Hơn 8,6 nghìn tỷ nợ đọng BHXH

Số nợ BHXH tính đến 31/10/2015 là trên 8,6 nghìn tỷ đồng. Theo BHXH Việt Nam, tình trạng nợ đóng, chậm đóng bảo hiểm xã hội vẫn tiếp tục gia tăng do việc tuân thủ pháp luật về BHXH của nhiều đơn vị sử dụng lao động chưa nghiêm.

Ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động

Những năm gần đây, tình trạng vi phạm pháp luật về Bảo hiểm xã hội xảy ra ngày càng phổ biến, không chỉ thiệt hại đến quỹ BHXH mà còn ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động. Mặc dù hàng tháng, doanh nghiệp thực hiện trích tiền đóng bảo hiểm xã hội từ lương của người lao động nhưng lại không đóng cho cơ quan bảo hiểm xã hội. Điều này khiến cho việc giải quyết chế độ cho người lao động trong thời gian nợ đóng, chậm đóng bảo hiểm xã hội vô cùng khó khăn.

Nhiều trường hợp lao động bị ốm đau, tai nạn lao động và lao động nữ nghỉ thai sản không được hưởng chế độ kịp thời, gây ảnh hưởng đến cá nhân người lao động và quỹ bảo hiểm xã hội.

Tình trạng nợ đóng, chậm đóng BHXH có 3 loại: Thứ nhất, do cơ chế của chúng ta về phạt chậm trả bảo hiểm thì mức phạt còn thấp so với mức vay ngân hàng, nên có doanh nghiệp có thể có điều kiện đóng BHXH cho người lao động, nhưng người ta tận dụng nguồn này đưa vào sản xuất kinh doanh và chịu phạt chậm nộp vì còn thấp hơn lãi vay ngân hàng.

Thứ hai, có doanh nghiệp không có khả năng đóng bảo hiểm vì khó khăn trong sản xuất kinh doanh nên khó thực hiện được ngay đúng theo quy định của Luật BHXH đối với người lao động.

Thứ ba, đó là có doanh nghiệp đã thu của người lao động, nhưng lại cố tình không đóng vì quyền lợi riêng của mình.

Tình trạng nợ đóng, chậm đóng, dây dưa kéo dài việc đóng BHXH đã và đang được các doanh nghiệp bào chữa bằng nhiều lý do nhưng rõ ràng quyền lợi chính đáng của người lao động đã và đang bị xâm phạm một cách nghiêm trọng.

Mạnh tay giải quyết nợ đóng, chậm đóng BHXH

Để khắc phục tình trạng nợ đọng, cơ quan BHXH đã áp dụng biện pháp để thu hồi như hòa giải, khởi kiện ra tòa đối với các đơn vị, tổ chức vi phạm. Tuy nhiên, biện pháp này vẫn chưa hiệu quả, dù thắng kiện, cơ quan BHXH cũng khó đòi được nợ.

Trên thực tế, số doanh nghiệp nợ BHXH do khó khăn thực sự cũng có, nhưng hầu hết là cố tình dây dưa, trốn đóng. Nhiều đơn vị nợ BHXH bị khởi kiện sau khi được tòa án hòa giải thành công với lộ trình trả nợ cụ thể, nhưng vẫn không thực hiện đúng cam kết với cơ quan BHXH. Hầu hết, kiện xong rồi, doanh nghiệp vẫn không chịu trả hoặc trả “nhỏ giọt”. Có doanh nghiệp thua kiện nhưng mấy năm sau vẫn chưa trả tiền, kiện đến lần thứ 2 vẫn không trả.

Để thực hiện hiệu quả hơn nữa chính sách an sinh xã hội nói chung và bảo hiểm xã hội nói riêng, Nhà nước đã có nhiều biện pháp cứng rắn hơn đối với trường hợp nợ đóng, chậm đóng bảo hiểm xã hội.

Bên cạnh đó, Bộ luật Hình sự (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua ngày 27/11/2015 cũng quy định trường hợp người nào có nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp (BHXH, BHYT, BHTN) cho người lao động mà gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ theo quy định thì bị phạt tiền hoặc bị phạt tù.

Như vậy, việc quy định các chế tài xử phạt trong Luật Bảo hiểm xã hội 2016 nhằm đảm bảo đầy đủ quyền lợi của người lao động.

Với việc Luật BHXH sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2016 ( trong đó có quy định mới là giao quyền thanh tra về BHXH) và Bộ luật Hình sự (sửa đổi) sẽ góp phần nâng cao tính tuân thủ trong thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội vọng tình trạng nợ đọng BHXH sẽ giảm.

Ngoài thanh tra, BHXH còn được phép xử phạt hành chính những doanh nghiệp chây ỳ, chậm đóng, để nợ đọng kéo dài, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động trong việc thụ hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội.

Minh Ngọc