Hội thảo ‘Vai trò lịch sử của Thái sư Lưu Cơ’

Ngày 15/5 tại Hoàng thành Thăng Long, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long Hà Nội và Hội đồng Lưu tộc Việt Nam đồng tổ chức Hội thảo khoa học “Vai trò lịch sử của Thái sư Lưu Cơ”.

Với sự hiện diện của nhiều lãnh đạo và chuyên gia nghiên cứu đến từ các bộ ngành và địa phương, hội thảo này là dịp để ghi nhận đầy đủ hơn công trạng một Danh nhân lịch sử, có nhiều công lao to lớn với dân tộc trải qua 3 triều đại: nhà Đinh, nhà Tiền Lê và nhà Lý.

Thái sư Lưu Cơ - Thân thế và sự nghiệp 

Theo "Phả ký tông từ họ Lưu" của dòng họ Lưu của Ngài Lưu Cơ (viết vào đời vua Lý Anh Tông năm 1138, hiện lưu trữ tại đền Vạn Ngang, quận Đồ Sơn, Hải Phòng) và Ngọc phả còn lưu tại đền đình thờ tự Ngài, Thái Sư Lưu Cơ sinh vào ngày mồng 3 tháng Giêng năm Canh Tí (940) tại trang Tri Hối (nay là thôn Tuy Hối, xã Gia Tân, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình). Thái sư Lưu Cơ vốn thuộc dòng họ Lưu "Yên Định xứ Hoan Châu", tức là vùng đất Yên Định, nay thuộc xã Thịnh Lộc và xã Phù Lưu, huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh. 

Thành Đại La - Kinh thành Thăng Long xưa

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, Thái sư Lưu Cơ là một trong những vị khai quốc công thần nhà Đinh, có công giúp Đinh Tiên Hoàng đánh dẹp, thống nhất đại loạn 12 sứ quân thế kỷ X trong lịch sử Việt Nam. Đồng thời là người cai quản Hoàng Thành Thăng Long, có công tu sửa thành quay về hướng Nam (hướng về kinh đô Hoa Lư thay vì hướng về phương Bắc như chính quyền đô hộ đã làm) trước khi vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về Kinh thành Thăng Long. 

Những vai trò lịch sử của Thái sư Lưu Cơ 

Trong những năm gần đây, nhất là dịp kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, các nhà khoa học, chuyên gia và các nhà nghiên cứu chuyên ngành, trong đó có Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Hội đồng Lưu Tộc Việt Nam, đã nghiên cứu bổ sung và tổng hợp tư liệu sâu hơn. Nhờ đó khẳng định những công lao đóng góp của Thái sư Đô hộ phủ Lưu Cơ.

Sự nghiệp, vai trò lịch sử và công tích của vị khai quốc công thần Lưu Cơ gắn với 3 sự kiện quan trọng của ba triều đại: nhà Đinh, Tiền Lê và nhà Lý. 

Thứ nhất, theo nghiên cứu của GS.TSKH. Vũ Minh Giang - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam (tham luận tại Hội thảo "Vai trò của Nhà nước Đại Cồ Việt trong tiến trình lịch sử dân tộc Việt Nam"), Thái sư Lưu Cơ có công lao giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân, lập nên nước Đại Cồ Việt, nhà nước phong kiến độc lập, tự chủ đầu tiên của nước ta từ thế kỷ X. 

Điển hình là Tướng quân Lưu Cơ được Đinh Bộ Lĩnh cử quản lĩnh 3.000 binh mã đóng quân tại trang Đại Từ, huyện Tế Giang, phủ Thuận An, Vũ Ninh (nay là thôn Đại Từ, xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên). Dân làng Đại Từ đã ủng hộ, theo Lưu Cơ bình định sứ quân Lý Lãng Công (Lý Khuê), cát cứ tại huyện Siêu Loại, nay là Thuận Thành, Bắc Ninh. Sau này Ngài đã ban đất quan điền cho dân làng Đại Từ. Lý lịch di tích cấp tỉnh đình Đại Từ và đình phả đã bổ sung cho chính sử về chiến công này.

 Tượng đồng Thái sư Lưu Cơ thờ ở Đình Đại Từ, xã Đại Đồng (Văn Lâm, Hưng Yên)

Thứ hai, theo Đại Việt sử ký toàn thư (Trọn bộ, Nxb. Thời đại 2011, tr.129), Thái sư Lưu Cơ là vị quan đầu triều trông coi hình án, được đánh giá vai trò của một Phó Vương. Khi Đinh Bộ Lĩnh xưng đế vẫn giữ tên "Đô hộ phủ" của thành Đại La. Vì vậy, khi Lưu Cơ được giao làm Đô hộ phủ, nhiều người dễ nghĩ đó vẫn là An Nam Đô hộ phủ thời Bắc thuộc cho nên khi nghĩ đến Lưu Cơ dễ liên tưởng đến ý "Bắc thuộc"... Thực tế thành Đại La - Đô hộ phủ đã vắng chủ từ khi Ngô Quyền đánh bại Kiều Công Tiễn năm 937 đến khi Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi chọn kinh đô ở Hoa Lư năm 968. 

Và theo cuốn “Hà Nội thời tiền Thăng Long” của TS. Nguyễn Việt - Giám đốc Trung tâm nghiên cứu tiền sử Đông Nam Á, do tình thế phải trụ lại Hoa Lư hiểm yếu, nên toàn bộ Giao Châu, vua Đinh Tiên Hoàng trao gửi ở Lưu Cơ với chức quan Thái sư Đô hộ phủ. Ngài cai quản "Vựa lúa lớn nhất, cũng là kho người, kho của ở Lĩnh Nam là Giao Châu” (gồm toàn bộ đồng bằng Bắc bộ của nước ta) liên tục 40 năm (971 - 1010), xuyên suốt 3 triều đại phong kiến nhà Đinh, Tiền Lê và đầu nhà Lý. Thời Tiền Lê, Ngài Lưu Cơ vẫn cai quản Giao Châu và đã huy động sức của, sức người của Giao Châu cho vua Lê Đại Hành đánh tan quân Tống xâm lược năm 981.

Thứ ba, cũng theo nghiên cứu "Thái sư Đô hộ phủ Lưu Cơ, người trao chìa khoá thành Đại La cho Lý Công Uẩn" của TS. Nguyễn Việt, trong quá trình cai quản thành Đại La, Thái sư Đô hộ phủ Lưu Cơ đã cho xây dựng lại, cải tạo thành Đại La từ một toà thành Bắc thuộc trở thành một toà thành của Đại Cồ Việt trù phú, vững mạnh đủ điều kiện tiên quyết cho Lý Công Uẩn thực hiện quyết định lịch sử dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long. Thành Đại La vốn có hướng trục chính, dinh thự và công sở hướng về phương bắc. Phủ Thái sư Lưu Cơ không thể dùng nguyên thành Đại La cũ của Cao Biền, mà phải quay tất cả về hướng nam, tức là chầu về kinh đô Hoa Lư của Đại Cồ Việt. 

 Đình Đại Từ - Di tích Lịch sử cấp tỉnh tại xã Đại Đồng (Văn Lâm, Hưng Yên)

Những sửa sang cải tạo này vẫn được lưu giữ trong tầng văn hoá của Hoàng thành Thăng Long, nhờ khảo cổ đã phát hiện khá nhiều gạch ngói thời Hoa Lư, như gạch "Đại Việt quốc quân thành chuyên" và "Giang Tây quân". 

Theo nội dung cuốn “Bát Tràng - Làng nghề, Làng văn” (Nxb. Hà Nội, 2013; tr.52 và 292), công cuộc cải tạo Thành Đại La cũng liên quan đến việc Lưu Cơ đưa dân nghề gốm từ vùng Bồ Bát, xã Bạch Liên, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình ra làng Bát Tràng, huyện Gia Lâm, Hà Nội nên Thái sư Lưu Cơ được thờ là Thành hoàng làng Bát Tràng - Thánh cả Lưu Thiên Tử đại vương. Toà thành Đại La khi trở thành Kinh đô Thăng Long của vua Lý Thái Tổ vào tháng 7 năm 1010 đã là một kinh đô Đại Cồ Việt được chuẩn bị điều kiện hoàn tất, được ghi nhận là công lao của Thái sư Lưu Cơ.

Lưu Đoàn

tin nổi bật

Trao giải thưởng cuộc vận động sáng tác 'Chung một niềm tin chiến thắng'

Giải thưởng mang ý nghĩa cộng đồng sẽ được trao cho các tác giả với những tác phẩm nổi bật trong Cuộc vận động sáng tác chủ đề phòng chống dịch Covid-19.

Triển lãm khám phá vẻ đẹp của hoa đạo Ikebana Nhật Bản

Triển lãm Ikebana (hoa đạo) Nhật Bản lần đầu được tổ chức tại Nhà Triển lãm Mỹ Thuật TP.HCM, diễn ra trong hai ngày 2 - 3/7.

Hồ Trung Dũng, Hiền Thục hát mừng kỷ niệm 46 năm thành phố mang tên Bác

Hồ Trung Dũng, Hiền Thục cùng nhiều văn nghệ sĩ tham gia chương trình nghệ thuật chào mừng kỷ niệm 46 năm Thành phố vinh dự được mang tên Bác.

Nhạc kịch 'Người cầm lái' được trao giải Xuất sắc tại liên hoan ca múa nhạc

3 tác phẩm được trao giải Xuất sắc tại liên hoan ca múa nhạc toàn quốc là: Hàm lệ minh châu, Kiều, Người cầm lái.

Vở cải lương đề cao môi trường sống và giáo dục tạo nhân cách con người

"Hạt mầm được gieo trên mảnh đất lành sẽ thành quả ngọt, hương thơm. Hạt độc sẽ sinh thành trái đắng", đây là thông điệp của vở cải lương "Những đứa con oan nghiệt" của Nhà hát Cải lương Hà Nội.

Nghệ sĩ cải lương Hoàng Hải dốc cạn túi đầu tư cho vở diễn kỷ niệm 10 năm sự nghiệp

Live show kỷ niệm 10 năm của Hoàng Hải được anh đầu tư và luyện tập rất tâm huyết với sự hỗ trợ hết lòng từ ba nuôi là nghệ sĩ Chí Linh.

Nghệ nhân Nguyễn Hùng nhận kỷ lục Guinnes thế giới với hai tác phẩm gốm

Nghệ nhân Nguyễn Hùng nhận kỷ lục Guinnes thế giới với hai tác phẩm: Thiềm thừ Thiên phong ấn và Phú quý mãn đường.

Nhạc kịch 'Alice in Wonderland' dành cho giới trẻ

Nhận lời mời từ Pacific Ocean Partners (POP) và Trường Đại học Australia Institute of Music (AIM), Nhà hát Kịch Việt Nam đã xây dựng dự án nhạc kịch cho giới trẻ "Alice in Wonderland".

Đạo diễn Trần Thành Trung truyền cảm hứng Việt Nam qua các dự án cộng đồng

Với 10 năm thực hiện dự án cộng đồng, đạo diễn - nhà sản xuất Trần Thành Trung nỗ lực việc quảng bá văn hóa qua các dự án nghệ thuật.

Hoạ sĩ Văn Dương Thành triển lãm tranh tại Ý

Triển lãm “Phong cảnh Naples – Kỷ niệm ấu thơ” của Hoạ sĩ Văn Dương Thành tại Hội trường Hà Nội của Lãnh sự quán Việt Nam tại Napoli, Italia vừa khai mạc với sự tham gia của khoảng 100 khách mời.

Kỷ luật cán bộ bảo tàng biến kỷ vật hiến tặng thành đồ mua bán

Trưởng phòng nghiên cứu sưu tầm Bảo tàng Khánh Hòa bị kỷ luật do lập hồ sơ khống nhiều kỷ vật chiến tranh được tặng thành 650.000 đồng mỗi cái, nhằm trục lợi.

Phiến đá cổ độc đáo có niên đại gần 3 tỷ năm xuất hiện triển lãm ở Huế

Cùng với hàng ngàn mẫu hiện vật hóa thạch khác, một phiến đá cổ có niên đại 2,936 tỷ năm tìm thấy ở Việt Nam đang được trưng bày tại TP. Huế gây sự chú ý, tò mò cho du khách đến tham quan.

Dấu ấn Phật giáo trên gốm, sứ cổ Satsuma - Nhật Bản

Người Nhật Bản quan niệm địa ngục trong núi chứ không phải là hầm sâu, vực thẳm. Vì thích sống gần gũi với thiên nhiên, họ chọn đất gốm đất nung để tạo nên các sản phẩm gốm sứ làm cầu nối giao hoà.

Lần đầu công bố nhiều tranh của danh họa Bùi Xuân Phái trước công chúng

Hơn 50 tác phẩm của họa sĩ Bùi Xuân Phái lần đầu được công bố với công chúng sau nhiều năm ông qua đời.

'Gỡ bỏ Chùa Nghệ sĩ là tổn thương giới nghệ sĩ, khán giả'

Nghệ sĩ, đại diện Chùa Nghệ sĩ lên tiếng sau vụ việc ngôi chùa bị gỡ bỏ, đổi tên gây tranh cãi những ngày qua.