Mua sắm trực tuyến ngày càng phổ cập

Theo thống kê của Consumer Conditions Scoreboard, đã có 1,61 tỷ người trên toàn cầu mua hàng trực tuyến vào năm 2016. Doanh thu bán lẻ trực tuyến trên toàn thế giới được dự kiến sẽ tăng từ 1.900 tỷ USD vào năm 2016 lên 4.060 tỷ USD năm 2020.

Các cuộc nghiên cứu mới đây cho thấy người tiêu dùng trên toàn cầu đang thay đổi thói quen mua sắm khi dành nhiều thời gian và tiền bạc cho việc mua hàng trực tuyến.

Theo nghiên cứu của Consumer Conditions Scoreboard về tình hình tiêu dùng năm 2017, tỷ lệ mua sắm trực tuyến tại Liên minh châu Âu (EU) đã tăng gấp gần hai lần trong 10 năm qua, từ 29,7% năm 2007 lên 55% hiện nay.

Hoạt động mua bán trực tuyến hiện đóng góp hơn 9% tổng doanh số bán lẻ tại châu Âu. Có khoảng 18 triệu người sử dụng mạng internet ở khu vực Bắc Âu mua hàng trực tuyến.

Về mức chi tiêu trung bình mỗi năm cho việc mua sắm hàng hóa qua mạng, người Anh đang dẫn đầu châu Âu với 1.118 EUR, tiếp đến là Thụy Sĩ (1.033 EUR) và Na Uy (920 EUR).

Còn ở Đức, theo số liệu mới nhất được Hiệp hội Thương mại và đặt hàng qua thư điện tử có trụ sở tại Berlin (Đức) cung cấp, giao dịch thương mại qua mạng internet ở nước này đã đạt mức cao kỷ lục trong quý II/2017.

Trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 6, doanh thu bán hàng trực tuyến trên mạng ở quốc gia này đã đạt 13,97 tỷ EUR, tăng khoảng 12% so với cùng kỳ năm 2016.

Theo Bộ Thương mại Hoa Kỳ, nước này cho biết doanh thu bán lẻ trực tuyến trong quý II/2017, tăng 4,8% so với quý I/2017, lên 111,5 tỷ USD và đóng góp 8,9% trong tổng doanh thu bán lẻ. Trong năm 2016, thương mại điện tử là điểm sáng trong ngành bán lẻ của Hoa Kỳ.

Thống kê cho thấy doanh thu bán hàng qua mạng trong năm 2016 đạt 394,86 tỷ USD, tăng 15,6% so với năm 2015, cũng là năm có mức tăng trưởng cao nhất kể từ 2013.

Ở châu Á - Thái Bình Dương, doanh thu từ thương mại điện tử đang đóng góp 40% tổng doanh thu thương mại điện tử trên toàn cầu trong quý I/2017, nhờ hoạt động mua sắm bùng nổ tại Trung Quốc, Nhật Bản, Australia, Hàn Quốc và Ấn Độ.

Trong khi đó, khu vực Đông Nam Á được dự báo sẽ trở thành thị trường thương mại điện tử bùng nổ tiếp theo, nhờ vào sự gia tăng của tầng lớp trung lưu cũng như mức độ phổ cập của mạng Internet.

Tại Việt Nam, theo khảo sát của Hãng tư vấn có trụ sở tại Mỹ, A.T.Kearney, năm 2017 Việt Nam chỉ đứng sau các thị trường lớn là Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia, Thổ Nhĩ Kỳ và Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE).

Việt Nam đã vượt các thị trường đông dân như Indonesia (vị trí trứ 8), hay các nước có thị trường bán lẻ tốt trong những năm qua như Thái Lan (thứ 30), Philippines (vị trí 18), Kazakhstan (thứ 16), Saudi Arabia (thứ 11)...

Vẫn còn nhiều thách thức lớn

Tuy số người châu Âu mua hàng trực tuyến và nhận hàng tại nhà ngày một tăng lên, các giao dịch này không hề được đặt dưới sự kiểm soát của cơ quan chức năng. Một số sản phẩm thậm chí có thể gây nguy hiểm hoặc không phù hợp với các quy định của EU về tính an toàn.

Ủy ban châu Âu (EC) đã có những bước đi đầu tiên để kiểm soát tình trạng này. Một văn bản hướng dẫn mới được ban hành yêu cầu bất kỳ sản phẩm nào được bán trực tuyến tại thị trường EU đều phải tuân thủ các quy định pháp luật của khối này, ngay cả khi nhà sản xuất có trụ sở bên ngoài EU. Tuy nhiên, việc kiểm soát và truy xuất nguồn gốc hàng hóa trực tuyến vẫn ngày càng phức tạp.

Hơn nữa, theo số liệu của Consumer Conditions Scoreboard, có nhiều nhà bán lẻ vẫn còn do dự trong việc mở rộng các hoạt động mua bán trực tuyến, đồng thời vẫn còn lo ngại về việc bán hàng trực tuyến cho người tiêu dùng của các nước EU.

Những điều lo ngại đó xuất phát từ những nguy cơ gian lận thương mại và không thanh toán tiền trong việc mua bán hàng hóa xuyên biên giới, những quy định khác nhau về mức thuế tại các nước, sự khác biệt về pháp luật trong các hợp đồng mua bán cũng như các quy định bảo vệ người tiêu dùng.

Vấn đề kiểm soát hoạt động thu thuế đối với thương mại điện tử cũng còn nhiều khó khăn. Văn phòng Kiểm toán Quốc gia (NAO) của Vương quốc Anh cho biết, nước này đang thất thu tới 1 tỷ bảng (1,19 tỷ USD) tiền thuế giá trị gia tăng mỗi năm do các hành vi gian lận hoặc sự nhầm lẫn của người bán trên các thị trường trực tuyến như eBay và Amazon.

Bên cạnh sự tiện lợi, khách hàng mua sắm và thanh toán qua mạng vẫn phải đối mặt với nhiều rủi ro, như bị tin tặc đánh cắp thông tin cá nhân.

Trong tháng 4 vừa qua, Hiệp hội Viễn thông liên ngân hàng và tài chính quốc tế (SWIFT) đã phát đi thông điệp cảnh báo khách hàng nên thận trọng khi lựa chọn công ty hay cơ sở giúp truy cập hệ thống SWIFT, đồng thời cần đặc biệt lưu ý đến các thông tin cá nhân cần được bảo mật.

Tại Việt Nam, theo thông tin được Diễn đàn Toàn cảnh thương mại điện tử, 61% người dùng vì lý do bảo mật mà e ngại mua hàng trực tuyến. Có đến 26% người dùng rời bỏ đơn hàng đã đặt khi phải khai thông tin cá nhân. Đây là một trong những trở ngại cho việc phát triển thương mại điện tử tại Việt Nam.

Một cuộc khảo sát và đánh giá về tình hình an toàn thông tin của các website thương mại điện tử được Hiệp hội thương mại điện tử Việt Nam thực hiện cho thấy, trong hai lĩnh vực bán lẻ và thanh toán với mức độ nhận diện thương hiệu cao và lượng người truy cập lớn đã cho thấy tại Việt Nam, vẫn còn tới 33% hệ thống website thương mại điện tử đang hoạt động trên thị trường gặp lỗi nghiêm trọng. Đây là tỷ lệ lớn và tương ứng với hàng ngàn người tiêu dùng đang gặp rủi ro đối với dữ liệu của họ.

Đáng chú ý là 17% website trong khảo sát tại Việt Nam mắc rủi ro nghiêm trọng về việc thông tin người dùng bị xem trái phép bởi có những người dùng khác. Điều này có nghĩa là một khách hàng khi sử dụng dịch vụ thương mại điện tử tại các website này có khả năng mất các thông tin cá nhân của mình như tên, email, mật khẩu (dạng mã hóa) hoặc các thông tin ngân hàng.