facebook.jpeg
Giao diện mới của Facebook hiển thị ảnh, video to hơn. Nguồn: Facebook

Giao diện mới bộc lộ lỗ hổng của Facebook

Thay đổi hoặc chết. Đây là một trong những luật bất thành văn của thế giới web trong 2 thập kỉ qua. Sự thay đổi không chỉ là việc các nhà thiết kế ưa sáng tạo như thế nào, mà là sự cần thiết trong việc duy trì sự nổi bật trong một sân chơi vô cùng cạnh tranh.

Dù giao diện web hay ứng dụng di động dễ sử dụng thế nào, nó vẫn có thể “ì” sau vài năm. Các tính năng mới sẽ xuất hiện. Các đối thủ mới sẽ vận dụng ý tưởng tốt nhất và làm nên dấu ấn riêng. Một vài năm trì trệ sẽ khiến công ty trở thành trò cười vì lỗi thời.

Facebook hiểu điều này hơn ai hết. Hãng đã cơ cấu lại trang cá nhân (profile) và trang tin mới (News Feed) vài lần trong 9 năm qua. Mỗi lần, sự thay đổi lại kéo theo làn sóng giận dữ từ người dùng, và sau đó là thời kì im lặng chấp nhận. Thiết kế mới được Facebook công bố hôm 7/3 vừa qua cũng không là ngoại lệ. Một số người thậm chí còn tỏ thái độ thù địch ngay cả trước khi giao diện mới tung ra cho tất cả thành viên.

Dựa trên những gì Tổng Giám đốc Mark Zuckerberg và các lãnh đạo khác trình bày, giao diện News Feed mới có thể luân chuyển dễ dàng giữa các luồng nội dung khác nhau. Tuy nhiên, nếu quan sát đủ kĩ, giao diện mới cũng tiết lộ những điểm yếu mà Facebook “không tiện” đề cập: Lỗ hổng mà công ty phải đối mặt khi tiến lên. 

Facebook vướng mắc ở đâu?

Lỗ hổng đầu tiên là vị trí thống trị của Facebook trong thế giới mạng xã hội đang dần dần bị xói mòn. Ngoài Facebook, các trang mạng xã hội mới hơn nổi lên trong vài năm gần đây đang đánh cắp sự chú ý từ công chúng: Mạng xã hội hình ảnh Pinterest, tiểu blog Tumblr và mạng xã hội Google+.

Do đó, khi Facebook công bố giao diện mới, nhiều bình luận trên các diễn đàn bày tỏ sự không vừa lòng: Giao diện hình ảnh mới vay mượn từ Pinterest; luồng nội dung ảnh và video trông không khác gì Tumblr; và trên hết, cảm nhận tổng thể về giao diện mới giống như bản sao của Google+.

Dù thông thường, các đối thủ vẫn “chôm” ý tưởng từ nhau, đây không phải một dấu hiệu tích cực cho Facebook. Đơn giản, khi một người dẫn đầu thị trường giới thiệu thiết kế mới mà phần lớn trong đó “vay mượn” của công ty khác, đó không phải điều hay ho gì. Trong khi đó, đối thủ chính của Facebook, là Google, lại tỏ ra ngày càng trở nên đáng gờm. Google đã làm được công việc tuyệt vời khi luôn giữ sản phẩm lõi đơn giản. Google.com là ngoại lệ hiếm hoi của quy tắc “thay đổi hay chết”. Trong hơn 1 thập kỉ, trang web tìm kiếm chỉ thay đổi rất ít nhưng vẫn hữu dụng và cần thiết.

Đây cũng chính là lỗ hổng thứ hai của Facebook. Công ty càng tinh chỉnh News Feed – trái tim của trải nghiệm mạng xã hội – nhiều, mọi thứ càng trở nên rắc rối. News Feed giờ đây là một tờ báo hay là nơi hiển thị những cập nhật mới từ bạn bè, hay là nơi chứa clip phim và nhạc? Những bức ảnh được hiển thị đầu trang là của bạn bè, hay là của những người chia sẻ Pinterest?

Sự phức tạp là mặt trái không thể tránh được khi thành công. Facebook không chỉ trở thành mạng xã hội lớn nhất thế giới về bề ngang, nó còn muốn mang tất cả mọi thứ chúng ta muốn từ thế giới web vào một News Feed đơn giản. Tuy nhiên, không công ty nào đủ sức cung cấp dịch vụ “tất cả trong một” trên web mà giữ được nó đơn giản. Thế giới web luôn hướng về một thứ hỗn độn.

Lỗ hổng thứ ba của Facebook là kể từ khi trở thành công ty đại chúng, Facebook liên tục bị càm ràm. Hãng vừa phải tạo ra dịch vụ khiến người dùng gắn bó, vừa phải kiếm được tiền để thỏa mãn nhà đầu tư. Giao diện News Feed mới, dù Facebook không nhắc tới, vẫn được xem là hoàn hảo để hiển thị các nội dung quảng cáo.

Quảng cáo trên News Feed to hơn có thể đập ngay vào mắt người xem, mở cửa cho các loại “bài đăng đề nghị” (suggested post) và các loại quảng cáo khác bên trong dòng tin trên thiết bị di động. Việc chúng “tấn công” người dùng thế nào còn phụ thuộc vào thuật toán Facebook thiết kế. Chúng có thể là các đoạn giới thiệu phim hay tin tức mà bạn bè đang xem, hay đơn giản chỉ là quảng cáo trả tiền từ các hãng. Tuy nhiên, xung đột mà mạng xã hội chưa thể giải quyết chính là cuộc chiến giữa những gì người dùng muốn và những gì các nhà quảng cáo muốn.

Và, trong khi giao diện News Feed mới có vẻ đẹp đẽ hơn, chúng không thể giải quyết được các vấn đề đã bắt rễ của Facebook: Cạnh tranh dồn dập từ các trang mới; giao diện phức tạp; cân bằng giữa người dùng và nhà quảng cáo. Facebook vẫn sẽ là mạng xã hội hàng đầu trong tương lai, song bắt đầu cảm thấy khó khăn khi giữ vững ngai vàng.

Theo Fortune

Nội dung đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số 31 ra ngày 13/3/2013