Hồ Con Rùa ngày ấy...bây giờ

Dường như trong thành phố HCM không có giao lộ nào với một tiểu đảo có nhiều đổi thay và gắn liền với lịch sử bằng hồ Con Rùa.

Dường như trong TP.HCM không có giao lộ nào với một tiểu đảo có nhiều đổi thay và gắn liền với lịch sử bằng hồ Con Rùa. Vị trí để có hồ Con Rùa ngày nay có từ cuối thế kỷ 18. Trải qua hàng trăm năm, vị trí này đã nhiều lần thay đổi từ hình thức đến nội dung và cả tên gọi.

Thương thay thân phận con rùa ...

Hồ Con Rùa ở ngay giao lộ Phạm Ngọc Thạch - Võ Văn Tần và Trần Cao Vân (P. Bến Nghé, Q.1, TP.HCM). Ngày nghỉ rất đông người dạo chơi. Không còn một ghế trống. Khách đến đây đủ các thành phần. Sinh viên, học sinh, trí thức, thợ thuyền. Già có trẻ có. Nam có nữ có. Người lớn thì tìm góc khuất thu mình ngắm thiên hạ dạo chơi. Người trẻ thì lăng xăng ghi lại hình ảnh...

{keywords}

Lầu nước, nơi đây sau này sẽ là vị trí hồ Con Rùa

Một già một trẻ đang đắt tay nhau. Đứa bé chừng 12 tuổi. Ông già có lẽ cũng đã bước vào ngưỡng 70. Chúng tôi cùng đi trên một lối đi hẹp. "Ông nội ơi nãy giờ con có thấy con rùa nào đâu mà gọi là hồ con rùa hả ông ?". Nhận xét của đứa bé quả không sai. Dưới nước không có rùa đã đành. Trên khô cũng không có một hình tượng rùa nào. Thế mà vẫn gọi đây là hồ Con Rùa! 

Ông già nở nụ cười, con còn nhỏ đi chơi mà biết nhận xét thế là giỏi lắm. Đúng đó con, ngày xưa, cũng không xưa lắm đâu nơi đây có tượng một con rùa trên lưng có mang tấm bia. Ca dao có câu "Thương thay thân phận con rùa, Lên đình đội hạc, xuống chùa đội bia". Ở đây không phải chùa nhưng nó vẫn phải đội tấm bia to nhưng giờ thì mất rồi.

Sự hiểu biết của đứa bé chỉ cần giải thích như thế là đủ. Nhưng với chúng tôi, những người sống trong giai đoạn đó đã từng thấy con rùa và cũng đã hiểu vì sao nó lại mất đi.

{keywords}

Công trường chiến sĩ

Trước khi có tên hồ Con Rùa thì nơi đây là công trường Chiến Sĩ. Theo các giai thoại truyền miệng năm 1967, tướng Nguyễn Văn Thiệu lên cầm quyền tại miền Nam đã nghe lời chiêm tinh gia Huỳnh Liên sửa đổi lại công trường Chiến Sĩ cho phù hợp với vận mệnh của mình. Theo Huỳnh Liên, vị trí của dinh Độc Lập là vị trí đầu rồng nằm trên long mạch dẫn đến đuôi rồng tại Công trường Chiến Sĩ. Long mạch này sẽ giúp người chủ dinh phát hưng vượng. 

Tuy nhiên, do đuôi rồng hay vùng vẫy nên sự nghiệp không bền. Vì vậy cần phải đúc một con rùa lớn để trấn đuôi rồng không cho rồng vẫy đuôi nữa thì mới giữ được ngôi vị tổng thống lâu dài.

Như vậy tại Công trường Chiến Sĩ sẽ có tượng 1 con rùa to đúc bằng đồng đang gồng mình đỡ một tấm bia thạch anh ghi danh sách một loạt các nước viện trợ kinh tế và quân sự cho chính quyền miền Nam. Sau khi hoàn tất, công trình này được đổi thành tên thành Công trường Quốc tế. Tuy nhiên, chính vì có tượng con rùa, người dân vẫn thích gọi là hồ Con Rùa.

{keywords}

Rùa và bia. Bia ghi tên các quốc gia

Có rất nhiều nhận định về hồ Con Rùa. Có người cho rằng kiến trúc tháp cao giống như hình một thanh gươm, đóng xuống hồ nước để giữ chặt đuôi rồng. Một số người khác thì lại quả quyết kiến trúc tháp lại giống hình đuôi rồng vươn cao, nhưng có con rùa đè chặt ở phần đầu ngọn. Cũng có người có điều kiện từ trên cao nhìn xuống thì toàn thể kiến trúc trông giống như một con rùa. Năm 1976, xảy ra vụ án hồ Con Rùa. Tượng con rùa đội bia bị một nhóm phá hoại đặt chất nổ phá bỏ.

40 năm sau sự cố đó, hồ Con Rùa vẫn hiên ngang với nắng mưa. Nơi đây trở thành nơi dừng chân của những đôi tình nhân hò hẹn, của học sinh, sinh viên sau giờ học tìm đến vui chơi, của những người già tìm chút thư giãn cuối đời. Hàng loạt quán cà phê máy lạnh, nhà hàng sang trọng mọc lên góp phần tăng sự hấp dẫn của hồ Con Rùa.

Lịch sử hình thành

Tai vị trí hồ Con Rùa bây giờ, vào năm 1790 là vị trí cổng thành Khảm Khuyết của thành Bát Quái (còn gọi là thành Quy). Sau đó, vua Minh Mạng đã đổi tên Khảm Khuyết thành Vọng Khuyết. Năm 1837, Minh Mạng đã cho phá thành Bát Quái và xây dựng một ngôi thành nhỏ hơn mang tên là thành Phụng. Vị trí cửa Vọng Khuyết trở thành một điểm ở ngoài thành và nối thẳng con đường ngoài mặt tây thành xuống bến sông.

Đến đời Tự Đức, sau khi chiếm 3 tỉnh miền Đông người Pháp đã cho phá bỏ thành Phụng vào ngày 8.3.1859 rồi xây dựng thành phố vào 3 năm sau đó.

Dựa trên những con đường sẵn có trong thành Phụng, người Pháp sắp xếp lại khu hành chính mới. Hồ Con Rùa hiện nay nằm ở cuối con đường dẫn ra bến sông được đánh số 16. Về sau, con đường này được phó đô đốc hải quân Pháp Pierre-Paul de la Grandière đặt lại là đường Catinat (sau này là đường Tự Do rồi bây giờ là Đồng Khởi).

{keywords}

Đường Phạm Ngọc Thạch ngày nay vẫn còn cây dài bóng mát như xưa.

Ở khu vực này lúc bấy giờ khá đông dân. Vì thế, năm 1878 một lầu nước kiên cố được xây dựng để phục vụ người dân. Đoạn đường từ phia sau lầu nước đến nhà thờ Đức Bà được đổi tên thành đường Blancsubé. Con đường này được mở rộng và kéo dài đến đường Mayer (đường Hiền Vương và bây giờ là Võ Thị Sáu) khi lầu nước bị đập bỏ vào năm 1921. Đoạn đường mới mở có tên là Garcerie.

Đường Blancsubé và đường Garcerie nối với nhau thành một đường thẳng bị đường Testard (đường Võ Văn Tần) và đường Larclauze (đường Trần Cao Vân) cắt thành một giao lộ được đặt tên là Công trường Maréchal Joffre. Đây chính là vị trí hồ Con Rùa ngày nay.

{keywords}

Hồ Con Rùa bây giờ.

Trong khoảng thời gian này, người Pháp cho xây dựng giữa giao lộ một tượng đài bằng đồng có 3 binh sĩ Pháp và một hồ nước nhỏ để đánh dấu cuộc xâm lược của thực dân Pháp. Người Pháp gọi đây là công trường Chiến sĩ nhưng trong dân gian cứ gọi là công trường Ba hình.

Đến năm 1956, chính quyền Ngô Đình Diệm phá bỏ tượng 3 binh sĩ Pháp chỉ để lại hồ nước đồng thời đặt lại tên đường Garcerie thành đường Duy Tân.

Đến năm 1967, tướng Thiệu tiến hành cho xây dựng công trường Quốc Tế nhằm vinh danh các quốc gia có viện trợ kinh tế lẫn quân sự cho chính quyền chế độ cũ.

Người thiết kế công trường Quốc Tế là kiến trúc sư Nguyễn Kỳ. Theo nhận định của nhiều người, hiện trạng hồ Con Rùa có nhiều đổi khác so với thiết kế ban đầu. Nguyên nhân cũng vì sự mê tín của tướng Thiệu mà ra. Từ khi công trình có tượng con rùa bằng đồng mang trên lưng tấm bia cao ghi tên các nuóc thì người dân bắt đầu gọi là hồ Con Rùa mà quên đi tên chính thức của nó...

Đường Duy Tân bây giờ là đường Phạm Ngọc Thạch. Cho dù không còn con rùa, nhưng với "cây dài bóng mát, với khung trời đại học" (1) hồ Con Rùa vẫn mãi mãi là một địa danh, một khu vực rất đẹp trong lòng người Sài Gòn và du khách mỗi khi đến Sài Gòn.

Trần Chánh Nghĩa

tin nổi bật

Bán hết tài sản để du lịch vòng quanh thế giới

Năm 2019, vợ chồng Chloe và Jordan Egbert (Mỹ) quyết định nghỉ việc và bán tất cả tài sản họ có, bao gồm cả nhà và ôtô, để lên đường du lịch vòng quanh thế giới.

Hy hữu: Người đàn ông sống sót trên đảo hoang nhờ hai quả chanh

Sau khi bị ngã xuống biển và sóng đánh trôi vào đảo hoang, người đàn ông cầm cự sự sống suốt gần một tuần nhờ ăn hai quả chanh và uống nước biển.

Dọa 'trả vợ về nơi sản xuất', tôi tái mặt khi nghe bố vợ nói chỉ một câu...

Vợ tôi là một người phụ nữ vụng về, tôi biết từ hồi yêu rồi, cũng không coi đó là nhược điểm quá lớn. Nhưng vì chúng tôi sống chung với bố mẹ nên nhiều lúc cô ấy khiến mẹ tôi phiền lòng, bực bội.

Cô giáo mầm non bị cảnh sát bắt, phía sau là chuyện giật mình

Ngồi ở đồn cảnh sát, nghe sự thật về người vợ đã chung sống 27 năm, Quốc Phong (Trung Quốc) bỗng thấy rùng mình.

Cuộc sống ở Nepal của cô gái Quảng Trị: Tôi hạnh phúc hơn, đơn giản hơn

Tốt nghiệp đại học danh giá, giành học bổng du học bậc thạc sĩ nhưng khi trở về, Yến chọn cuộc sống du mục, sống cạnh những ngọn núi Nepal để tận hưởng niềm hạnh phúc giản đơn.

'Cặp đôi gãy đổ' tìm được hạnh phúc nhờ mai mối, chuẩn bị kết hôn

Sau một năm yêu xa, cặp đôi đã quyết định tiến đến hôn nhân. Lễ cưới sẽ được cử hành vào tháng 11 tới.

Tiền mất tật mang vì ham phẫu thuật thẩm mỹ giá rẻ

Phòng khám giá rẻ, chương trình khuyến mại rầm rộ và sự tiếp xúc ồ ạt với hình ảnh đẹp phi thực tế qua mạng xã hội đang tạo ra nhận thức mù mờ về tác động của phẫu thuật thẩm mỹ.

'Ngôi làng ma' khiến cư dân sợ hãi bỏ nhà đi

Goldthorpe, Nam Yorkshire được mệnh danh là “ngôi làng ma thời hiện đại”. Ngôi làng này, theo thống kê, là một trong những nơi có tỷ lệ tội phạm cao kỷ lục ở Vương quốc Anh.

Trào lưu dọa ma trẻ em trên TikTok: Tàn nhẫn và ngớ ngẩn

Nhiều phụ huynh nhốt con trong phòng, dọa ma để theo trend TikTok. Các chuyên gia tâm lý cảnh báo người lớn đang đặt cược tinh thần của trẻ để đổi lấy lượt like trên mạng xã hội.

Những câu chuyện truyền cảm hứng trong chiến dịch ‘Tiến bước sống đầy’ của FWD

Tập đoàn FWD ra mắt chiến dịch thương hiệu mới “Press Play” - “Tiến bước sống đầy”, tiếp tục đồng hành và truyền cảm hứng cho người dân khu vực châu Á tiến bước và sống trọn vẹn với những đam mê của mình.

Người phụ nữ bất ngờ khi mua một ngôi nhà lại được cả khu phố

Một phụ nữ ở Nevada (Mỹ) hiện là chủ sở hữu hợp pháp của toàn bộ khu phố - sau khi quyền sở hữu căn nhà trị giá 594.481 đô la của cô ấy bị nhầm lẫn với 84 bất động sản khác trị giá ước tính 50 triệu đô la.

Sống độc thân tốn kém hơn các cặp đôi

Người sinh sống một mình phải chịu toàn bộ chi phí sinh hoạt mà không có ai chia sẻ. Khi đi du lịch, họ cũng tốn kém hơn bởi các dịch vụ thường được thiết kế theo cặp/nhóm người.

Bố đơn thân bị nghi là kẻ bắt cóc vì để con gái ngủ trong cốp xe

Lo lắng con ở nhà một mình, một tài xế taxi ở Trung Quốc đưa con gái đi làm cùng mỗi ngày. Khi con mệt anh để con ngủ trong cốp xe.

Những cách bổ sung màu sắc cho căn bếp nhà bạn

Căn bếp là trái tim của ngôi nhà, nơi các bữa ăn được chuẩn bị và các thành viên trong gia đình tụ họp.

Tiểu tam muốn lên chính thất, được mẹ người tình ủng hộ lại xanh mặt chạy

Một chiều cuối tuần, khi tôi đang nằm lười trên giường thì có điện thoại đến. Đầu dây bên kia, giọng người yêu tôi hớn hở: "Em chuẩn bị nhé, chiều nay anh đưa em đến nhà gặp mẹ anh".