1a.jpg
Chậm triển khai ứng dụng CNTT sẽ ảnh hưởng tới tiến độ cải cách thủ tục hành chính. Ảnh: Chí Thanh

Cả năm không triển khai được dự án nào

Chia sẻ về những khó khăn trong triển khai ứng dụng CNTT, bà Trương Hải Đường, Cục trưởng Cục Ứng dụng CNTT, Tổng cục Thuế nhấn mạnh: năm 2011, dù đã được cấp kinh phí song không dự án CNTT nào được triển khai. Nguyên nhân do những quy định chưa phù hợp của Nghị định 102/CP về quản lý đầu tư ứng dụng CNTT sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước (NSNN) được Chính phủ ban hành từ 2009. Đây cũng là khó khăn chung đối với nhiều CQNN, đặc biệt là các phân hệ thuộc Bộ Tài chính như Tổng cục Hải quan, Kho bạc Nhà nước...

Một trong những bất cập bị nhiều đơn vị kêu ca nhất chính là quy định về quy trình thực hiện dự án đầu tư ứng dụng CNTT. Theo Nghị định 102, trình tự thực hiện dự án ứng dụng CNTT được chia thành 3 giai đoạn gồm 8 bước thực hiện tuần tự (mỗi bước đều phải có sự phê duyệt): khảo sát lập dự án; thiết kế sơ bộ lập báo cáo khả thi; thiết kế thi công; tổng dự toán; phê duyệt dự toán CNTT; đấu thầu lựa chọn đối tác; thực hiện hợp đồng; nghiệm thu, bàn giao, quyết toán.

Các đơn vị chủ đầu tư dự án CNTT sử dụng NSNN đều than phiền rằng thời gian thực hiện theo Nghị định 102 quá dài, khiến cho chủ đầu tư và nhà thầu “méo mặt” vì giá cả và công nghệ đã thay đổi liên tục.

“Trung bình 1 dự án nhóm B (tổng đầu tư 20 - 100 tỷ đồng) cần đợi hàng năm, nhóm C (dưới 20 tỷ đồng) mất khoảng 6 tháng. Trong khi rất nhiều dự án CNTT đòi hỏi phải được triển khai nhanh để đáp ứng yêu cầu các quy trình nghiệp vụ”, ông Nguyễn Việt Hà, Trưởng Phòng Quản lý dự án, Cục Tin học & Thống kê tài chính, Bộ Tài chính dẫn chứng.

“Nếu không cải tiến các bước trong quy trình thực hiện dự án đầu tư ứng dụng CNTT thì việc triển khai dự án CNTT sẽ rất chậm, ảnh hưởng tới tiến độ cải cách thủ tục hành chính nói chung”, bà Đường lưu ý.

Doanh nghiệp cũng “khóc”

Nghị định 102 không chỉ gây khó cho các CQNN mà còn khiến những DN tham gia ứng dụng CNTT cũng phải “lúng túng như gà mắc tóc” và co dần cơ hội làm ăn. Ông Dương Dũng Triều, TGĐ Công ty TNHH Hệ thống thông tin FPT minh họa cho nhận định trên bằng quy định xác định mức lương lao động bình quân có trong Công văn số 2589 của Bộ TT&TT hướng dẫn xác định chi phí phát triển, nâng cấp phần mềm nội bộ.

“Nếu lấy mức lương Nhà nước thì quá thấp. Bậc cao nhất (kỹ sư bậc 8/8) cũng chỉ được 79.000 đồng/giờ, xấp xỉ 632.000 đồng/ngày. Cách thức định giá như vậy không phù hợp với các dơn vị Nhà nước tự xây dựng phần mềm và quá thấp đối với các DN (nhà thầu) thực hiện dự án ứng dụng CNTT”, ông Triều nói.

Cũng theo ông Triều, những quy định, chính sách về quản lý đầu tư ứng dụng CNTT trong CQNN còn khá nhiều điều không khả thi. Chẳng hạn như yêu cầu phải có thiết kế thi công trong bước thiết kế chi tiết của các dự án sử dụng giải pháp đóng gói. Trên thực tế, cấu phần CNTT của các dự án cải cách, hiện đại hóa (như hệ thống quản lý thuế thu nhập cá nhân, hệ thống tích hợp thuế, hải quan…) đều sử dụng phần mềm lõi được cung cấp bởi các hãng quốc tế như IBM, SUN, SAP… Những nội dung như thiết kế thi công kèm mô tả bằng lời, chi tiết các trường hợp sử dụng… là nội dung bí mật của nhà cung cấp, không bán kèm theo bản quyền sử dụng.

Bên cạnh đó, quy định “phần mềm có thể nâng cấp chỉnh sửa mà không cần sự cho phép của tổ chức, cá nhân giữ bản quyền” (Điều 24) dẫn đến việc không thể lựa chọn được các phần mềm thương mại quốc tế vì không có hãng cung cấp nào cho phép đơn vị tự hiệu chỉnh phần mềm nếu không được phép của hãng.

Sẽ chỉnh sửa Nghị định 102

Bộ TT&TT đã nỗ lực ban hành văn bản quy định hướng dẫn triển khai Nghị định 102 và xây dựng hành lang pháp lý cho hoạt động quản lý đầu tư ứng dụng CNTT trong các CQNN. Tuy nhiên, quản lý đầu tư ứng dụng CNTT là một hoạt động rất phức tạp. “Cái khó của Bộ TT&TT là khi xây dựng văn bản pháp luật phải chịu sự ràng buộc giữa các quy chế, quy định đã được xây dựng bởi các Bộ ngành khác như Bộ Xây dựng, Bộ KH-ĐT, nói cách khác là phải tham chiếu rất nhiều văn bản khác nhau”, ông Nguyễn Thế Quang, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử & CNTT, Bộ Công Thương bày tỏ sự đồng cảm với Bộ TT&TT.

Trước những phản hồi trên, Thứ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Minh Hồng cho biết Bộ sẽ tiếp nhận các kiến nghị và ngay sau Tết Nguyên đán sẽ nghiên cứu, chỉnh sửa Nghị định 102.

Nội dung được đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số 6 ra ngày 13/1/2012.