“Hiến xác thì được, hiến tạng thì không”

 – “Nhiều người tự nguyện hiến xác phục vụ việc học tập bộ môn giải phẫu. Xác ở các trường ĐH Y giờ cũng đã có rất nhiều rồi. Nhưng hiến tạng thì hầu như không ai hiến dù nhu cầu ghép tạng giờ rất lớn”, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến nói.

Ngày 29/6 vừa qua, tại bệnh viện Việt Đức (Hà Nội) diễn ra lễ công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập Trung tâm điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người trực thuộc Bộ Y tế.

Nguồn tạng khan hiếm

Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết: Nhu cầu ghép bộ phận cơ thể người hiện nay ở Việt Nam là rất lớn.

Cả nước hiện có khoảng 6.000 người bị suy thận mạn cần được ghép thận. Về ghép gan, chỉ tính tại một số bệnh viện lớn ở Hà Nội đã có trên 1.500 người có chỉ định ghép gan. Hiện cả nước có trên 5.000 người đang chờ được ghép giác mạc.

Một ca ghép tạng tại bệnh viện Việt Đức (Hà Nội). Ảnh: Website BV Việt Đức

Tuy nhiên, nguồn tạng tại Việt Nam vô cùng khan hiếm, dẫn đến việc số lượng được ghép còn hạn chế.

Kể từ ca ghép thận đầu tiên thành công tại bệnh viện Quân y 103 vào năm 1992, đến nay đã có hơn 800 người được ghép thận từ người cho sống và 46 người được ghép thận từ người cho chết não.

Ngoài ra có 30 người được ghép gan từ người cho sống và 11 người được ghép gan từ người chết não và 8 ca ghép tim.

Việc cấy ghép các mô tạng khác cũng đã được thực hiện với tổng số 60 bệnh nhân được ghép tế bào gốc tạo máu và 550 trường hợp đã được ghép giác mạc.

Trong khi đó, tại Nhật Bản, chỉ tính trong 1 năm đã có khoảng 4.000 ca ghép tế bào gốc  tạo máu, tại Hàn Quốc mỗi năm có tới 300-400 ca ghép gan, cao hơn rất nhiều so với Việt Nam.

Ông Nguyễn Tiến Quyết, Giám đốc bệnh viện Việt Đức cho biết tại BV Việt Đức mỗi năm có hàng nghìn trường hợp chết não nhưng đến nay mới chỉ có 14 trường hợp hiến tạng, một con số còn rất khiêm tốn so với nhu cầu.

Lý giải nguyên nhân của sự hạn chế này, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết: Do nhận thức về hiến mô, hiến tạng tại Việt Nam còn hạn chế.

“Người hiến xác phục vụ cho việc học tập môn giải phẫu ở trường Y thì có nhiều rồi nhưng hiến tạng thì hầu như không có vì quan niệm “chết không toàn thây”, bà Tiến nói.

Ghép tạng: Mục tiêu lớn

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế, mục tiêu mà ngành y tế đặt ra trong lĩnh vực ghép tạng là từ nay đến năm 2020 sẽ có 20-30 ca ghép tim, 1.000 ghép thận, 2.000 ca ghép giác mạc, 10-20 ca ghép phổi, 80-100 ca ghép gan, …

Thống kê cho thấy cả nước hiện có 13 cơ sở y tế đủ điều kiện để thực hiện các kỹ thuật ghép mô, bộ phận cơ thể người và Việt Nam đã làm chủ được kỹ thuật ghép tạng với giá thành rẻ hơn nhiều nước trong khu vực và chỉ còn chờ nguồn tạng để có thể mang lại sự sống, sức khỏe cho hàng ngàn người.

Mỗi năm số người chết vì TNGT tại Việt Nam rất lớn. Đây là nguồn tạng quý giá nhưng chưa thể khai thác do những vấn đề tâm linh (Ảnh minh họa)

Theo bà Tiến, mỗi năm người chết do tai nạn giao thông tại Việt Nam rất nhiều, nói “khiêm tốn” cũng phải trên 10.000 người/năm. Những người này có cơ thể khỏe mạnh và là nguồn tạng phong phú nhưng hiện nay hầu như không ứng dụng được trong ghép tạng do không được hiến.

Vì thế, trong thời gian tới, cần đẩy mạnh hơn nữa công tác truyền thông vận động nhân dân tự nguyện hiến mô, bộ phận cơ thể người, đồng thời phải có những ngân hàng mô để tiếp nhận và lưu trữ các mô tạng.

Nhằm tạo điều kiện cho Trung tâm điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người hoạt động hiệu quả, trong thời gian tới, Bộ Y tế cho biết sẽ sớm thành lập Hội vận động hiến ghép mô, bộ phận cơ thể người, kêu gọi sự tham gia của các tổ chức chính trị, chính quyền các cấp, mặt trận tổ quốc, các chức sắc tôn giáo... nhằm từng bước thay đổi nhận thức, hành vi của người dân trong vấn đề hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết.

Ông Nguyễn Tiến Quyết, Giám đốc bệnh viện Việt Đức cho biết để việc hiến, ghép tạng được phát triển trong thời gian tới, các bác sỹ sẽ được đào tạo sâu ở tất cả các lĩnh vực, từ luật pháp cho tới giao tiếp, các vấn đề xã hội, tâm linh để có thể vận động, thuyết phục thân nhân người mất hiểu và tự nguyện hiến tạng.

Cẩm Quyên