việc hoạch định chính sách liên quan đến thị trường, giá cả là vấn đề lớn. Do đó, việc quyết định phạm vi bình ổn giá phải do tập thể Chính phủ quy định, không nên giao cho cá nhân Thủ tướng.

Không thận trọng, loạn giá

Theo dự thảo, Nhà nước chỉ định giá đối với hàng hóa, dịch vụ sau hàng hóa, dịch vụ Nhà nước độc quyền, tài nguyên quan trọng, hàng hóa, dịch vụ thiết yếu có thị trường cạnh tranh hạn chế. Nhiều ý kiến thảo luận đã e ngại việc xác định loại "tài nguyên quan trọng" như dự thảo luật "mù mờ", trong khi lại đưa ra vấn đề "hàng hóa độc quyền nhà nước".

Ông Nguyễn Sinh Hùng cho hay, đến nay chỉ có thiết bị quân sự được xem là "độc quyền". Việt Nam chưa có danh mục hàng hóa do Nhà nước độc quyền nên khó có thể áp dụng như dự thảo luật quy định. Nếu không thận trọng sẽ dẫn đến loạn giá. Ngoài ra, ở ta chỉ có khái niệm về độc quyền nhà nước, không được có độc quyền doanh nghiệp. Ngay những mặt hàng như xăng, dầu, điện, khí cũng không nên coi là độc quyền. Thậm chí, ông lo ngại, quy định không rõ ràng, cẩn trọng sẽ dẫn đến tình trạng quá nhiều mặt hàng giao Nhà nước định giá.

Ủy ban Tài chính - Ngân sách cũng cho rằng, dự thảo có nhiều quy định mâu thuẫn với mục tiêu phù hợp cơ chế thị trường và xu thế hội nhập; tập trung quy định về nội dung quản lý nhà nước, trong đó chú trọng quyền lực, vai trò các cơ quan Nhà nước trong quyết định giá, thể hiện sự can thiệp quá sâu của Nhà nước. Quy định về hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước có thẩm quyền định giá cũng chưa rõ ràng về chủng loại, phạm vi, tiêu chí xác định, dễ dẫn đến phạm vi rộng, không tránh khỏi sự can thiệp của Nhà nước vào quy luật cung cầu, ảnh hưởng đến quyền tự chủ của doanh nghiệp và quyền lợi của người tiêu dùng...

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đã đề nghị Bộ Tài chính xem xét những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, chỉnh lý dự luật đã tiếp thu để chuẩn bị trình kỳ họp Quốc hội cuối tháng 10 tới.

Lê Nhung