Huyền thoại điệp viên làm đảo lộn lịch sử hạt nhân

Klaus Fuchs được coi là điệp viên có tầm ảnh hưởng quan trọng nhất trong mảng tình báo hạt nhân, làm đảo lộn lịch sử loại vũ khí hủy diệt này.

Klaus Fuchs được coi là điệp viên có tầm ảnh hưởng quan trọng nhất trong mảng tình báo hạt nhân, làm đảo lộn lịch sử loại vũ khí hủy diệt này.

Hơn bốn năm sau ngày Mỹ thả quả bom nguyên tử đầu tiên xuống Hiroshima (Nhật Bản), Liên Xô cũng thử thành công loại vũ khí huỷ diệt này. Liệu có phải các nhà khoa học Liên Xô đã nỗ lực và thành công sớm hơn so với dự đoán? Hay đã có sự rò rỉ thông tin?

{keywords}
Klaus Fuchs

Theo báo chí phương Tây, chỉ vài tháng sau, Klaus Emil Fuchs - một nhà vật lý người Anh từng làm việc cho dự án bom nguyên tử tại Mỹ và lúc đó đang là trợ lý giám đốc cho chương trình bom nguyên tử của Anh - đã khai nhận về việc chuyển giao tài liệu mật cho phía Liên Xô.

Vốn là một thành viên trẻ tuổi của Đảng Cộng sản Đức, trước sự đàn áp của Đức Quốc xã, Fuchs phải chạy ra nước ngoài, từ Thụỵ Sĩ sang Pháp rồi tới Anh, nơi sau đó ông lấy bằng tiến sĩ và có một công việc nghiên cứu ổn định.

Năm 1941, Fuchs cùng nhiều giáo sư đồng nghiệp được đề xuất làm việc cho một dự án có tên gọi Tube Alloys, thực chất là dự án bom nguyên tử của Anh. Công việc tiến triển tốt đẹp, ông cộng tác với nhiều nhà khoa học giỏi giữa lúc công trình nghiên cứu bom nguyên tử là một đề tài rất hấp dẫn giới khoa học.

Tuy nhiên, Fuchs không hiểu vì sao Mỹ, Canada và Anh thường xuyên trao đổi thông tin về quá trình nghiên cứu loại vũ khí này, nhưng lại bỏ qua một đồng minh khác lúc đó là Liên Xô.

Là thành viên Đảng Cộng sản Đức, Fuchs cảm thấy cần phải giúp đỡ Liên Xô nên đã tới Đại sứ quán Liên Xô ở London yêu cầu gặp tuỳ viên quân sự. Tùy viên Jurgen Kuczynski khi đó cũng chính là người điều phối hoạt động gián điệp của Liên Xô tại Anh và Fuchs đã tìm gặp đúng người.

{keywords}
 

Giữa năm 1942, Fuchs bắt đầu giao tài liệu nghiên cứu vũ khí nguyên tử cho một nữ điệp viên dưới quyền của Kuczynski. Công việc tại dự án ngày một tốt đẹp, Fuchs được cho phép tiếp cận những thông tin mật quan trọng hơn. Và khi được nhập quốc tịch Anh cũng là lúc ông bắt đầu sự nghiệp tình báo của mình.

Mỹ và Anh đẩy mạnh hợp tác khi công trình nghiên cứu bom nguyên tử bước vào giai đoạn quyết định. Fuchs được chọn vào nhóm nhà khoa học Anh được cử sang Mỹ làm việc. Đây chính là một cơ hội tuyệt vời cho phía Liên Xô.

Fuchs được chỉ thị tìm một người liên lạc trên đất Mỹ tên là Raymond, tên thật là Harry Gold. Gold nhận chỉ thị yêu cầu Fuchs cung cấp những thông tin đặc biệt và trả lời câu hỏi của các nhà khoa học Liên Xô, của KGB và người chỉ huy Yakovlev.

Bằng cách này, Fuchs có thể cung cấp chi tiết hơn về việc chế tạo nguyên liệu hạt nhân. Việc tách Uranium 238 thành Uranium 235, rồi đến Plutonium, đã thành công hơn hẳn kết quả mà người Nga có thể hình dung. Đây là vật chất cơ bản để chế bom nguyên tử.

{keywords}
Harry Gold và Klaus Fuchs

Tháng 8/1945, Mỹ thả hai quả bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản với sức tàn phá khủng khiếp. Fuchs thấy mình đã quyết định đúng khi cung cấp thông tin cho Liên Xô, và tin rằng thứ vũ khí này quá nguy hiểm để nằm trong tay một nước duy nhất.

Đoàn khoa học người Anh bắt đầu rời nước Mỹ. Fuchs được Anh yêu cầu thu thập thông tin để thành lập một viện nghiên cứu bom nguyên tử tương tự tại nước này và ông đồng ý.

Ba năm sau đó Fuchs sống một cuộc sống yên bình trong khi vẫn tiếp tục nghiên cứu và cung cấp thông tin đều đặn cho Liên Xô. Nhưng thông tin của ông ngày càng không cần thiết vì bí mật về bom nguyên tử đã dần được khám phá. Vào cuối năm 1947, Fuchs cắt liên lạc với Liên Xô.

Năm 1949, Cục Tình báo Anh bắt đầu để ý tới Fuchs. Phía quân đội Mỹ và Cục Điều tra Liên bang Mỹ sau một thời gian dài đã giải mã được loạt thông điệp mà các điệp viên Liên Xô gửi về cho bộ chỉ huy KGB từ năm 1943 đến năm 1945, trong đó nhắc tới một nhà khoa học nguyên tử người Anh đã gửi các tài liệu mật. Phía Mỹ đã thông báo tới cơ quan phản gián Anh về vấn đề này.

{keywords}
Klaus Fuchs chỉ bị xử nhẹ

Trong lúc này, Fuchs có một mối lo ngại khác. Cha của ông, là một nhà thần học, vừa mới vào làm giáo sư tại Đông Đức và Fuchs sợ điều đó có thể khiến Chính phủ Anh nghi ngờ mức độ trung thành của ông trong công việc tại dự án nghiên cứu nguyên tử.

Fuchs bày tỏ lo lắng với giám đốc an ninh trung tâm nơi ông làm việc và vị này khuyên ông nên gặp William Skardon, nhân viên của Cục tình báo Quân sự Anh. Khi nghe Fuchs trình bày, Skardon nói đó không phải là vấn đề mà thẳng thừng dọa có bằng chứng cho thấy Fuchs làm gián điệp cho Liên Xô. Ít ngày sau, Fuchs thú tội, kể lại tất cả những chi tiết về quá trình làm gián điệp của mình.  

May mắn cho Fuchs, Chính phủ Anh không muốn làm to chuyện nên ông chỉ bị xử 14 năm tù và bị tước quốc tịch Anh. Từ bản khai của Fuchs, Harry Gold cũng bị bắt giữ.

{keywords}
Harry Gold bị bắt giữ.

Năm 1959, sau 9 năm thụ án, Klaus Fuchs được thả tự do và ngay lập tức bay sang Đông Đức. Hai ngày sau, ông chính thức trở thành công dân nước này. Chỉ trong vòng một tháng, ông được cử làm trợ lý giám đốc cho Viện Nghiên cứu Vật lý nguyên tử và lấy vợ là một người bạn gái cũ ở Pháp. Fuchs sống một cuộc sống bình lặng cho tới hết đời.

Klaus Fuchs mất vào năm 1988 ở tuổi 76.

{keywords}
Mộ phần của Klaus Fuchs.

Liên Xô nhiều lần lên tiếng phủ nhận dính dáng tới đường dây gián điệp kể trên. Ngày 7/3/1950, Moscow tuyên bố mọi thú nhận của Fuchs rằng ông hoạt động cho Liên Xô là "bịa đặt".

Thanh Hảo (Tổng hợp)

Ngày này năm xưa: Hàng trăm máy bay Mỹ oanh tạc Berlin

Ngày này năm xưa: Hàng trăm máy bay Mỹ oanh tạc Berlin

Ngày 6/3/1944, các máy bay ném bom hạng nặng của Mỹ mở cuộc tấn công quy mô lớn đầu tiên vào ban ngày nhằm vào Berlin, thủ đô của đế chế Hitler.

Ngày này năm xưa: Đường tới đỉnh cao quyền lực của Stalin

Ngày này năm xưa: Đường tới đỉnh cao quyền lực của Stalin

Ngày 5/3/1953, Joseph Stalin, người đã lãnh đạo nhân dân Liên Xô đánh bại phát xít Đức, đã qua đời tại nhà riêng ở ngoại ô Moscow.

Ngày này năm xưa: Huyền thoại kéo nước Mỹ thoát Đại suy thoái

Ngày này năm xưa: Huyền thoại kéo nước Mỹ thoát Đại suy thoái

Ngày 4/3/1933, Franklin Delano Roosevelt đọc diễn văn nhậm chức Tổng thống Mỹ thứ 32, ông được coi là nhân vật trung tâm của nhiều sự kiện thế giới giữa thế kỷ 20 và được biết đến như một huyền thoại của lịch sử.

Ngày này năm xưa: Trận chiến kinh hồn trên biển Bismarck, đòn đau cho phát-xít Nhật

Ngày này năm xưa: Trận chiến kinh hồn trên biển Bismarck, đòn đau cho phát-xít Nhật

Trong trận chiến trên biển Bismarck, quân Mỹ và Australia đã dội 203 tấn bom vào đội tàu 16 chiếc của Nhật. 

Ngày này năm xưa: Trận chiến biên giới Trung-Xô 1969

Ngày này năm xưa: Trận chiến biên giới Trung-Xô 1969

Cuộc chiến tranh biên giới giữa Liên Xô và Trung Quốc bùng nổ trên hòn đảo tranh chấp mà Liên Xô gọi là Damansky, Trung Quốc gọi là Trân Bảo vào 2/3/1969.

tin nổi bật

Chân dung nhà khoa học tên lửa hàng đầu Nga vừa qua đời

Pavel Kamnev, nhà khoa học tên lửa quân sự hàng đầu Nga và là “cha đẻ” của tên lửa hành trình Kalibr uy lực, vừa qua đời, hưởng thọ 86 tuổi.

Mánh khóe kiếm tiền của trùm buôn người 'tàn bạo nhất thế giới' vừa bị bắt

Giam giữ bằng vũ lực và tống tiền là mánh khóe kiếm lời của trùm buôn người 'tàn bạo nhất thế giới' vừa bị bắt ở Sudan.

Công chúa Thái Lan vẫn bất tỉnh, bác sĩ nghi bị nhiễm khuẩn

Công chúa Thái Lan Bajrakitiyabha Narendiradebyavati vẫn bất tỉnh sau hơn ba tuần nhập viện và các bác sĩ hoàng gia cho rằng căn bệnh của bà là do nhiễm vi khuẩn.

Bà Hillary Clinton có công việc mới

Cựu Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton vừa được trường Đại học Columbia ở New York mời làm giáo sư giảng dạy về các vấn đề công chúng và chính trị toàn cầu.

Hoàng tử Anh Harry tiết lộ nhiều 'chuyện động trời' trong hồi ký mới

Một loạt tuyên bố và cáo buộc động trời từ cuốn hồi ký Spare của Hoàng tử Anh Harry đã bị rò rỉ. Cuốn sách tiết lộ những bất bình và cay đắng trong hoàng gia Anh như việc Harry bị anh trai đánh, bị nghi không phải con ruột của Vua Charles.

Chân dung công tố viên đặc biệt phụ trách các vụ điều tra ông Trump

Jack Smith, công tố viên đặc biệt phụ trách các cuộc điều tra cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump, nổi tiếng vì thắng các vụ án chống tội phạm chiến tranh, các trùm băng đảng và sĩ quan cảnh sát biến chất.

Người đàn ông Mỹ cứu sống hàng chục người mắc kẹt giữa bão tuyết

Nếu không có hành động dũng cảm của anh Jay Withey, hàng chục người dân bị kẹt trong ô tô giữa trời bão tuyết ở bang New York, Mỹ có thể sẽ gặp nguy hiểm tới tính mạng.

Chân dung những tỷ phú giàu nhất châu Âu

Trong số 5 người giàu nhất châu Âu có một phụ nữ và tới 3 công dân Pháp.

Messi và những câu chuyện từ thiện đáng nhớ

Không chỉ là một cầu thủ vĩ đại, Lionel Messi đã nhiều lần chứng minh anh là một con người có nhân cách cao đẹp, thông qua rất nhiều hành động từ thiện đáng nhớ.

Phong cách mới đầy ấn tượng của bà Michelle Obama

Cựu đệ nhất phu nhân Mỹ Michelle Obama đang trong chuyến đi giới thiệu sách kéo dài cả tháng và như mọi khi những lựa chọn phong cách của bà luôn gây chú ý.

Chân dung kẻ tự nhận ‘hoàng tử’ âm mưu gây chính biến ở Đức

Chính quyền Đức hôm 7/12 đã bắt giữ 25 thành viên và những người ủng hộ một nhóm cực hữu mà các công tố viên cho biết đang có kế hoạch lật đổ chính phủ đương nhiệm bằng vũ lực.

Màn đối đáp sắc sảo của hai nữ Thủ tướng New Zealand và Phần Lan

Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern và người đồng cấp Phần Lan Sanna Marin đã nhận được sự tán thưởng về cách họ trả lời một câu hỏi khó của phóng viên về tuổi tác và giới tính.

Ông Biden là Tổng thống đương nhiệm 80 tuổi đầu tiên trong lịch sử Mỹ

Tổng thống Mỹ Joe Biden vừa mừng sinh nhật 80 tuổi vào ngày 20/11, hơn 3 tuổi so với người nắm giữ kỷ lục Tổng thống Mỹ lớn tuổi nhất trước đó là ông Ronald Reagan.

Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un dẫn con gái đi thị sát bãi phóng tên lửa

Con gái nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un đã lần đầu tiên xuất hiện trước công chúng tại buổi phóng thử tên lửa đạn đạo Hwasong-17.

Chân dung người đàn ông làm tổng thống chỉ trong 45 phút

Ngược lại những nhiệm kỳ tổng thống dài kỷ lục trên thế giới thì có người chỉ giữ chức trong vẻn vẹn 45 phút. Đó là ông Pedro Lascurain, Tổng thống thứ 38 của Mexico.