Dự án 6.000 tỷ liên doanh Trung Quốc vào 'danh sách đen'

Tổng đầu tư dự án 6.000 tỷ nhưng đang gánh lỗ 1.000 tỷ vì thế đã được xếp vào 'danh sách đen' 12 đại dự án ngàn tỷ thua lỗ nặng của ngành công thương.

Tổng công ty Thép Việt Nam đổ hàng ngàn tỷ liên doanh với Trung Quốc để khai thác mỏ sắt Quý Xa và nhà máy gang thép Lào Cai, nhưng sau nhiều năm, cú bắt tay này đã xuất hiện dấu hiệu bất lợi cho phía Việt Nam. Tổng đầu tư dự án 6.000 tỷ nhưng đang gánh lỗ 1.000 tỷ vì thế đã được xếp vào 'danh sách đen' 12 đại dự án ngàn tỷ thua lỗ nặng của ngành công thương.

Nghìn tỷ “treo” trên núi

Một ngày giữa tháng 2/2017, PV.VietNamNet có mặt ở Nhà máy gang thép Lào Cai, với vốn đầu tư gần 5.400 tỷ, đó là chưa kể 400 tỷ đổ vào mỏ sắt Quý Xa.

Ông Bùi Thanh Bình, Tổng giám đốc Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM), không giấu diếm việc nhà máy đang lỗ và số lỗ lên đến hơn 1.000 tỷ sau 2 năm vận hành. 

{keywords}
Nhà máy gang thép Lào Cai vẫn đang hoạt động nhưng lỗ hơn 1.000 tỷ. Ảnh: L.Bằng
{keywords}
Bãi phôi thép của Nhà máy gang thép Lào Cai. Ảnh: L.Bằng

Theo báo cáo của VTM, ngay sau khi đi vào hoạt động, tháng 12/2014, VTM đã lỗ 91 tỷ đồng. Năm 2015 và năm 2016, do tiếp tục chịu ảnh hưởng của thị trường thép Trung Quốc nên VTM phải bán phôi thép theo giá thị trường ở mức thấp hơn giá thành, quặng sắt Quý Xa không tiêu thụ được theo kế hoạch, dẫn đến lỗ lũy kế đến hết năm tài chính 2016 lên tới 1.077 tỷ đồng.

Trao đổi với phóng viên, một lãnh đạo của Tổng công ty Thép Việt Nam cho hay, theo báo cáo nghiên cứu khả thi 2 năm đầu dự án được lỗ 550 tỷ nhưng giờ lỗ hơn 1.000 tỷ. Như vậy, tới thời điểm hiện tại, VTM đã lỗ vượt kế hoạch là 522 tỷ đồng.

Ngoài ra, VTM cho rằng, việc đặt một nhà máy thép trên miền núi cũng đã khiến dự án gặp bất lợi. Tổng giám đốc VTM Bùi Thanh Bình thừa nhận: Lý do khiến nhà máy này xây dựng ở Lào Cai là vì ở đây có mỏ sắt Quý Xa, chứ đúng ra trên thế giới này không có một đất nước nào đầu tư một nhà máy liên hợp thép trên miền núi vì bất lợi đủ thứ.

Cụ thể, theo báo cáo của VTM, do Nhà máy Gang thép Lào Cai được xây dựng tại địa bàn có nhiều hạn chế về hạ tầng, giao thông, nguồn nhân lực chất lượng cao,... nên việc cung cấp nguyên vật liệu, thiết bị, phụ tùng phục vụ cho sản xuất của nhà máy chủ yếu phải vận chuyển từ các nơi khác đến (như than cám từ Quảng Ninh, Than cốc từ Hải Phòng, thiết bị - phụ tùng nhập khẩu từ Trung Quốc,... ).

Điều này khiến nhà máy phải chịu thêm một khoản chi phí như cước vận chuyển, thuế nhập khẩu làm tăng giá thành sản xuất, đồng thời dẫn đến việc cung cấp chưa kịp thời cho nhu cầu sản xuất của nhà máy.

Nhưng, vấn đề của dự án gần 6.000 tỷ này lại không phải chỉ nằm ở con số lỗ nói trên, mà còn ở chính cơ chế liên doanh với Trung Quốc khiến cho việc điều hành kinh doanh gặp khó.

Vướng vì... cơ chế đồng thuận

Sau 10 năm hợp tác, hợp đồng liên doanh với Trung Quốc để khai thác mỏ sắt Quý Xa và nhà máy gang thép Lào Cai đã xuất hiện các dấu hiệu “cơm chẳng lành”.

Lãnh đạo Tổng công ty Thép Việt Nam (VNsteel) - đơn vị đã rót gần 1.000 tỷ vào liên doanh này cho hay, điều lệ của Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện Kim Việt Trung có nêu: Các khoản đầu tư nội bộ có giá trị lớn hơn 100.000 USD đều phải theo cơ chế đồng thuận thay vì cơ chế tỷ lệ cổ đông, có nghĩa Hội đồng quản trị công ty muốn làm gì thì phải được toàn bộ thành viên hội đồng quản trị chấp thuận.

{keywords}
VNSteel đã rót gần 1.000 tỷ vào dự án gang thép Lào Cai và mỏ sắt Quý Xa. Ảnh: L.Bằng

Cho nên, dù đóng góp nhiều vốn hơn (Việt Nam 55%, Trung Quốc 45%), số thành viên HĐQT nhiều hơn (Việt Nam 4, Trung Quốc 3) nhưng phía Việt Nam không được toàn quyền tự quyết hoạt động của công ty mà phụ thuộc vào việc cổ đông phía Trung Quốc đồng ý hay không.

Ông Bùi Thanh Bình, Tổng giám đốc VTM, thừa nhận hợp đồng liên doanh này thực tế đang gây khó khăn cho vận hành dự án. Bởi vì Hợp đồng liên doanh, điều lệ liên doanh theo cơ chế đồng thuận thì mọi cái đều phải được thống nhất, đó là yếu tố gây khó cho điều hành do việc lấy ý kiến các cổ đông mất nhiều thời gian.

Lãnh đạo của Tổng công ty Thép Việt Nam cũng nhìn nhận, hợp đồng liên doanh tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung theo nguyên tắc cơ chế đồng thuận đang là một bất cập. “Các bên cơ bản phải đồng ý hết mới quyết được. Giờ có cái mình có thể quyết ngay nhưng không quyết được”, vị này cho biết.

Trong khi đó, đại diện của Bộ Công Thương cũng chỉ rõ vướng mắc trong hợp đồng liên doanh theo “cơ chế đồng thuận” thay vì “tỷ lệ cổ đông” là “nút thắt” cần phải được tháo bỏ tại dự án mỏ sắt Quý Xa và nhà máy gang thép Lào Cai.

Một chuyên gia không khỏi băn khoăn khi phía đối tác Việt Nam, ở đây là Tổng công ty Thép Việt Nam, lại lựa chọn một cơ chế có phần bất lợi cho chính Việt Nam trong việc đầu tư dự án này. Bởi, cơ chế đồng thuận tại dự án này khiến phía Việt Nam hoàn toàn mất quyền chủ động trong việc vận hành dù góp vốn nhiều hơn, chi phối về nguyên liệu đầu vào. Giả sử phía Việt Nam muốn đầu tư thêm một hạng mục nào đó để nâng cao hiệu quả dự án mà phía cổ đông Trung Quốc không đồng tình thì cũng chịu.

Lãnh đạo Tổng công ty Thép Việt Nam giải thích: Cơ chế đó theo Luật Đầu tư từ 2005. Khi đàm phán thời điểm đó thì tỉnh Lào Cai, rồi Chính phủ cũng phê chuẩn hợp đồng liên doanh đó. Bối cảnh hiện nay đánh giá sao ngày xưa theo cơ chế đồng thuận thì rất khó. Chẳng hạn, các liên doanh của chúng tôi từ trước năm 2000 với Nhật Bản, Hàn Quốc đều theo cơ chế đồng thuận hết. Bây giờ chúng tôi cũng có cái lợi. Hiện mấy liên doanh với Hàn Quốc, Nhật Bản có tỷ lệ vốn ít hơn nhưng chúng tôi được quyền phủ quyết, nếu không đồng ý thì phía kia cũng không làm được. Ngược lại, tại VTM, mình có nhiều vốn hơn nhưng cũng không làm được.

"Giờ phải gỡ nút thắt đó vì bối cảnh nay đã khác, phải thay đổi cho phù hợp với luật lệ, tình hình hiện tại", lãnh đạo VNsteel nói và thừa nhận, điều này không dễ vì đụng chạm lợi ích của cổ đông Trung Quốc.

Lương Bằng

tin nổi bật

Toàn cầu bất ổn, Việt Nam đối diện nhiều khó khăn

Áp lực lạm phát cao, năng suất lao động giảm và sự lệch pha trong chính sách kích thích kinh tế là những thách thức và quan ngại đối với tăng trưởng GDP Việt Nam 2022.

Hệ lụy từ mập mờ “đất thổ cư”

UBND TP Hà Nội dùng khái niệm “đất thổ cư”, không được quy định trong Luật Đất đai để điều chỉnh kế hoạch sử dụng đất năm 2021 tại Sơn Tây.

Chứng khoán, BĐS tăng nóng, biến động mạnh: Tăng cường kiểm tra, giám sát chặt

Chính phủ đánh giá thị trường tài chính, bất động sản, chứng khoán có thời điểm tăng nóng và có những biến động mạnh những tháng đầu năm 2022, đòi hỏi phải tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ.

Việt Nam thay đổi chiến lược, chọn dòng vốn FDI sản xuất ‘xanh’ hơn

Với tầm nhìn chiến lược, nhiều doanh nghiệp FDI tại Việt Nam định hướng hoạt động sản xuất kinh doanh hướng tới phát triển xanh và bền vững.

Cuộc chuyển đổi lớn: Số hóa triệu điểm check-in, hàng vạn nhà hàng, khách sạn

Kinh tế số du lịch là chuyển đổi số, dữ liệu số, địa chỉ số cho 3.000 DN lữ hành, gần 30.000 HDV du lịch, 38.000 cơ sở lưu trú, 550 ngàn nhà hàng, quán ăn, 41 ngàn di tích thắng cảnh, 3.000 DN vận tải, 162 bảo tàng hay triệu triệu điểm check-in…

San lấp đồi núi, phân lô, bán nền: Thủ tướng chỉ thị xử lý nghiêm

Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ NN-PTNT và các cơ quan chức năng điều tra, xử lý nghiêm tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng trái pháp luật.

'Phản đòn' siết tín dụng bất động sản: Chỉ mới nghe tin, giá nhà đã tăng

“Kinh tế Trung Quốc đã phải trả giá đắt vì việc siết tín dụng BĐS, buộc nước này phải nới lỏng chính sách từ cuối tháng 4 vừa qua. Đây chính là một bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc nhìn nhận đúng vai trò của thị trường BĐS”.

Thâu tóm doanh nghiệp nhà nước: 'Giết chết' sản xuất, chiếm lấy đất vàng

Một số DN Nhà nước sau khi cổ phần hóa đã chuyển đổi mô hình sản xuất kinh doanh để khai thác lợi thế từ đất đai, dẫn đến hệ lụy “giết chết” hoạt động sản xuất kinh doanh.

Rộ săn đất nghỉ dưỡng ven sông núi, view tiền tỷ

30 năm làm việc ở TP.HCM, nay tích lũy kha khá, vợ chồng anh Tiến Bình lên Đà Lạt, Bảo Lộc, Lâm Hà (Lâm Đồng) lùng mua đất làm nơi dưỡng già...

Chơi 'tất tay' giữa cơn sốt, nhà đầu tư F0 sập bẫy, ôm đất không thể giao dịch

Nhiều nhà đầu tư tay ngang, ít kinh nghiệm, lần đầu lao vào cơn sốt đất đã lâm vào cảnh nợ nần, phá sản vì mua phải đất vướng pháp lý, không thể giao dịch.

Nhức nhối 35 dự án băm nát xã nghèo

Khi cơn sốt nở rộ các dự án bất động sản Hà Nội lan tới tỉnh lân cận Hòa Bình, người ta bắt đầu thấy những ngọn núi, rừng cây bên cạnh tuyến quốc lộ mới mở (từ Đại lộ Thăng Long chạy thẳng lên TP Hòa Bình) bị máy xúc ngoạm nham nhở.

Qua "sốt nóng", chủ nhà đất tự giảm giá rao bán xuống cả tỷ đồng

Từng rao bán căn nhà diện tích hơn 50 m2 xây 4 tầng ở quận Hoàng Mai (Hà Nội) với giá 5,8 tỷ đồng nhưng sau nhiều tháng không có người mua, chủ nhà đã phải giảm xuống gần 1 tỷ đồng.

Ôm mảnh ruộng ngàn m2 rồi bỏ hoang: Giấc mộng 10 năm ăn cú đậm

Trong khi nhiều nhà đầu tư đất nền khóc ròng vì bán cắt lỗ cũng không có người mua thì một số nhà đầu tư khác lại chuyển sang đất nông nghiệp, chấp nhận đọng vốn 5 đến 10 năm chờ thời tăng gấp chục lần giá trị.

Loạt ‘ông lớn’ đổ hàng tỷ USD vào Bình Dương

Hàng loạt doanh nghiệp nước ngoài đã đăng ký đầu tư 1,9 tỷ USD vào Bình Dương trong quý đầu tiên của năm 2022. Trong số này, riêng một “ông lớn” từ Đan Mạch đã đầu tư hơn 1 tỷ USD.

Đâu là giá đất thị trường để tính thuế?

Ngành thuế đang quyết liệt rà soát từng giao dịch chuyển nhượng bất động sản để hạn chế nạn kê khai hai giá, nhưng thực tế triển khai còn nhiều bất cập.