FAST500 gây sức ép tới DNNN

Bên cạnh việc hé mở danh sách các doanh nghiệp năng động trong cộng đồng các doanh nghiệp Việt Nam, BXH FAST 500 năm nay một lần nữa cho thấy, các DN ngoài quốc doanh đang hoạt động hiệu quả hơn so với các DN quốc doanh. 

Sự vượt trội hơn của các DN ngoài quốc doanh thể hiện qua số lượng và tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) về doanh thu, cũng như về tỷ suất lợi nhuận. Ngoài ra, nếu nhìn nhận sâu hơn về các chỉ tiêu lợi nhuận của khối doanh nghiệp, có thể sự tăng trưởng nhanh về doanh thu không phải luôn đi kèm với tăng trưởng về lợi nhuận. Bên cạnh đa phần các doanh nghiệp kinh doanh thành công và có lợi nhuận tốt, một số ít doanh nghiệp FAST 500 mặc dù có tăng trưởng cao về doanh số nhưng khó khăn lớn về hiệu quả kinh doanh.

Có thể nhận thấy hiện tượng này qua các lần công bố BXH FAST 500 vừa qua ở Việt Nam, cũng như qua hoạt động của các doanh nghiệp tại các BXH tương tự trên thế giới như INC 500/5000 (Top 500/5000 doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhất về doanh thu ở Hoa Kỳ), Deloitte Technology 500 (Top 500 doanh nghiệp công nghệ tăng trưởng nhanh nhất về doanh thu) hay CRN 100 (Top 100 doanh nghiệp phần mềm tăng trưởng nhanh nhất về doanh thu).
DN Fast500- sân chơi không dành riêng cho những ông lớn

Đến hẹn lại lên, trong những ngày đầu tháng 3, Bảng xếp hạng Fast500 - Top 500 doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhất Việt Nam (xét theo tiêu chí doanh thu) lần thứ ba được chính thức công bố. Nhưng “ngôi sao đang lên” của BXH FAST500 năm 2012 đa phần là các DN ngoài quốc doanh. Phải chăng các DN quốc doanh, những ông cả của nền kinh tế đang ngày càng già yếu và đánh mất dẫn sự năng động của mình?

Theo số liệu thống kê từ BXH FAST500, trong số 500 doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhất Việt Nam năm 2012, có tới gần 70% là DN ngoài quốc doanh, đông gấp hơn 2 lần so với số DN quốc doanh. Không chỉ hơn về số, nhóm DN ngoài quốc doanh còn hơn cả về chất, khi CAGR trung bình trong giai đoạn từ 2008- 2011 của nhóm lên tới hơn 64%, trong khi con số này của nhóm DN quốc doanh chỉ khoảng 52%. Đồng thời, nhóm DN ngoài quốc doanh cũng tạo thêm nhiều việc làm, thu hút nhiều lao động nhất, góp phần không nhỏ vào việc an sinh xã hội. Theo thống kê của

Tổng cục thống kê, trong năm 2011 đã có sự chuyển dịch cơ cấu lao động. Tỷ trọng lao động khu vực nhà nước giảm từ 11,6% của năm 1990 xuống còn 10,4% của năm 2011, trong khi tỷ trọng lao động của khu vực ngoài nhà nước và FDI tương ứng tăng từ 88,4% lên 89,4%. Qua đó có thể thấy được vai trò năng động, sáng tạo, đổi mới của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh FAST500 trong nền kinh tế đang ngày càng quan trọng hơn.

Không những thế, trong cuộc khảo sát gần đây nhất của Vietnam Report về triển vọng kinh doanh trong năm 2013 của các DN, có hơn 55% trong số các DN ngoài quốc doanh được hỏi cho biết họ sẽ tiếp tục mở rộng hoạt động trong và ngoài nước trong thời gian tới đây, và hơn 65% số doanh nghiệp đó kỳ vọng doanh thu năm 2013 tới đây sẽ duy trì hoặc cao hơn so với kết quả đã đạt được trong năm 2012, trong khi con số tương ứng của khối DN quốc doanh là 29% và 50%.

Sự tự tin của “giới trẻ” này sẽ là sức ép đòi hỏi các ông anh cả phải tìm cách đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh của mình. Đôi khi sự bảo thủ, chậm tiến không khác gì liều thuốc độc tiêu diệt chính bản thân DN, đặc biệt trong thời đại cạnh tranh gay gắt để tồn tại như hiện nay.

DN Fast500 và nhu cầu đổi mới

Trong vòng 10 năm trở lại đây, các DN đa phần chung đều có xu hướng đa dạng hóa ngành nghề, lấn sân sang các lĩnh vực tay trái nhưng đầy triển vọng như kinh doanh bất động sản, ngân hàng, hay chứng khoán, từng một thời đem “vàng ròng” về cho DN thì nay lại trở thành mối lo cho họ. Nhiều doanh nghiệp dần xa rời ngành nghề cốt lõi của mình, kinh doanh mang tính chất đầu cơ thay vì những chiến lược tăng cường đầu tư cho sản xuất- kinh doanh, đổi mới khoa học và công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm- dịch vụ…

Và cái giá phải trả cho kỳ vọng tăng trưởng nhanh nhưng không gắn liền với mục tiêu bền vững đó là việc giảm sút về hiệu quả và sức sản xuất của cả nền kinh tế. Đương nhiên, khi khủng hoảng kinh tế xảy ra thì nhóm ngành tài chính sẽ bị ảnh hưởng đầu tiên. Những DN càng xa rời ngành nghề kinh doanh cốt lõi càng dễ rơi vào khủng hoảng, đòi hỏi một sự thay đổi về chất trong nội tại mỗi doanh nghiệp.

Trong tiến trình hội nhập với kinh tế toàn cầu của Việt Nam, bài toán về nâng cao năng lực cạnh tranh ngày càng khó hơn đối với các DN, đặc biệt là DN quốc doanh. Từ sau khi gia nhập WTO, những ưu đãi cho DNNN bị hạn chế dần, trong khi các DN ngoài quốc doanh lại đang “mạnh” lên từng ngày.

Hơn khi nào hết, DN quốc doanh cần phải đổi mới, tập trung cho ngành nghề cốt lõi để cải thiện khả năng cạnh tranh. Với các DN FAST500, sau giai đoạn tăng trưởng nhanh, DN cần soi lại hiệu quả hoạt động của mình để tìm cách thích nghi với tình hình kinh tế thực tại, hướng tới mục tiêu tăng trưởng bền vững trong những năm tiếp theo.

Theo dữ liệu thu thập được từ các DN FAST500 khi được hỏi, liệu đâu là những yếu tố sẽ gây ảnh hưởng tới hoạt động của DN trong năm tài chính này, đa số cho rằng, 3 thách thức lớn nhất gây ảnh hưởng tới DN bao gồm: (1) Tình hình kinh tế thế giới bất ổn; (2) Thay đổi về chính sách vĩ mô của Chính phủ; (3) Chi phí nguyên, nhiên vật liệu gia tăng.

Đây là những mối đe dọa hoàn toàn “khách quan” và không thể kiểm soát được. Có lẽ, để gây dựng niềm tin và sự đồng lòng của cộng đồng DN, Chính phủ cần có những thay đổi tích cực hơn trong chính sách, thay vì tiếp tục cứu trợ, cần hướng tới tạo dựng một môi trường kinh doanh bình đẳng và lành mạnh cho các DN trong và ngoài quốc doanh. Khi đó, bản chất của thương trường sẽ điều chỉnh và định hướng các DN, để cạnh tranh trở thành động lực cho tăng trưởng của các DN.

Mai Oanh – Vietnam Report