Học sinh phải tự động não chọn tương lai

Các chương trình tư vấn hướng nghiệp đã đánh thức giới trẻ trong việc khám phá bản thân, xác định thiên hướng nghề nghiệp… Nhưng chính các em phải biết mình muốn gì, cần gì để đưa ra lựa chọn cho mình.

Chọn nghề trước khi chọn trường

“Con đậu rồi chú ơi! Con mừng quá, cám ơn chú đã đưa thư sớm cho con…”. Cậu học sinh lớp 12 Lê Nguyễn Xuân Phát, Trường THPT An Lạc - TPHCM đã hớn hở reo lên như vậy. Nhưng thật ra đây chính là một lần thử nhập vai “Nếu nhận được giấy báo trúng tuyển từ nhân viên bưu điện em sẽ làm sao” theo đề nghị của NSƯT - Đạo diễn Đoàn Bá Sơn để thử năng khiếu diễn xuất của em tại chương trình “Tiên hướng nghiệp, hậu hướng trường” do Báo Sài Gòn Giải Phóng tổ chức tại TPHCM ngày 20/3 vừa qua.

Cả sân trường Trường THPT An Lạc với gần 3.000 học sinh TPHCM sôi động hẳn lên với “tiểu phẩm” nói trên. NSƯT - Đạo diễn Đoàn Bá Sơn, nhận xét: “Hình thức tư vấn này không phải xét hiệu quả tư vấn được cho bao nhiêu em, mà việc xuất hiện của chương trình đã đánh thức ngay cả em học sinh lười biếng nhất cũng phải giật mình, động não trong việc chọn tương lai cho mình…”.

Đã từ lâu rồi, học sinh mải mê đối phó với các kỳ thi cho nên các em chỉ có một mục đích khi học xong bậc phổ thông là thi vào trường ĐH nào, ngành nào dễ đậu. Chính điểm chuẩn, tỉ lệ chọi đã ám ảnh các em trong một thời gian dài và việc chọn ngành, chọn nghề - một việc quan trọng cả đời người đã bị đẩy xuống hàng thứ yếu. Trong khi đó, việc học nghề ở bậc phổ thông với ý nghĩa là hướng nghiệp cũng trở thành hình thức. Hậu quả là nhiều sinh viên dù đã trầy trật mới đậu ĐH đã phải bỏ học giữa chừng hoặc đến khi đi thực tập và ra trường cảm thấy mình chọn nghề không phù hợp, đã bỏ nghề và chọn một nghề khác, gây ra lãng phí cho bản thân, gia đình và xã hội.

Có lẽ vì vậy mà gần đây, các chương trình tư vấn bên cạnh việc hướng dẫn chọn trường, còn định hướng nghề nghiệp cho các em học sinh. Điều này thể hiện qua tên gọi của các chương trình như: “Tiên hướng nghiệp, hậu hướng trường” của Báo Sài Gòn Giải Phóng với sự đồng hành của VNG, chương trình Tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp của Báo Tuổi Trẻ…

Hướng về vùng trũng

Không dừng lại ở việc giúp các em học sinh xác định sở thích nghề nghiệp - định hướng tương lai, các chương trình tư vấn còn chú trọng việc tổ chức ở vùng sâu, vùng xa để phục vụ đúng nghĩa cho thí sinh. Việc tập trung tổ chức ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long của nhiều cơ quan báo chí chính là thực hiện việc mang thông tin đến vùng trũng giáo dục.

Để đến được các buổi tư vấn, học sinh các huyện xa phải vượt hàng trăm cây số; qua đò, qua phà rồi tiếp tục lên xe buýt để đến được điểm tư vấn chính… Có nhiều buổi tư vấn, số học sinh tham gia đông đến kỷ lục, như buổi tư vấn tại Trường ĐH Trà Vinh lên đến 7.000 học sinh. Hay như chương trình Tư vấn tuyển sinh - Hướng nghiệp tổ chức tại huyện Đầm Dơi - Cà Mau.

Báo Thanh Niên còn có sáng kiến tổ chức hình thức “Chuyên gia đến lớp”. Chuyên gia tư vấn của các trường ĐH, CĐ sẽ chia thành từng nhóm theo ngành nghề đến với học sinh từng lớp để các em “trải lòng” về mọi vấn đề liên quan đến thi tuyển, đào tạo, lựa chọn ngành nghề…

Một sự chia sẻ hết sức ý nghĩa với thí sinh chính là việc tặng sách cẩm nang chọn nghề, cẩm nang tuyển sinh do các cơ quan báo chí thực hiện cũng như cẩm nang tuyển sinh của các trường ĐH, CĐ giới thiệu về trường mình… đã mang đến thông tin cụ thể, chính xác đến từng em học sinh vốn còn hiểu rất đại khái về ngành, nghề, về các trường ĐH.

Chính vì những đóng góp trên, mà thời gian qua Bộ GD-ĐT đã đánh giá cao các chương trình tư vấn tuyển sinh, qua đó chủ trương tuyển sinh của bộ cũng như thông tin của các trường ĐH, CĐ đến được đông đảo thí sinh.

Chính “luồng gió” của các chương trình tư vấn hướng nghiệp đã đánh thức học sinh, khiến các em ý thức hơn, biết dành thời gian và tâm sức để vạch ra cho mình một định hướng tương lai.