Gốm sứ ngự dụng phủ vàng trong Hoàng cung Thăng Long

Sự kết hợp tài ba giữa các loại men và phủ vàng thật lên trên các họa tiết đã tạo nên những sắc thái độc đáo, mới lạ và sang quý cho những đồ gốm sứ ngự dụng trong Hoàng cung Thăng Long.

Ngày 20/12, Viện Nghiên cứu Kinh thành tổ chức trực tuyến tọa đàm khoa học quốc tế Đồ gốm ngự dụng trong Hoàng cung Thăng Long. Tọa đàm nhằm bước đầu công bố một số kết quả nghiên cứu mới về đồ gốm ngự dụng trong Hoàng cung Thăng Long trong bối cảnh đồ gốm sứ ngự dụng ở châu Á. Tọa đàm đã nhận được 12 tham luận, trong đó có 6 tham luận từ các nhà khoa học Trung Quốc, Nhật Bản và 6 tham luận của các nhà khoa học Việt Nam.

Các tham luận chủ yếu đề cập tới những thành tựu nghiên cứu mới liên quan đến các loại hình đồ gốm sứ dùng trong Hoàng cung, trong đó có đồ ngự dụng dựa trên tư liệu khảo cổ học và sử học, cũng như nghiên cứu so sánh đồ gốm sứ ngự dụng được sản xuất và sử dụng trong hoàng cung của Trung Quốc và Nhật Bản.

{keywords}
 Đĩa hoa lam vẽ rồng thời Lê sơ, thế kỷ 15.

Từ khi phát hiện khu di tích Hoàng thành Thăng Long năm 2002-2004, những bằng chứng tin cậy về sản phẩm đồ sứ do lò quan Thăng Long sản xuất cùng những đồ sứ ngự dụng đích thực dùng trong Hoàng cung Thăng Long xưa được tìm thấy đã cung cấp đủ cơ sở khoa học để khẳng định. Dựa vào kết quả nghiên cứu trong nhiều năm về đồ gốm Thăng Long, PGS.TS. Bùi Minh Trí, chuyên gia gốm cổ Việt Nam cho biết rằng, tất cả những sản phẩm gốm cao cấp thời Lê sơ có đề chữ Quan và trang trí hình rồng chân có 5 móng đều là sản phẩm của lò quan Thăng Long và đó là đồ ngự dụng. 

Dựa trên các chuẩn mực biểu trưng quyền lực của hình tượng rồng thời Lê sơ phân tích ở trên, PGS.TS Bùi Minh Trí đã đề xuất khái niệm về đồ gốm cao cấp của Việt Nam chuyên chế cho nhà vua sử dụng trong Hoàng cung Thăng Long gọi là đồ ngự dụng/đồ gốm ngự dụng. Đây là những đồ dùng vật dụng trong cung, phản ánh quyền lực/quyền uy và đẳng cấp cao sang, vượt trội so với đồ gốm của các tầng lớp trong xã hội đương thời.

{keywords}
Bát sứ trắng mỏng thấu quang in nổi hình rồng và chữ Quan thời Lê sơ, thế kỷ 15. 

"Có thể nói, sự kết hợp tài ba giữa các loại men (men lam, men xanh lá cây, men đỏ, men vàng) và phủ vàng thật lên trên các họa tiết đã tạo nên những sắc thái độc đáo, mới lạ và sang quý cho những đồ gốm sứ ngự dụng trong Hoàng cung Thăng Long", PGS.TS. Bùi Minh Trí nói.

Tuy nhiên, theo PGS.TS. Bùi Minh Trí, phát hiện quan trọng và thú vị nhất về đồ gốm ngự dụng trong Hoàng cung Thăng Long thời Lê sơ là đồ sứ men trắng thấu quang. Đây là những đồ sứ đặc sắc nhất, cao cấp nhất và điển hình nhất trong số những sưu tập đồ sứ ngự dụng tìm thấy tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long. Phát hiện quan trọng này đã đem lại sự ngạc nhiên và sự cảm phục cho giới chuyên môn và những người yêu cổ ngoạn về đồ sứ Việt Nam.

{keywords}
Đây là chiếc bát hiếm hoi còn nguyên vẹn nhất trong tất cả các loại đồ gốm ngự dụng thời Lê sơ đào được tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long. 

Chiếc bát men trắng, thấu quang tìm thấy ở khu di tích Hoàng thành Thăng Long năm 2003 là chiếc bát hiếm hoi còn nguyên vẹn nhất trong tất cả các loại đồ gốm ngự dụng thời Lê sơ đào được tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long. Đây cũng là chiếc bát đặc sắc duy nhất có được ở khu di sản Hoàng thành Thăng Long mà không có nơi nào có được, kể cả di tích Lam Kinh (Thanh Hóa) hay các bảo tàng lớn nổi tiếng hoặc các sưu tập tư nhân giàu có nhất ở trong nước và trên thế giới.

Đặc biệt, ngay sau khi phát hiện, tháng 10/2004, Tổng thống Pháp Jacques Chirac và Thủ tướng Nhật Bản Junichiro Koizumi đã đến tham quan khu di tích Hoàng thành Thăng Long tại 18 Hoàng Diệu đã rất thán phục, ngợi ca về phẩm cấp cao quý, chất lượng tuyệt hảo, vẻ đẹp tinh mỹ của đồ án hình rồng khi chiêm ngưỡng chiếc bát này.

Có thể nói, những khám phá quan trọng của khảo cổ học tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long năm 2002-2004 đã cung cấp nhiều tư liệu quý giá, cho chúng ta thấy chân thực, rõ ràng hơn về các loại đồ gốm dành cho nhà vua. Đây là những đồ dùng, vật dụng không thể thiếu, có vai trò rất quan trọng trong đời sống Hoàng cung, từ cuộc sống sinh hoạt thường nhật đến các yến tiệc của nhà vua và triều đình trong các dịp đại lễ, sinh nhật vua, lễ đăng quang của nhà vua hay lễ tấn phong Hoàng Thái hậu… Ngoài ra, nhiều đồ gốm quý còn được dùng làm đồ tự khí trong các tôn miếu hay được dùng làm đồ vật trang hoàng nội thất của các cung điện, lầu gác nhằm điểm tô vẻ đẹp quyền quý, cao sang của chốn cung đình.

PGS.TS. Bùi Minh Trí có thể tạm kết luận rằng, những đồ sứ ngự dụng tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long là nguồn tư liệu vô cùng quý giá, không những cung cấp bằng chứng quan trọng trong việc nghiên cứu đồ gốm lò quan Thăng Long và đồ gốm dùng trong Hoàng cung Thăng Long mà còn cho chúng ta có những cảm nhận chân xác và sâu sắc hơn về các loại hình đồ sứ ngự dụng dành riêng cho các vua chúa Đại Việt sử dụng trong Hoàng cung Thăng Long xưa.

Tình Lê

Ảnh: Viện nghiên cứu Kinh thành 

Ngói rồng men vàng đặc sắc tại Hoàng Thành Thăng Long

Ngói rồng men vàng đặc sắc tại Hoàng Thành Thăng Long

Loại ngói rồng men vàng là loại ngói cao cấp nhất, nó được sử dụng để lợp trên mái tòa chính điện trong Cấm thành, tức điện Kính Thiên - Hoàng Thành Thăng Long.

 

tin nổi bật

Trưng bày 20 bức tranh 'Kỳ ẩn Việt Nam'

20 bức tranh trong triển lãm 'Kỳ ẩn Việt Nam' giới thiệu những kiến trúc cổ ở khắp mọi miền đất nước.

Kim Đào: Từ cọ toilet, rửa ly quán cafe đổi đời nhờ làm diễn viên

Ý thức được xuất phát điểm của mình, Kim Đào luôn cầu tiến học hỏi, phấn đấu không ngừng nghỉ để trở thành diễn viên có cuộc sống ổn định như hiện tại.

NSƯT Trịnh Kim Chi bất lực, không 'cứu' được sân khấu kịch của NSND Hồng Vân

Vì nhiều lý do, NSƯT Trịnh Kim Chi không thể tiếp quản Sân khấu kịch Phú Nhuận của NSND Hồng Vân.

NSƯT Phượng Loan bị tai nạn giao thông, chấn thương sọ não

NSƯT Phượng Loan nhập viện cấp cứu sau khi bị tai nạn giao thông trong lúc đi diễn. Nữ nghệ sĩ được chấn đoán chấn thương sọ não, bể phần xương quai hàm.

11 đơn vị nghệ thuật tham gia liên hoan Tuồng và Dân ca kịch 2022

Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch là hoạt động sự nghiệp của các đơn vị nghệ thuật biểu diễn, là dịp để các nghệ sĩ thể hiện sự đam mê nghề nghiệp, khổ luyện,...

Đào Hải Châu, Đinh Phong cùng nhau mở triển lãm

Từ 21-31/5, tại không gian trưng bày Art Space của Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam sẽ diễn ra triển lãm hội họa và điêu khắc của hai nghệ sĩ Đào Châu Hải và Đinh Phong.

NSND Hồng Vân khóc nức nở trước học trò, bày tỏ ước nguyện trước ngày sang Mỹ

Ngày học viên khóa 16 sân khấu mình tốt nghiệp, NSND Hồng Vân bật khóc, nói hết cảm xúc dồn nén trong lòng suốt thời gian qua.

Khai mạc Lễ hội Làng Sen và Liên hoan Tuồng, Dân ca kịch toàn quốc 2022

“Lễ hội Làng Sen, Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc 2022” – chương trình nghệ thuật diễn ra với các hoạt động phong phú, mang đậm bản sắc nhằm hướng đến lễ kỷ niệm 132 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2022).

Góc nhìn khác của NSND Quỳnh Mai về người vợ tài sắc của Nguyễn Trãi

Tài danh của anh hùng dân tộc, danh nhân văn hoá Nguyễn Trãi thì cả thế giới đều biết tới nhưng người vợ tài sắc của ông thì không phải ai cũng tỏ tường.

Con gái Hiệp Gà 18 tuổi được khen xinh, điểm thi ở trường toàn trên 8, 9

Hiệp Gà nhận được nhiều lời khen ngợi của mọi người vì con gái vừa xinh, ngoan, lại học giỏi.

Hai tác phẩm lớn kỷ niệm 132 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Vở kịch hát 'Nợ nước non' và cuốn sách cùng tên được ra mắt khán giả thủ đô nhân dịp kỷ niệm 132 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh và 111 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước.

Hàng nghìn người ngồi dưới trời mưa mừng Phật Đản 2022

Tối 15/5, hàng nghìn người đã ngồi dưới trời mưa tại chùa Tam Chúc để mừng Phật Đản 2022, Phật lịch 2566.

NSƯT Thanh Hiền kể hậu trường lễ khai mạc SEA Games 31

"Chúng tôi đã cố gắng vượt 200% khả năng bản thân nhưng lại không thấy mệt mỏi bởi hơn cả một công việc được giao, chúng tôi thấy được niềm tự hào dân tộc trong đó", NSƯT Thanh Hiền nói về đêm khai mạc SEA Games 31 thành công.

NSND Kim Cương: Tôi già yếu rồi, sức khỏe không còn...

"Nhiều ngôi sao trẻ đi muộn 1-2 tiếng, mặc kệ nhiều nghệ sĩ lớn tuổi chờ đợi. Một số bạn tập tuồng hời hợt vài buổi, đến ngày lên sân khấu chỉ múa may vô hồn", NSND Kim Cương nói.

Hội thảo ‘Vai trò lịch sử của Thái sư Lưu Cơ’

Ngày 15/5 tại Hoàng thành Thăng Long, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long Hà Nội và Hội đồng Lưu tộc Việt Nam đồng tổ chức Hội thảo khoa học “Vai trò lịch sử của Thái sư Lưu Cơ”.