Doanh nghiệp kêu là 'nạn nhân' của tham nhũng

Biếu tiền, mời đi du lịch, "lại quả" giá trị hợp đồng... là những hình thức doanh nghiệp phải sử dụng để "cảm ơn" cán bộ, theo nghiên cứu vừa được công bố. "Phí bôi trơn" có lợi trước mắt nhưng sẽ làm hỏng tư duy kinh doanh.

- Biếu tiền, mời tiệc chiêu đãi, mời đi du lịch, "lại quả" giá trị hợp đồng... là nhiều hình thức khác nhau mà doanh nghiệp phải sử dụng khi làm việc với cán bộ/cơ quan quản lý nhà nước. Với tổn phí đầu tư không chính thức này, nhiều doanh nghiệp gọi mình là "nạn nhân" của tham nhũng.

Đó là ghi nhận từ báo cáo nghiên cứu về thực trạng tham nhũng trong khu vực doanh nghiệp tại Việt Nam công bố sáng nay (4/4). Nghiên cứu này nằm trong dự án Sáng kiến xây dựng tính nhất quán và minh bạch trong quan hệ kinh doanh tại Việt Nam do văn phòng doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững thuộc VCCI chủ trì thực hiện. Khảo sát được tiến hành trên 270 doanh nghiệp ở Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP HCM, Đồng Nai, Cần Thơ.

"Phí bôi trơn"

Khảo sát quan hệ giữa doanh nghiệp và cơ quan/cán bộ nhà nước cho thấy, có tới 63% doanh nghiệp đồng ý với nhận định là “hệ thống giấy phép chuyên ngành phức tạp, không minh bạch là một trong những nguyên nhân gây ra tham nhũng" ở Việt Nam hiện nay. Theo khảo sát, hầu như doanh nghiệp nào cũng chi khoản không chính thức, với mức độ bôi trơn tùy vào từng doanh nghiệp và hoàn cảnh. Tuy nhiên, đa số doanh nghiệp sẵn sàng trả khoản chi phí bôi trơn hoặc không chính thức để giải quyết các thủ tục.

Tương tự các hoạt động liên quan tới việc giao cấp đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều phát sinh tham nhũng do thủ tục phức tạp. Chỉ có 31% đồng ý là thủ tục hiện thuận tiện hơn cho doanh nghiệp. Với việc cấp và phân bổ đất, hơn một nửa số được hỏi cho rằng thủ tục để được nhà nước cho thuê, giao đất, cấp đất rất phức tạp và gần 40% tin là phải có "mối quan hệ quen biết" thì mới được giao đất, cấp đất.

Ảnh: LX

Mặc dù chính phủ đã triển khai một số chương trình hỗ trợ doanh nghiệp vay vốn để đầu tư sản xuất, kinh doanh nhưng hơn một nửa doanh nghiệp cho biết phải có chi phí bồi dưỡng cán bộ tín dụng thì mới tiếp cận được nguồn vốn này, hơn 60% nói phải có quan hệ với ngân hàng hoặc cán bộ tín dụng. Trong hoạt động cung cấp hàng hóa/dịch vụ cho DNNN/cơ quan nhà nước thì gần 50% cho hay việc gửi quà biếu cho cán bộ phụ trách đấu thầu là phổ biến... Kết quả khảo sát cho thấy khoản “lại quả” mà doanh nghiệp trích lại cho đối tác phần lớn là dưới 5% giá trị hợp đồng, một số trường hợp cao hơn 10%. Đặc biệt, mức lại quả trong ngành dịch vụ cao hơn sản xuất và thương mại.

Báo cáo nhận định chung rằng hình thức tham nhũng phổ biến nhất trong mối quan hệ giữa doanh nghiệp và khu vực nhà nước mà doanh nghiệp ghi nhận là hối lộ dưới dạng đưa phong bì cho các cán bộ nhà nước. Điều này được xem như thông lệ chấp nhận được trong kinh doanh ở Việt Nam. Ngoài ra, còn có hiện tượng cán bộ nhà nước có cổ phần trong doanh nghiệp nhưng thực chất không đóng tiền mua cổ phần mà vẫn được chia lợi tức đầy đủ. Đổi lại doanh nghiệp sẽ có được các lợi ích nhất định.

Ngoài hình thức hối lộ, các doanh nghiệp ghi nhận sự phổ biến của các hình thức khác như mời cơm, chiêu đãi hay mời đi du lịch trong quan hệ với cán bộ nhà nước. Mặc dù ít phổ biến hơn nhưng các hình thức như mời đi du lịch, nhận người quen, thân của cán bộ nhà nước vào làm việc tại doanh nghiệp cũng không phải là hiếm gặp... Với tổn phí đầu tư không chính thức, nhiều doanh nghiệp gọi mình là "nạn nhân" của tham nhũng. 

Hỏng tư duy kinh doanh

Nhận định về thực trạng này, Phó Chủ tịch VCCI Đoàn Duy Khương cho hay doanh nghiệp chấp nhận các khoản bôi trơn để lợi trước mắt nhưng về lâu dài sẽ "hỏng" tư duy kinh doanh và không có khả năng cạnh tranh. Ông nói các doanh nghiệp không nên đầu tư nhiều vào chuyện "biếu xén".

Tham nhũng làm tăng chi phí kinh doanh, lại quả để nhận hợp đồng đã trở thành "chuyện thường ngày ở huyện" khiến ông Richard Homer, đại diện ĐSQ Anh tại Hà Nội cảnh báo khả năng cạnh tranh, kinh doanh minh bạch giảm nếu doanh nghiệp Việt Nam muốn vươn ra thị trường quốc tế.

Về nguyên nhân, chuyên gia kinh tế trưởng Nguyễn Ngọc Anh, trưởng nhóm nghiên cứu báo cáo cho hay đánh giá hệ thống pháp luật nói chung, có tới 45% doanh nghiệp không đồng ý rằng hệ thống pháp luật hiện nay đã đủ nghiêm minh để chống tham nhũng, trong khi chỉ có khoảng 32% doanh nghiệp đồng ý. Có tới 87% doanh nghiệp được khảo sát đồng ý với nhận định "pháp luật vẫn tồn tại những kẻ hở cho nạn tham nhũng phát triển".

Ông cũng cho hay việc thực thi chưa nghiêm, ngay cả đối với một số quy định đã tốt, là một thách thức lớn. Hơn nữa, lương công chức cũng được doanh nghiệp nhắc đến như một trong những nguyên nhân của tham nhũng.

Ngoài chế tài xử phạt như nhóm thực hiện báo cáo kiến nghị, ông Đoàn Duy Khương nhấn mạnh trong trường hợp điều tra, nhiều vụ việc đã phát hiện vi phạm nhưng việc đảm bảo thực hiện tuyên án của tòa là vấn đề cần qua tâm.

Linh Thư

tin nổi bật

Hàng loạt bãi trông giữ xe ở Hà Nội bị xử phạt

Chiều 2/2, Công an quận Hoàn Kiếm thông tin, từ ngày 21-23/1 (tức từ 30 Tết đến mùng 2 Tết), đơn vị đã xử lý 14 trường hợp vi phạm trông giữ phương tiện.

Trung tướng Tô Ân Xô: Một vài lãnh đạo đăng kiểm nhận hối lộ theo tháng, theo quý

Trung tướng Tô Ân Xô cho hay, qua điều tra cho thấy, một vài lãnh đạo Phòng Kiểm định, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã nhận tiền hối lộ định kỳ theo tháng, quý của trung tâm đăng kiểm để bỏ qua lỗi trong hồ sơ xin cấp phép hoạt động và bỏ qua các vi phạm.

Nghị định bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm được thực hiện theo quy trình rút gọn

Bộ Nội vụ và Bộ Tư pháp đồng tình báo cáo Thủ tướng đồng ý xây dựng Nghị định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung theo thủ tục rút gọn.

EVN đề xuất nhiều giải pháp ngoài tăng giá điện để cân bằng khoản lỗ 31.000 tỷ đồng

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương, EVN đã đề xuất một số giải pháp khác ngoài tăng giá điện để đảm bảo cân bằng kết quả sản xuất kinh doanh năm 2022 lỗ khoảng 31.000 tỷ đồng.

Tướng Tô Ân Xô: Khởi tố 145 bị can, phong tỏa 1.780 tỷ từ vụ Việt Á, chuyến bay giải cứu

Trung tướng Tô Ân Xô cho biết, vụ án chuyến bay giải cứu đã khởi tố 41 bị can, phong tỏa kê biên 80 tỷ đồng; vụ Việt Á đã khởi tố 104 bị can với số tiền phong tỏa kê biên 1.700 tỷ đồng.

Bộ Công an đề xuất cấp thẻ an ninh trên không

Bộ Công an vừa hoàn thành dự thảo thông tư quy định mẫu, quản lý và sử dụng thẻ an ninh trên không để lấy ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Tài xế xe khách vi phạm nồng độ cồn ‘kịch khung’ trên cao tốc Nội Bài – Lào Cai

CSGT phát hiện tài xế điều khiển ô tô khách loại 40 chỗ vi phạm nồng độ cồn ở mức 0,470 mg/L khí thở trên tuyến cao tốc Nội Bài – Lào Cai.

Xây dựng cầu Lại Xuân nối Hải Phòng và Quảng Ninh

Dự án đầu tư xây dựng cầu Lại Xuân và cải tạo, mở rộng đường tỉnh 352 được đầu tư 1.350 tỷ đồng, nhằm thúc đẩy kinh tế giữa 2 địa phương Hải Phòng và Quảng Ninh.

Ban Bí thư bổ nhiệm ông Đặng Văn Dũng làm Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương

Ban Bí thư quyết định bổ nhiệm ông Đặng Văn Dũng, trợ lý Trưởng Ban Nội chính Trung ương Phan Đình Trạc giữ chức Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương.

5 cán bộ ở Thanh Hóa sẽ bị tạm đình chỉ công tác

Ngày 2/2, Tổng cục Dự trữ Nhà nước (DTNN) đã có công văn chỉ đạo Cục DTNN khu vực Thanh Hóa ban hành quyết định theo phân cấp thẩm quyền tạm đình chỉ công tác đối với 5 công chức thuộc Chi Cục DTNN Hà Trung.

Ô tô khách nghi dùng tem kiểm định giả trên cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi

Đội Tuần tra kiểm soát giao thông đường bộ cao tốc số 5 (Cục CSGT) đã phát hiện một xe khách sử dụng tem kiểm định, sổ đăng kiểm nghi làm giả đi trên cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Cái quý nhất của con người là cuộc sống và danh dự sống

Chiều 2/2, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Đảng bộ Văn phòng Trung ương Đảng đã tổ chức buổi Lễ trao Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng tặng đồng chí Nguyễn Phú Trọng – Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam.

Thủy điện Vĩnh Sơn hưởng ứng Tết trồng cây xuân Quý Mão 2023

Hưởng ứng Tết trồng cây “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ” và chương trình trồng mới 1 tỷ cây xanh giai đoạn 2021-2025 của UBND huyện Vĩnh Thạnh, ngày 31/01, lãnh đạo Nhà máy Thủy điện Vĩnh Sơn đã đến dự lễ phát động và trao kinh phí hỗ trợ cho chương trình.

Lời khai của nữ tài xế bị khởi tố vì không cứu người gặp tai nạn

Nữ tài xế Nguyễn Thị Hằng (SN 1992, trú huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An) vừa bị Công an huyện Can Lộc (Hà Tĩnh) khởi tố về tội “Không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng”.

Ngư dân miền Trung chi tiền tỷ cho chuyến 'săn lộc' đầu năm

Các tàu cá của ngư dân miền Trung neo đậu tại cảng cá Thọ Quang (Đà Nẵng) đang tất bật chuẩn bị ngư cụ ra khơi. Nhiều chủ tàu chi tiền tỷ cho chuyến đánh bắt đầu tiên của năm mới.