Nằm trong chương trình giám sát của UB Thường vụ QH năm 2011, báo cáo cho thấy một số khu kinh tế chưa tận dụng được hết những tiềm năng, lợi thế rất lớn có được.
Một số khu kinh tế dựa vào phát triển công nghiệp, dịch vụ thường có cảng biển, giao thông đường bộ thuận tiện tới các vùng kinh tế trọng điểm, song chưa kết nối được lợi thế này với việc đầu tư phát triển, chưa tạo được sức thuyết phục với các nhà đầu tư, chưa thu hút được những dự án quy mô lớn, hiệu quả cao.
Một số khu dựa vào phát triển du lịch biển đảo, hình thành trên các bán đảo hoặc đảo ngoài khơi, cũng chưa tận dụng được tiềm năng này để thu hút đầu tư lớn.
 |
|
Hạ tầng cho các phần
lớn khu kinh tế hiện nay chưa hoàn chỉnh. |
Báo cáo cũng cho biết cả nước hiện có 21 trên 25 tỉnh biên giới có khu kinh tế cửa khẩu. 28 khu, gồm 11 giáp biên giới Trung Quốc, 8 giáp biên giới Lào, 8 giáp biên giới Campuchia và 1 vừa giáp Lào vừa giáp Campuchia, có tổng diện tích khoảng 600.000 ha. Các khu kinh tế cửa khẩu chủ yếu dựa vào phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch.
Giai đoạn 2004 - 2010, tổng vốn ngân sách trung ương hỗ trợ hạ tầng cho các khu là 3.226 tỷ đồng, năm 2011 là 700 tỷ đồng. Trong đó khoảng 55% được phân bổ cho các khu giáp biên giới Trung Quốc.
Các khu kinh tế cửa khẩu này đã thu hút khoảng 70 dự án FDI với tổng vốn đầu tư 700 triệu USD, khoảng 500 dự án đầu tư trong nước với tổng vốn gần 40 tỷ đồng. Năm 2010, kim ngạch xuất - nhập khẩu qua các khu kinh tế cửa khẩu đạt 5,44 tỷ USD., tổng thu ngân sách nhà nước đạt hơn 4.800 tỷ đồng.
Theo đoàn giám sát, phần lớn các khu kinh tế hiện này có cơ chế, chính sách phát triển cơ bản giống nhau, không phát huy được thế mạnh mang tính đặc thù của từng khu hoặc vùng kinh tế. Việc giải quyết thủ tục đầu tư cũng còn khá rườm rà, mất nhiều thời gian, trong đó công tác đền bù, tái định cư và giải phóng mặt bằng chậm khiến các nhà đầu tư lo ngại nhất. Hạ tầng cũng chưa hoàn chỉnh, lao động địa phương thiếu cả về số lượng và chất lượng.
Các khu kinh tế cửa khẩu càng gặp nhiều khó khăn hơn về cơ sở hạ tầng khi ở vào những địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, chủ yếu dựa vào vốn ngân sách, khó thu hút vốn tư nhân do khả năng sinh lợi kém. Vận chuyển hàng hoá khó khăn, an toàn giao thông và vệ sinh môi trường kém nên khó thu hút đầu tư.
Trên tuyến biên giới với Trung Quốc, sự chênh lệch về quy mô và mức đầu tư hạ tầng giữa ta và Trung Quốc tạo ra sự không cân xứng dọc theo toàn tuyến biên giới. Trên các tuyến biên giới với Lào và Campuchia, cũng vì cơ sở hạ tầng hạn chế mà trao đổi kinh tế qua cửa khẩu còn nhỏ lẻ, manh mún, chưa có mặt hàng ổn định chủ lực.
Đoàn giám sát kiến nghị Chính phủ tạm dừng thành lập mới các khu kinh tế và khu kinh tế cửa khẩu để tiến hành tổng kết, đánh giá toàn diện các khu đã thành lập và đã đi vào hoạt động. Chính phủ cũng cần sớm ban hành quy hoạch cửa khẩu biên giới đất liền để tránh việc mở, nâng cấp cửa khẩu tràn lan như hiện nay.
Đoàn giám sát nhấn mạnh yêu cầu đảm bảo kinh phí cho xây dựng hạ tầng cũng như phát triển khu kinh tế gắn với chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương và vùng.
Chung Hoàng
.svg){kind=icon}
