Hồ Con Rùa ngày ấy...bây giờ

Dường như trong thành phố HCM không có giao lộ nào với một tiểu đảo có nhiều đổi thay và gắn liền với lịch sử bằng hồ Con Rùa.

Dường như trong TP.HCM không có giao lộ nào với một tiểu đảo có nhiều đổi thay và gắn liền với lịch sử bằng hồ Con Rùa. Vị trí để có hồ Con Rùa ngày nay có từ cuối thế kỷ 18. Trải qua hàng trăm năm, vị trí này đã nhiều lần thay đổi từ hình thức đến nội dung và cả tên gọi.

Thương thay thân phận con rùa ...

Hồ Con Rùa ở ngay giao lộ Phạm Ngọc Thạch - Võ Văn Tần và Trần Cao Vân (P. Bến Nghé, Q.1, TP.HCM). Ngày nghỉ rất đông người dạo chơi. Không còn một ghế trống. Khách đến đây đủ các thành phần. Sinh viên, học sinh, trí thức, thợ thuyền. Già có trẻ có. Nam có nữ có. Người lớn thì tìm góc khuất thu mình ngắm thiên hạ dạo chơi. Người trẻ thì lăng xăng ghi lại hình ảnh...

{keywords}

Lầu nước, nơi đây sau này sẽ là vị trí hồ Con Rùa

Một già một trẻ đang đắt tay nhau. Đứa bé chừng 12 tuổi. Ông già có lẽ cũng đã bước vào ngưỡng 70. Chúng tôi cùng đi trên một lối đi hẹp. "Ông nội ơi nãy giờ con có thấy con rùa nào đâu mà gọi là hồ con rùa hả ông ?". Nhận xét của đứa bé quả không sai. Dưới nước không có rùa đã đành. Trên khô cũng không có một hình tượng rùa nào. Thế mà vẫn gọi đây là hồ Con Rùa! 

Ông già nở nụ cười, con còn nhỏ đi chơi mà biết nhận xét thế là giỏi lắm. Đúng đó con, ngày xưa, cũng không xưa lắm đâu nơi đây có tượng một con rùa trên lưng có mang tấm bia. Ca dao có câu "Thương thay thân phận con rùa, Lên đình đội hạc, xuống chùa đội bia". Ở đây không phải chùa nhưng nó vẫn phải đội tấm bia to nhưng giờ thì mất rồi.

Sự hiểu biết của đứa bé chỉ cần giải thích như thế là đủ. Nhưng với chúng tôi, những người sống trong giai đoạn đó đã từng thấy con rùa và cũng đã hiểu vì sao nó lại mất đi.

{keywords}

Công trường chiến sĩ

Trước khi có tên hồ Con Rùa thì nơi đây là công trường Chiến Sĩ. Theo các giai thoại truyền miệng năm 1967, tướng Nguyễn Văn Thiệu lên cầm quyền tại miền Nam đã nghe lời chiêm tinh gia Huỳnh Liên sửa đổi lại công trường Chiến Sĩ cho phù hợp với vận mệnh của mình. Theo Huỳnh Liên, vị trí của dinh Độc Lập là vị trí đầu rồng nằm trên long mạch dẫn đến đuôi rồng tại Công trường Chiến Sĩ. Long mạch này sẽ giúp người chủ dinh phát hưng vượng. 

Tuy nhiên, do đuôi rồng hay vùng vẫy nên sự nghiệp không bền. Vì vậy cần phải đúc một con rùa lớn để trấn đuôi rồng không cho rồng vẫy đuôi nữa thì mới giữ được ngôi vị tổng thống lâu dài.

Như vậy tại Công trường Chiến Sĩ sẽ có tượng 1 con rùa to đúc bằng đồng đang gồng mình đỡ một tấm bia thạch anh ghi danh sách một loạt các nước viện trợ kinh tế và quân sự cho chính quyền miền Nam. Sau khi hoàn tất, công trình này được đổi thành tên thành Công trường Quốc tế. Tuy nhiên, chính vì có tượng con rùa, người dân vẫn thích gọi là hồ Con Rùa.

{keywords}

Rùa và bia. Bia ghi tên các quốc gia

Có rất nhiều nhận định về hồ Con Rùa. Có người cho rằng kiến trúc tháp cao giống như hình một thanh gươm, đóng xuống hồ nước để giữ chặt đuôi rồng. Một số người khác thì lại quả quyết kiến trúc tháp lại giống hình đuôi rồng vươn cao, nhưng có con rùa đè chặt ở phần đầu ngọn. Cũng có người có điều kiện từ trên cao nhìn xuống thì toàn thể kiến trúc trông giống như một con rùa. Năm 1976, xảy ra vụ án hồ Con Rùa. Tượng con rùa đội bia bị một nhóm phá hoại đặt chất nổ phá bỏ.

40 năm sau sự cố đó, hồ Con Rùa vẫn hiên ngang với nắng mưa. Nơi đây trở thành nơi dừng chân của những đôi tình nhân hò hẹn, của học sinh, sinh viên sau giờ học tìm đến vui chơi, của những người già tìm chút thư giãn cuối đời. Hàng loạt quán cà phê máy lạnh, nhà hàng sang trọng mọc lên góp phần tăng sự hấp dẫn của hồ Con Rùa.

Lịch sử hình thành

Tai vị trí hồ Con Rùa bây giờ, vào năm 1790 là vị trí cổng thành Khảm Khuyết của thành Bát Quái (còn gọi là thành Quy). Sau đó, vua Minh Mạng đã đổi tên Khảm Khuyết thành Vọng Khuyết. Năm 1837, Minh Mạng đã cho phá thành Bát Quái và xây dựng một ngôi thành nhỏ hơn mang tên là thành Phụng. Vị trí cửa Vọng Khuyết trở thành một điểm ở ngoài thành và nối thẳng con đường ngoài mặt tây thành xuống bến sông.

Đến đời Tự Đức, sau khi chiếm 3 tỉnh miền Đông người Pháp đã cho phá bỏ thành Phụng vào ngày 8.3.1859 rồi xây dựng thành phố vào 3 năm sau đó.

Dựa trên những con đường sẵn có trong thành Phụng, người Pháp sắp xếp lại khu hành chính mới. Hồ Con Rùa hiện nay nằm ở cuối con đường dẫn ra bến sông được đánh số 16. Về sau, con đường này được phó đô đốc hải quân Pháp Pierre-Paul de la Grandière đặt lại là đường Catinat (sau này là đường Tự Do rồi bây giờ là Đồng Khởi).

{keywords}

Đường Phạm Ngọc Thạch ngày nay vẫn còn cây dài bóng mát như xưa.

Ở khu vực này lúc bấy giờ khá đông dân. Vì thế, năm 1878 một lầu nước kiên cố được xây dựng để phục vụ người dân. Đoạn đường từ phia sau lầu nước đến nhà thờ Đức Bà được đổi tên thành đường Blancsubé. Con đường này được mở rộng và kéo dài đến đường Mayer (đường Hiền Vương và bây giờ là Võ Thị Sáu) khi lầu nước bị đập bỏ vào năm 1921. Đoạn đường mới mở có tên là Garcerie.

Đường Blancsubé và đường Garcerie nối với nhau thành một đường thẳng bị đường Testard (đường Võ Văn Tần) và đường Larclauze (đường Trần Cao Vân) cắt thành một giao lộ được đặt tên là Công trường Maréchal Joffre. Đây chính là vị trí hồ Con Rùa ngày nay.

{keywords}

Hồ Con Rùa bây giờ.

Trong khoảng thời gian này, người Pháp cho xây dựng giữa giao lộ một tượng đài bằng đồng có 3 binh sĩ Pháp và một hồ nước nhỏ để đánh dấu cuộc xâm lược của thực dân Pháp. Người Pháp gọi đây là công trường Chiến sĩ nhưng trong dân gian cứ gọi là công trường Ba hình.

Đến năm 1956, chính quyền Ngô Đình Diệm phá bỏ tượng 3 binh sĩ Pháp chỉ để lại hồ nước đồng thời đặt lại tên đường Garcerie thành đường Duy Tân.

Đến năm 1967, tướng Thiệu tiến hành cho xây dựng công trường Quốc Tế nhằm vinh danh các quốc gia có viện trợ kinh tế lẫn quân sự cho chính quyền chế độ cũ.

Người thiết kế công trường Quốc Tế là kiến trúc sư Nguyễn Kỳ. Theo nhận định của nhiều người, hiện trạng hồ Con Rùa có nhiều đổi khác so với thiết kế ban đầu. Nguyên nhân cũng vì sự mê tín của tướng Thiệu mà ra. Từ khi công trình có tượng con rùa bằng đồng mang trên lưng tấm bia cao ghi tên các nuóc thì người dân bắt đầu gọi là hồ Con Rùa mà quên đi tên chính thức của nó...

Đường Duy Tân bây giờ là đường Phạm Ngọc Thạch. Cho dù không còn con rùa, nhưng với "cây dài bóng mát, với khung trời đại học" (1) hồ Con Rùa vẫn mãi mãi là một địa danh, một khu vực rất đẹp trong lòng người Sài Gòn và du khách mỗi khi đến Sài Gòn.

Trần Chánh Nghĩa

tin nổi bật

Đuổi con dâu đi vì chê 'tỉnh lẻ', bí mật sau đó làm mẹ chồng tiếc hùi hụi

Câu chuyện được kể lại bởi chính người con trai dưới nhan đề một bức thư tâm sự: "Tôi không biết bây giờ phải làm sao".

Chọn trang phục golf ‘2 trong 1’ - bí quyết cho doanh nhân bận rộn

Phong cách của một doanh nhân hay lãnh đạo thường phải đảm bảo được cả 2 yếu tố: thanh lịch trong công việc và thoải mái khi chơi golf. Và BST Golf 2022 của Giovanni có thể đáp ứng được tiêu chí đó.

Chị bán vé số từ chối làm tỉ phú, làm điều khiến người đời bất ngờ

Vị khách mua nợ 10 tờ vé số bất kỳ và nhờ chị Lành giữ hộ. Cuối ngày, tất cả số vé trên đều trúng giải với tiền thưởng trên 5 tỉ đồng. Bỗng chốc thành tỉ phú nhưng chị Lành làm hành động khiến người đời kinh ngạc.

Đàn ông đã vào tuổi trung niên đừng chạm tới 2 kiểu phụ nữ này

Hầu hết đàn ông 50 tuổi đều có sự nghiệp thành công, không còn lo tiền bạc. Hoạt động xã hội rộng, họ có thể không cưỡng lại được cám dỗ bên ngoài...

Bộ đôi giúp Lý Nhã Kỳ tỏa sáng tại LHP Cannes

Liên hoan phim Cannes năm nay, Lý Nhã Kỳ lựa chọn bộ đôi Quân- Pu làm người đồng hành, giúp mình có diện mạo lộng lẫy tại đây.

Những điều nên nói với con thay vì 'không được khóc'

Khi thấy trẻ khóc mè nheo, phụ huynh thường nói “Đừng khóc nữa”, “Con hãy nín đi”, nhưng cách này thường không hiệu quả và trẻ càng khóc dữ hơn.

Cô gái Việt trở thành Idol Bigo nổi tiếng tại Mỹ

Nhờ giọng hát hay, cách nói chuyện có duyên, Trác Trác đã giành được sự yêu mến của cộng đồng Bigo và trở thành Idol Bigo nổi tiếng ở Mỹ.

5 mẫu phụ nữ thường bị đàn ông đặt vào tầm ngắm khi có ý định ngoại tình

Một người đàn ông tồi ăn nằm với đàn bà khác sau lưng vợ sẽ tìm đến 5 mẫu phụ nữ này để bắt đầu mối quan hệ ngoài luồng.

Hoa khôi bóng chuyền Việt Nam có nhiều fan quốc tế tại SEA Games

Chuyền hai Nguyễn Thu Hoài là một trong những VĐV có nhiều người hâm mộ nhờ tài năng nổi trội tại SEA Games 31.

Những anh chị em ruột ghi dấu ấn tại SEA Games 31

Trong lần ra quân tại SEA Games 31, có không ít cặp anh chị em ruột giành HCV, HCB mang lại vinh dự cho toàn đoàn.

Ngôi mộ nằm giữa ngã ba đường TP.HCM nhưng không ai dám dời đi

Ngôi mộ có tuổi đời ngoài trăm năm nằm trơ trọi giữa ngã ba hẻm. Dân địa phương không biết tên tuổi người quá cố nhưng luôn tôn kính và quyết không cho di dời mộ bia khỏi vị trí cũ.

Nên thân thiết với đồng nghiệp đến mức nào

Theo chuyên gia, bạn không nên chia sẻ quá chi tiết về đời tư, tài chính hay công việc của mình với đồng nghiệp, dù bạn nghĩ hai bên thân thiết đến mức nào.

Phao cứu sinh trên 3 cây cầu ở Hà Nội bị tạm thu giữ

Toàn bộ số phao bơi không bị đánh cắp như cộng đồng mạng dự đoán, mà được công ty quản lý 3 cây cầu tạm thu giữ để làm việc với nhóm thiện nguyện.

Nhân tình của con trai đến tận nhà, mẹ chồng cao tay vạch trần âm mưu

Khi biết tin chồng có bồ, tay chân tôi run lẩy bẩy. Tôi không dám tin người đàn ông mình hết mực tin tưởng lại phản bội.

Vplay tạo sức hút trên thị trường game di động Việt Nam

Sau Cửu mộng tiên vực, Chiến giới 4D sẽ là tựa game nhập vai tiếp theo được Vplay cho ra mắt. Đây là dự án có mức đầu tư chi phí khủng từ NPH trực thuộc Công ty Cổ phần Truyền hình tương tác Việt Nam (VTVlive).