Sinh vien CNTT.jpg
Mỗi năm có khoảng 40.000 sinh viên CNTT-TT tốt nghiệp, nhiều gấp 4 lần nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp phần mềm, thế nhưng điệp khúc "thiếu người trầm trọng" vẫn tiếp diễn. Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.

>> FPT Software "chào" mức lương 1,2 tỷ đồng/năm cho kỹ sư cầu nối / Doanh nghiệp phần mềm "chết khát" trong "biển" nhân lực CNTT / "Săn" nhân lực phần mềm trên đất Nhật / TGĐ FPT Trương Gia Bình lo DN phần mềm "thủng lưới"

Trường đào tạo nhiều, doanh nghiệp vẫn thiếu nhân lực

Theo Sách Trắng CNTT-TT Việt Nam năm 2013, trong 3 năm gần đây, tổng số sinh viên Đại học, Cao đẳng CNTT-TT đã tốt nghiệp trên cả nước đạt hơn 110.000 người, trong đó năm 2010 có 34.498 sinh viên, năm 2011 có 41.908 sinh viên, năm 2012 có 40.233 sinh viên. Đối chiếu với con số tính toán chung từ các doanh nghiệp phần mềm ước tính mỗi năm ngành này cần tuyển 8.000 - 10.000 lao động thì nếu tính riêng về số lượng, các trường đào tạo đã đáp ứng dư thừa nhu cầu nhân lực của các doanh nghiệp. Thế nhưng, các doanh nghiệp xuất khẩu phần mềm vẫn liên tục kêu "thiếu người trầm trọng".

Đáng chú ý là nhân lực làm xuất khẩu phần mềm ngày nay không chỉ cần biết kỹ năng đơn giản về lập trình (coding) mà còn phải đáp ứng các tiêu chí khá cao như phải biết ngoại ngữ, am hiểu kiến thức chuyên sâu về những công nghệ mới như di động, điện toán đám mây, dữ liệu lớn, có khả năng làm việc nhóm, chịu được áp lực công việc... Trong khi đó, các trường Đại học, Cao đẳng thường chỉ đào tạo kiến thức cơ bản, nền tảng chứ chưa tập trung đào tạo đội ngũ nhân lực chất lượng cao. Một thống kê gần đây cho thấy, có tới 72% sinh viên ngành CNTT không có kinh nghiệm thực hành, 42% thiếu kỹ năng làm việc nhóm, 70% sinh viên không thành thạo ngoại ngữ.

Đại diện của Công ty VNEXT từng than thở với ICTnews về việc quá ít trường Đại học, Cao đẳng đào tạo về lập trình ứng dụng cho di động, khiến doanh nghiệp khá vất vả trong việc "tuyển quân" triển khai các dự án gia công xuất khẩu phần mềm liên quan tới ứng dụng di động.

Với mong muốn làm dịu phần nào "cơn khát" nhân lực, các doanh nghiệp xuất khẩu phần mềm đang phải vận dụng nhiều chiêu thức tuyển dụng nhân sự, phổ biến nhất là đăng thông tin tuyển dụng trên Internet; kết hợp với các cơ sở đào tạo để nhận sinh viên về thực tập rồi đề nghị những sinh viên giỏi vào làm việc chính thức; tham gia các hội chợ việc làm; nhận hồ sơ từ các trang tuyển dụng trực tuyến và công ty săn đầu người (head hunter) uy tín; tuyển dụng nhân sự mới qua lời giới thiệu của các nhân sự hiện tại,... Thế nhưng, rất nhiều trường hợp ứng viên được tuyển dụng chưa đáp ứng nhu cầu công việc.

Doanh nghiệp phải "tự giải cứu"

Nhiều doanh nghiệp phần mềm đã “tự giải cứu” thông qua việc đào tạo lại các ứng viên được lựa chọn. Đơn cử như FPT Software đã thành lập một Trung tâm Đào tạo nhân lực phần mềm (CSTC), chuyên chọn lọc và đào tạo sinh viên từ Đại học FPT và các tổ chức đào tạo CNTT khác trong khuôn khổ chương trình sinh viên thực tập của công ty. “Nhằm xóa bỏ khoảng cách giữa "đầu ra" của các tổ chức đào tạo và yêu cầu của các dự án sản xuất, FPT Software đã xây dựng và cải tiến các chương trình huấn luyện nhân viên mới. Chương trình được thiết kế bài bản bao gồm cả các kỹ năng chuyên môn và kỹ năng mềm phải có trong 2 - 3 tháng trước khi tung "tân binh" vào những dự án thực tế”, ông Phạm Tú Cường, Trưởng Ban Đào tạo Nhân lực FPT Software cho biết.

Bên cạnh FPT Software, nhiều doanh nghiệp phần mềm khác như TMA Solutions, Harvey Nash… cũng thiết lập các trung tập đào tạo để phục vụ trước tiên cho nhu cầu của chính mình.

Không đủ năng lực tự thiết lập trung tâm đào tạo như các "đại gia" trên, Công ty Cổ phần Xuất khẩu phần mềm Tinh Vân đã nảy ra sáng kiến "đặt hàng" trường Đại học Thăng Long đào tạo theo yêu cầu. Mỗi khóa đào tạo chỉ 20 - 30 học viên đã được tuyển chọn. Nội dung đào tạo được biên soạn theo nhu cầu của doanh nghiệp. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng có thể làm được như vậy bởi để đặt hàng một trường đào tạo theo chương trình mong muốn không phải dễ, cả hai bên phải phối hợp rất kỹ để chuẩn bị giáo trình, lựa chọn đầu vào... Chưa kể doanh nghiệp sẽ có thể trở thành "tò vò nuôi nhện" nếu sau khi được đào tạo, nhân viên lại nhảy sang nơi khác làm việc với mức lương hấp dẫn hơn.

Phần lớn các doanh nghiệp quy mô nhỏ đang áp dụng phương thức tái đào tạo ít rủi ro hơn là đào tạo tại chỗ, mời các giáo viên, chuyên gia người Nhật hoặc người Anh về dạy tiếng Nhật, tiếng Anh cho nhân viên, khuyến khích nhân viên tham gia các kỳ thi tiếng Nhật, tiếng Anh, thường xuyên tổ chức nhữngbuổi tọa đàm, hội thảo nhỏ về chuyên ngành để nâng cao trình độ nghiệp vụ cho nhân viên...

Nếu vẫn không "xoay" đủ người, một số doanh nghiệp xuất khẩu phần mềm đành phải áp dụng phương thức "liên thủ", chia sẻ quyền lợi với các doanh nghiệp khác để hoàn thành đơn hàng đúng thời hạn.