Trong khoảng 5 năm trở lại đây, khủng hoảng hầu như đã không chừa bất cứ một ngành nghề hay doanh nghiệp nào, dù lớn hay nhỏ. Khi đó, khả năng phán xét và quyết định của nhà lãnh đạo cũng chiu tác động nặng nề không kém. Áp lực của họ là phải đưa ra được những quyết sách đúng đắn trong thời gian ngắn, và hoàn toàn chịu trách nhiệm về quyết định đó.

Xem bài khác trên Vef.vn

Rút lui sớm

Trong kinh doanh, quyết định thức thời là quyết định dựa trên hiểu biết và thích nghi với thời thế. Hãy bắt đầu từ Vinamilk, sau khi cổ phần hóa với định hướng trở thành một tập đoàn thực phẩm và nước giải khát đa ngành.

Vinamilk tiến vào hai lĩnh vực mới là bia và cà phê. Bia là lĩnh vực mà Vinamilk cho rằng rất tiềm năng, trong khi với cà phê, bà nói rằng họ có kinh nghiệm, khi tiền thân của Vinamilk cũng đã có kinh doanh cà phê.

Năm 2003, Vinamilk tung ra True Coffee, nhưng dường như chẳng còn ai nhớ đến cái tên này. Năm 2005, sau khi Moment ra đời và giành được gần 3% thị phần, Vinamilk đã đầu tư hẳn một nhà máy sản xuất cà phê vào năm 2007. Về lĩnh vực bia, sau khi đặt vấn đề hợp tác với Saigon Beer nhưng không đạt được thỏa thuận, Vinamilk liên doanh với SAB Miller để xây dựng nhà máy bia Zorok vào năm 2007 ở Bình Dương, có công suất bắt đầu 50 triệu lít/năm.

Tuy nhiên, đến những năm 2010 nhà máy cà phê Sài Gòn của Vinamilk cũng phải chuyển nhượng cho Trung Nguyên với gần 40 triệu USD. Tương đương với lĩnh vực bia chỉ sau đó hai năm, Vinamilk đã chuyển nhượng lại cổ phần của mình cho SAB Miller vì liên doanh này không mang lại nhiều lợi nhuận.

Mặc dù những chiến lược đầu tư mới không đạt đến kết quả như mong đợi, nhưng chính nhờ loại bỏ kịp thời những khoản đầu tư thiếu hiệu quả để dồn toàn lực phát triển sữa.

Câu chuyện của Công ty Cổ phần Ánh Dương (Vinasun) cũng là trường hợp tương tự. Giống như nhiều doanh nghiệp Việt Nam mắc phải căn bệnh “Gi-La-Na” (gặp cái gì làm lấy). Trong những năm bùng nổ của thị trường bất động sản và tài chính, Vinasun tham gia vào lĩnh vực bất động sản, nhà hàng, đầu tư tài chính. Tuy nhiên, một số góp ý về chiến lược của các tổ chức nước ngoài giúp ông bỏ hết các lĩnh vực này và tập trung vào lĩnh vực taxi. Quyết định này đã giúp Vinasun tăng trưởng tốt trong những năm sau đó và đưa Vinasun vượt lên đối thủ cạnh tranh trực tiếp là Mai Linh tại thị trường đô thị lớn ở phía Nam, đặc biệt là TP.HCM. Trong khi đó, Mai Linh lại đang ngập lụt trong các khỏa đầu tư BĐS, nợ nần và có nguy cơ đổ vỡ.

Những quyết định kiểu phong trào

Trong cuộc khủng hoảng kinh tế vừa qua, nếu như những quyết định tạm dừng kinh doanh hoặc đóng cửa một số lĩnh vực nào đó cho thấy, đã xuất hiện những quyết định thành công của CEO Việt, thì phần lớn các quyết định của CEO cho thấy, nó thường rất cảm tính và thường không mang lại kết quả như mong muốn.

Khởi đầu và thành công với lĩnh vực khu công nghiệp, nhưng sau đó Đặng Thành Tâm phát triển và đầu tư thêm vào nhiều lĩnh vực khác như tài chính – ngân hàng, năng lượng, khoáng sản, viễn thông.


Trong lĩnh vực tài chính, Công ty đầu tư Sài Gòn, do ông Tâm làm Chủ tịch có tầm ảnh hưởng lớn đến 2 ngân hàng là Navibank và Western Bank. Cả hai ngân hàng này đều khá nhỏ trong hệ thống ngân hàng. Mới đây Western Bank đã phải chuyển nhượng lại cho Công ty Tài chính Cổ phần dầu khí.

Và ông Đặng Thành Tâm đã thừa nhận, quyết định đầu tư vào ngân hàng, và tài chính là thất bại. Và sự thất bại này, theo ông Tâm là do mình không am hiểu và nhảy vào đầu tư theo kiểu bầy đàn.

“Ở Việt Nam ai nghe tới ngân hàng cũng thích lắm, mình cũng thế thôi, cứ thấy người ta ăn khoai thì mình vác mai đi đào. Có một thời kỳ người ta còn đổ xô mua cổ phiếu của ngân hàng, cổ phiếu chứng khoán và cứ nhắm mắt mua là lãi. Đến giờ thì không ai dám tham gia nữa, cả nền kinh tế hôm nay gánh hậu họa vì đã mù quáng lao như vậy, tôi cũng thế thôi”, ông Tâm nói.

Ông Lê Văn Quang, Chủ tịch Công ty Cổ phần Thủy Sản Minh Phú chuyên về chế biến xuất khẩu tôm cho biết, rằng việc doanh nghiệp đầu tư nhiều phía, vì cho rằng làm tôm không bao giờ giàu nhanh, chỉ có đầu tư tài chính mới có thể gia tăng tài sản lên nhiều lần.

“Làm công việc mình không thích và bị chi phối bởi phong trào, đó là sai lầm lớn nhất trong đời tôi. Tôi đã học được một bài học quý: không nên làm những gì mình không thích, không hiểu sâu sắc. Tôi hiểu rõ con tôm nhất, do đó bây giờ Minh Phú chỉ tập trung cho con tôm”, ông Quang nói.

Làm sao tránh quyết định sai?

Thực tế không một doanh nhân làm dám tuyên bố rằng mình chưa bao giờ sai lầm. Ngay như Warren Buffet cũng đã có những quyết định sai lầm trong trong thời kỳ đầu sự nghiệp. Và ông đã mô tả đó là sai lầm ngớ ngẩn trị giá 200 tỷ đôla.

Theo Giáo sư Modesto A. Maidique, trường kinh doanh Harvard, để mang lại hiệu quả những quyết định cần được thực hiện theo hai câu châm ngôn sau: “Am hiểu lĩnh vực kinh doanh” và “Biết mình”. Tâm điểm của các quyết định kinh doanh là khi mức độ kiến thức chuyên ngành và hiểu biết về bản thân đều cao; khi bạn có đủ tri thức để lý giải thực tế một cách sắc sảo và sự khôn ngoan để tránh xa những quyết định và cảm xúc tiêu cực có thể cản trở thành công.

Theo nghiên cứu của hãng tư vấn Mckinsey Golbal, có 3 yếu tố lớn nhất có thể tác động đến việc đưa ra những quyết định sai lầm hay không.

Đầu tiên, những quyết định do người lãnh đạo tự đề xuất và đưa ra thực hiện thường đem lại hiệu quả tài chính kém nhất. Để khắc phục, họ cần phải đánh giá đúng tầm quan trọng của những ý kiến phản biện và thảo luận trong nội bộ công ty. Kế đến, những quyết định được đưa ra nhưng thiếu sự đồng bộ với chiến lươc chung của doanh nghiệp thường có khả năng gây hao hụt doanh số so với dự kiến từ 75% trở lên. Cuối cùng, nghiên cứu này cũng cho thấy một mối liên hệ tích cực giữa hiệu quả tài chính với việc cho phép những người trực tiếp thực hiện các quyết sách tham gia vào suốt quá trình thảo luận để đi đến nhưng quyết định đó.

Hãng công nghệ Google (Mỹ) là một trong những công ty nổi tiếng thế giới với văn hóa cùng đưa ra quyết định của mình. Mọi quyết định ở đây đều được đưa ra bởi các nhóm. Ngay cả ban lãnh đạo công ty cũng là một bộ ba giữ vai trò ngang nhau, khi mà hai nhà đồng sáng lập Larry Page và Sergey Bin đã thuê CEO Eric Schmidt về để tham gia điều hành. Nói cách khác, Google không phải là nơi mà một nhà quản lý cấp cao có thể đơn phương đưa ra mọi quyết định và bắt cấp dưới phải thực hiện. Thay vào đó, các nhóm sẽ tự thảo luận tìm ra giải pháp cho những vấn đề riêng của họ, và cấp dưới có thể thuyết phục cấp trên bằng lý lẽ và số liệu chứng minh.

Việc đưa ra quyết định có hiệu quả là một trong những kỹ năng quan trọng nhất của các doanh nhân, quyết định thức thời sẽ mang tới sự thành công cho doanh nghiệp còn những nhà quản trị doanh nghiệp ra quyết định cảm tính sai lầm thường chuốc lấy sự thất bại.

(Theo PLVN)