Dự án 6.000 tỷ liên doanh Trung Quốc vào 'danh sách đen'

Tổng đầu tư dự án 6.000 tỷ nhưng đang gánh lỗ 1.000 tỷ vì thế đã được xếp vào 'danh sách đen' 12 đại dự án ngàn tỷ thua lỗ nặng của ngành công thương.

Tổng công ty Thép Việt Nam đổ hàng ngàn tỷ liên doanh với Trung Quốc để khai thác mỏ sắt Quý Xa và nhà máy gang thép Lào Cai, nhưng sau nhiều năm, cú bắt tay này đã xuất hiện dấu hiệu bất lợi cho phía Việt Nam. Tổng đầu tư dự án 6.000 tỷ nhưng đang gánh lỗ 1.000 tỷ vì thế đã được xếp vào 'danh sách đen' 12 đại dự án ngàn tỷ thua lỗ nặng của ngành công thương.

Nghìn tỷ “treo” trên núi

Một ngày giữa tháng 2/2017, PV.VietNamNet có mặt ở Nhà máy gang thép Lào Cai, với vốn đầu tư gần 5.400 tỷ, đó là chưa kể 400 tỷ đổ vào mỏ sắt Quý Xa.

Ông Bùi Thanh Bình, Tổng giám đốc Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM), không giấu diếm việc nhà máy đang lỗ và số lỗ lên đến hơn 1.000 tỷ sau 2 năm vận hành. 

{keywords}
Nhà máy gang thép Lào Cai vẫn đang hoạt động nhưng lỗ hơn 1.000 tỷ. Ảnh: L.Bằng
{keywords}
Bãi phôi thép của Nhà máy gang thép Lào Cai. Ảnh: L.Bằng

Theo báo cáo của VTM, ngay sau khi đi vào hoạt động, tháng 12/2014, VTM đã lỗ 91 tỷ đồng. Năm 2015 và năm 2016, do tiếp tục chịu ảnh hưởng của thị trường thép Trung Quốc nên VTM phải bán phôi thép theo giá thị trường ở mức thấp hơn giá thành, quặng sắt Quý Xa không tiêu thụ được theo kế hoạch, dẫn đến lỗ lũy kế đến hết năm tài chính 2016 lên tới 1.077 tỷ đồng.

Trao đổi với phóng viên, một lãnh đạo của Tổng công ty Thép Việt Nam cho hay, theo báo cáo nghiên cứu khả thi 2 năm đầu dự án được lỗ 550 tỷ nhưng giờ lỗ hơn 1.000 tỷ. Như vậy, tới thời điểm hiện tại, VTM đã lỗ vượt kế hoạch là 522 tỷ đồng.

Ngoài ra, VTM cho rằng, việc đặt một nhà máy thép trên miền núi cũng đã khiến dự án gặp bất lợi. Tổng giám đốc VTM Bùi Thanh Bình thừa nhận: Lý do khiến nhà máy này xây dựng ở Lào Cai là vì ở đây có mỏ sắt Quý Xa, chứ đúng ra trên thế giới này không có một đất nước nào đầu tư một nhà máy liên hợp thép trên miền núi vì bất lợi đủ thứ.

Cụ thể, theo báo cáo của VTM, do Nhà máy Gang thép Lào Cai được xây dựng tại địa bàn có nhiều hạn chế về hạ tầng, giao thông, nguồn nhân lực chất lượng cao,... nên việc cung cấp nguyên vật liệu, thiết bị, phụ tùng phục vụ cho sản xuất của nhà máy chủ yếu phải vận chuyển từ các nơi khác đến (như than cám từ Quảng Ninh, Than cốc từ Hải Phòng, thiết bị - phụ tùng nhập khẩu từ Trung Quốc,... ).

Điều này khiến nhà máy phải chịu thêm một khoản chi phí như cước vận chuyển, thuế nhập khẩu làm tăng giá thành sản xuất, đồng thời dẫn đến việc cung cấp chưa kịp thời cho nhu cầu sản xuất của nhà máy.

Nhưng, vấn đề của dự án gần 6.000 tỷ này lại không phải chỉ nằm ở con số lỗ nói trên, mà còn ở chính cơ chế liên doanh với Trung Quốc khiến cho việc điều hành kinh doanh gặp khó.

Vướng vì... cơ chế đồng thuận

Sau 10 năm hợp tác, hợp đồng liên doanh với Trung Quốc để khai thác mỏ sắt Quý Xa và nhà máy gang thép Lào Cai đã xuất hiện các dấu hiệu “cơm chẳng lành”.

Lãnh đạo Tổng công ty Thép Việt Nam (VNsteel) - đơn vị đã rót gần 1.000 tỷ vào liên doanh này cho hay, điều lệ của Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện Kim Việt Trung có nêu: Các khoản đầu tư nội bộ có giá trị lớn hơn 100.000 USD đều phải theo cơ chế đồng thuận thay vì cơ chế tỷ lệ cổ đông, có nghĩa Hội đồng quản trị công ty muốn làm gì thì phải được toàn bộ thành viên hội đồng quản trị chấp thuận.

{keywords}
VNSteel đã rót gần 1.000 tỷ vào dự án gang thép Lào Cai và mỏ sắt Quý Xa. Ảnh: L.Bằng

Cho nên, dù đóng góp nhiều vốn hơn (Việt Nam 55%, Trung Quốc 45%), số thành viên HĐQT nhiều hơn (Việt Nam 4, Trung Quốc 3) nhưng phía Việt Nam không được toàn quyền tự quyết hoạt động của công ty mà phụ thuộc vào việc cổ đông phía Trung Quốc đồng ý hay không.

Ông Bùi Thanh Bình, Tổng giám đốc VTM, thừa nhận hợp đồng liên doanh này thực tế đang gây khó khăn cho vận hành dự án. Bởi vì Hợp đồng liên doanh, điều lệ liên doanh theo cơ chế đồng thuận thì mọi cái đều phải được thống nhất, đó là yếu tố gây khó cho điều hành do việc lấy ý kiến các cổ đông mất nhiều thời gian.

Lãnh đạo của Tổng công ty Thép Việt Nam cũng nhìn nhận, hợp đồng liên doanh tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung theo nguyên tắc cơ chế đồng thuận đang là một bất cập. “Các bên cơ bản phải đồng ý hết mới quyết được. Giờ có cái mình có thể quyết ngay nhưng không quyết được”, vị này cho biết.

Trong khi đó, đại diện của Bộ Công Thương cũng chỉ rõ vướng mắc trong hợp đồng liên doanh theo “cơ chế đồng thuận” thay vì “tỷ lệ cổ đông” là “nút thắt” cần phải được tháo bỏ tại dự án mỏ sắt Quý Xa và nhà máy gang thép Lào Cai.

Một chuyên gia không khỏi băn khoăn khi phía đối tác Việt Nam, ở đây là Tổng công ty Thép Việt Nam, lại lựa chọn một cơ chế có phần bất lợi cho chính Việt Nam trong việc đầu tư dự án này. Bởi, cơ chế đồng thuận tại dự án này khiến phía Việt Nam hoàn toàn mất quyền chủ động trong việc vận hành dù góp vốn nhiều hơn, chi phối về nguyên liệu đầu vào. Giả sử phía Việt Nam muốn đầu tư thêm một hạng mục nào đó để nâng cao hiệu quả dự án mà phía cổ đông Trung Quốc không đồng tình thì cũng chịu.

Lãnh đạo Tổng công ty Thép Việt Nam giải thích: Cơ chế đó theo Luật Đầu tư từ 2005. Khi đàm phán thời điểm đó thì tỉnh Lào Cai, rồi Chính phủ cũng phê chuẩn hợp đồng liên doanh đó. Bối cảnh hiện nay đánh giá sao ngày xưa theo cơ chế đồng thuận thì rất khó. Chẳng hạn, các liên doanh của chúng tôi từ trước năm 2000 với Nhật Bản, Hàn Quốc đều theo cơ chế đồng thuận hết. Bây giờ chúng tôi cũng có cái lợi. Hiện mấy liên doanh với Hàn Quốc, Nhật Bản có tỷ lệ vốn ít hơn nhưng chúng tôi được quyền phủ quyết, nếu không đồng ý thì phía kia cũng không làm được. Ngược lại, tại VTM, mình có nhiều vốn hơn nhưng cũng không làm được.

"Giờ phải gỡ nút thắt đó vì bối cảnh nay đã khác, phải thay đổi cho phù hợp với luật lệ, tình hình hiện tại", lãnh đạo VNsteel nói và thừa nhận, điều này không dễ vì đụng chạm lợi ích của cổ đông Trung Quốc.

Lương Bằng

tin nổi bật

Vỡ mộng căn hộ nghỉ dưỡng, hết thời 'đẻ trứng vàng'

Căn hộ nghỉ dưỡng ven biển từng được ví như "gà đẻ trứng vàng" giờ lại khiến các nhà đầu tư lao đao bởi cam kết lợi nhuận không còn, cắt lỗ cũng không xong.

Mua sắm kit test: Sai phạm cá nhân thì cá nhân phải chịu trách nhiệm

Ông Vũ Văn Họa, Phó Tổng KTNN, cho rằng, trong quá trình triển khai mua sắm thiết bị để phòng chống dịch có một số sai phạm, nhưng sai phạm cá nhân thì cá nhân phải chịu trách nhiệm.

Tín dụng bất động sản: Siết quá tay, nguy cơ đình trệ gây áp lực lạm phát

Dự thảo Thông tư sửa đổi TT 39/2016 quy định hoạt động cho vay của TCTD, chi nhánh NH nước ngoài khiến người mua nhà, DN và NH lo lắng về sự tắc nghẽn của dòng vốn vào lĩnh vực mạch máu của nền kinh tế. Hệ quả là nguy cơ lạm phát tăng mạnh.

Du lịch nội địa bùng nổ, mới 6 tháng đã vượt mục tiêu cả năm

Du lịch nội địa bùng nổ nên mới 6 tháng, ngành du lịch đã đón được 60,8 triệu lượt khách, đạt và vượt mục tiêu đề ra cho cả năm. Tuy nhiên, khách quốc tế vẫn rất èo uột..

Nghệ An tăng trưởng kinh tế hơn 8,4%, đứng sau Thanh Hoá

Mặc dù dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, giá xăng dầu tăng cao nhưng tăng trưởng kinh tế 6 tháng đầu năm của Nghệ An vẫn đứng thứ hai khu vực Bắc Trung Bộ và thứ 18 của cả nước.

Ngày mai 1/7, mọi DN bắt buộc dùng hóa đơn điện tử

Từ tháng 7 này, hàng loạt chính sách kinh tế quan trọng như: tăng mức lương tối thiểu vùng, sử dụng hóa đơn điện tử, quy định về xây dựng mới khu công nghiệp sinh thái... chính thức được đưa vào áp dụng.

Giường bệnh từ giấy tái chế, gạch xây từ bã cà phê... tiền tỷ từ chất thải

Con người đã thiết kế ra hệ thống kinh tế gắn liền với rác thải, làm cạn kiệt tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường. Điều này cần phải thay đổi. Chuyển đổi sang nền “kinh tế tuần hoàn” là một cơ hội lớn để phát triển bền vững với nhiều lợi ích.

"Không nơi nào dễ kiếm tiền như ở TP.HCM"

Thành phố phương Nam rất dễ sống dù bạn đến từ đâu.

Đánh thuế cao người sở hữu nhiều bất động sản

Các chuyên gia nhận định, Nghị quyết 18 sẽ tạo nguồn thu ngân sách ổn định từ thị trường bất động sản, đưa bất động sản vào sử dụng hiệu quả, chống nạn đầu cơ, thổi giá.

Rủi ro từ Pacific Airlines

Vietnam Airlines thừa nhận có thể gặp rủi ro nếu việc tìm kiếm nhà đầu tư mới cho Pacific Airlines quá chậm hoặc không đạt được thoả thuận.

Kinh tế trọng điểm miền Trung: Kỳ vọng lớn, hiệu quả chưa cao

Vùng KTTĐ miền Trung duy trì được mức tăng trưởng cao trong thời gian dài, tuy nhiên quy mô nền kinh tế vùng còn tương đối nhỏ và chiếm tỷ trọng khá thấp trong nền kinh tế Việt Nam.

Tiền vào ví dân Việt chỉ 4,2 triệu/tháng, làm sao đủ chi tiêu?

Theo Tổng cục Thống kê, trước năm 2019 thu nhập bình quân đầu người liên tục tăng, tuy nhiên sau 2019 do tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19, thu nhập có xu hướng giảm dần.

Xả nhiều CO2 ra môi trường, xuất khẩu sang EU bị đánh thuế cao

Nếu DN không giảm phát thải khí carbon, sắp tới hàng hóa xuất khẩu sang EU sẽ bị áp một loại thuế, trở nên đắt đỏ hơn và ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của nhiều DN Việt Nam.

Hàng tồn kho "chất núi", đơn đặt hàng giảm, kinh tế Trung Quốc "ngấm đòn"?

Hàng hóa tồn kho tăng mạnh, ngoại trừ ô tô. Các đơn hàng tiêu dùng nội địa và xuất khẩu ra nước ngoài hầu hết đều giảm trong quý II so với quý I.

Tăng trưởng GDP hơn 7,7%, kinh tế phục hồi mạnh mẽ

Tổng cục Thống kê cho biết GDP quý II năm 2022 ước tính tăng 7,72% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn tốc độ tăng của quý II các năm trong giai đoạn 2011-2021.