bai chinh.jpg
Khám bệnh từ xa giúp giảm áp lực cho khám bệnh truyền thống. Ảnh: Getty Images

Đó là lời hứa hẹn của “khám bệnh từ xa” (telehealth), giải pháp mà bệnh nhân có thể kiểm tra điều kiện sức khỏe tại nhà hay qua những thiết bị đeo trên người kết nối Internet.

Kết quả sơ bộ khả quan

Về lí thuyết, telehealth có thể cắt giảm chi phí chăm sóc đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ, ví dụ, cho bác sĩ biết khi nào xảy ra thay đổi đáng kể mà không phải chờ tới lần khám tiếp theo.

Đó là mệnh đề quyền lực khi chính phủ và các tổ chức y tế đang phải vật lộn với chi phí chăm sóc dài hạn tăng cao tại các nước phát triển.

Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) hi vọng có thể cắt giảm chi phí chăm sóc cho một bộ phận dân số già và cố gắng giải quyết các vấn đề bằng việc hỗ trợ dịch vụ khám bệnh từ xa lớn nhất thế giới.

Đợt thử nghiệm đầu tiên có sự tham gia của 1.500 người đang mắc các chứng bệnh dai dẳng sinh sống tại 3 khu vực nước Anh. Kết quả sơ bộ được công bố năm 2012 khá tốt, cho thấy lượng bệnh nhân dùng dịch vụ chăm sóc từ xa có xu hướng phải đưa vào bệnh viện ít hơn 20% và tử vong ít hơn 40% so với những người trong nhóm chăm sóc truyền thống.

Vì thế, không hề ngạc nhiên khi chính phủ Anh muốn áp dụng cách làm việc mới này. Bộ Y tế cho rằng telehealth là câu trả lời cho dịch vụ chăm sóc sức khỏe “bối rối, lộn xộn, rời rạc” ngày nay và ước tính nếu nhân rộng mô hình có thể giúp NHS tiết kiệm 1,2 tỉ bảng Anh trong 5 năm tới.

“Vô căn cứ”?

Tuy nhiên, phát hiện mới nhất về đợt thử nghiệm vẽ ra bức tranh phức tạp hơn. Một nghiên cứu đo lường chất lượng cuộc sống của những người sử dụng dịch vụ chăm sóc từ xa chỉ ra công nghệ không có ảnh hưởng gì tới cảm giác của người bệnh. “Các phát hiện gợi ý hiệu ứng tích cực hay tiêu cực của telehealth là vô căn cứ đối với gần như mọi bệnh nhân”, nghiên cứu viết. “Telehealth không nên được giới thiệu với mục đích cải thiện chất lượng cuộc sống hay kết quả tâm lí”.

Các nhà nghiên cứu, dẫn đầu bởi Giáo sư Stanton Newton của Trường Khoa học Y tế (Luân Đôn) lưu ý kết luận của họ “khác xa” so với những nghiên cứu trước đó “thường chỉ nói tới lợi ích mà không có bằng chứng rõ ràng”.

Nói cách khác, phần lớn báo cáo về khám bệnh từ xa được thiết kế bởi những người thừa nhiệt tình muốn vẽ lên bức tranh tích cực ngay cả khi không có bằng chứng cho việc này. Nó cho thấy những nghiên cứu trong quá khứ, thường là của các dự án thí điểm nhỏ, nên được xem xét lại cẩn trọng hơn.

Dù vậy, điều này không ngăn cản ngành CNTT tiếp tục sản sinh ra thế hệ thiết bị tiêu dùng mới, khuyến khích mọi người giám sát sức khỏe và gửi dữ liệu tới người phụ trách hay họ hàng của mình. Thuật ngữ thông dụng mới là “m-health”, chỉ các thiết bị y tế dùng công nghệ di động.

Đầu tháng 3/2013, nhà mạng O2 tung ra “Help at Hand” hướng tới những người già đang sống cô đơn. Bộ thiết bị bao gồm một điện thoại cầm tay với cảm biến nhỏ, theo dõi định vị GPS, một nút bấm cảm ứng kết nối 24/7 với trung hâm hỗ trợ để có thể liên lạc với người chăm sóc, người thân hay dịch vụ khẩn cấp khi cần giúp đỡ. O2 cũng bắt đầu sáng kiến “Health at Home”, theo dõi các dấu hiệu quan trọng của bệnh nhân tại nhà.

Đối thủ của O2, Vodafone cũng tỏ ra quan tâm tới sức khỏe di động, lĩnh vực mà một thiết bị kết nối Internet như smartphone có thể kết nối không dây tới các cảm biến nhỏ gọn, tiện lợi, đeo được lên người để theo dõi hay phán đoán sức khỏe, tình trạng bệnh nhân.

Dù vậy, một nghiên cứu vừa được Vodafone xuất bản đầu năm nay có tên “Đánh giá các rào cản sức khỏe di động: quyền riêng tư và luật pháp” cho thấy công nghệ nói trên có thể đã vượt quá tầm của theo dõi y tế thông thường.

Báo cáo của Vodafone chỉ ra thách thức về pháp luật từ các ứng dụng theo dõi qua điện thoại, nhập nhèm giữa ranh giới của thiết bị y tế và viễn thông. Các nhà chức trách không thể đánh đồng ứng dụng sức khỏe và y tế với một thiết bị y tế và xem đây là đối tượng chịu luật.

Không nản lòng bởi những nghi vấn kể trên, NHS dường như đang mở ra tương lai mới cho ngành y tế. Khám bệnh qua điện thoại là một phần của NHS trong chiến lược “sức mạnh thông tin” tại Anh. Nó còn cho phép bệnh nhân tiếp cận các bản ghi sức khỏe trên website.

Jeremy Hunt, Bộ trưởng Bộ Y tế cho rằng CNTT sẽ giúp con người theo dõi sức khỏe độc lập và kiểm soát sức khỏe trong dài hạn tốt hơn. Mục tiêu của ông là có 3 triệu người được hưởng lợi từ khám bệnh qua điện thoại tới năm 2017. Điều này sẽ biến Anh thành trung tâm dẫn đầu về telehealth ngoài Mỹ.

Theo BBC

Nội dung đăng trên Báo Bưu điện Việt Nam số 37 ra ngày 28/3/2013.