Dự án “Truyền thông phòng, chống mua bán người và thúc đẩy di cư an toàn” giai đoạn 2023–2025 là chương trình hợp tác giữa Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (Hội LHPN Việt Nam) và Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), được tài trợ bởi Chính phủ Vương quốc Anh.

Dự án được triển khai tại một số địa phương có nhiều người di cư lao động và tiềm ẩn nguy cơ mua bán người, nhằm nâng cao nhận thức và ngăn chặn tình trạng mua bán người, đồng thời thúc đẩy di cư hợp pháp, an toàn cho phụ nữ và trẻ em Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh di cư quốc tế ngày càng tăng. 

tong ket.jpg
Đại biểu trình bày tham luận tại hội thảo. Ảnh: IOM Việt Nam

Hội thảo tổng kết có sự tham dự của gần 50 đại biểu đến từ Đại sứ quán Anh tại Hà Nội, Trung ương Hội LHPN Việt Nam, Hội LHPN các cấp, Sở Y tế, Đoàn Thanh niên, ngành văn hóa, công an cùng đại diện các trường THPT, trường nghề, trung tâm GDNN–GDTX tại Hải Phòng, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị. Đây đều là những đơn vị trực tiếp tham gia triển khai các hoạt động truyền thông, đào tạo nghề và hỗ trợ tái hòa nhập cho nạn nhân mua bán người và người di cư trong hoàn cảnh dễ bị tổn thương.

Những mô hình, sáng kiến đã mang lại hiệu quả 

Trong khuôn khổ hội thảo, IOM và các đối tác đã cùng đánh giá toàn diện quá trình triển khai dự án giai đoạn 2023–2025. Các tham luận, chia sẻ thực tiễn cho thấy, truyền thông dựa vào cộng đồng, lấy người dân làm trung tâm đã phát huy hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và giảm thiểu rủi ro liên quan đến di cư không an toàn.

Một trong những kết quả nổi bật được nhấn mạnh tại hội thảo là việc duy trì và phát triển các sáng kiến dành cho thanh niên, học sinh – sinh viên, thông qua việc lồng ghép nội dung phòng, chống mua bán người và di cư an toàn vào các hoạt động ngoại khóa tại trường học. Cách tiếp cận này giúp người trẻ sớm được trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết trước khi đưa ra quyết định di cư học tập hoặc lao động.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng thống nhất cao về sự cần thiết phải nhân rộng các mô hình hiệu quả đã được kiểm chứng, trong đó có mô hình “Xã Di cư an toàn” và “Câu lạc bộ Di cư an toàn”. Hiện nay, hai mô hình này đã được Trung ương Hội LHPN Việt Nam kiến nghị đưa vào dự thảo Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2035, như một giải pháp bền vững từ cấp cơ sở.

Chia sẻ cụ thể hơn về hiệu quả của mô hình “Xã Di cư an toàn”, bà Nguyễn Thị Kim Dung, Phó trưởng Ban Công tác Phụ nữ, Trung ương Hội LHPN Việt Nam, cho biết, mô hình được triển khai thí điểm tại 6 xã thuộc 3 tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình (nay là Quảng Trị) trong khuôn khổ dự án do IOM hỗ trợ. Mục tiêu của mô hình là tăng cường cung cấp thông tin chính thống, nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người dân về di cư an toàn, qua đó phòng ngừa nguy cơ di cư trái phép và mua bán người ngay từ cộng đồng.

Điểm nhấn quan trọng trong mô hình này chính là việc thành lập và vận hành các ''Câu lạc bộ Di cư an toàn''. Theo đó, dự án đã hỗ trợ thành lập 6 câu lạc bộ với tổng số 734 thành viên là phụ nữ, thanh niên, người có nhu cầu di cư, cán bộ hội và đại diện các đoàn thể tại địa phương. Các câu lạc bộ hoạt động định kỳ, trở thành không gian sinh hoạt, trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm và tư vấn trực tiếp về di cư an toàn, quyền lợi của người lao động di cư, cũng như các dấu hiệu nhận diện nguy cơ mua bán người.

Thông qua sinh hoạt câu lạc bộ, người dân được tiếp cận thông tin một cách gần gũi, dễ hiểu, đồng thời có cơ hội đặt câu hỏi, bày tỏ băn khoăn trước khi quyết định ra nước ngoài lao động hoặc học tập. Các thành viên nòng cốt của câu lạc bộ còn đóng vai trò là “hạt nhân truyền thông”, lan tỏa thông điệp di cư an toàn tới gia đình và cộng đồng xung quanh.

Song song với đó, dự án đã tổ chức 13 sự kiện truyền thông cộng đồng, lắp đặt 15 “Góc Di cư an toàn” tại trụ sở UBND xã, các trường THPT, trường nghề; duy trì truyền thông định kỳ qua hệ thống loa xã và trên các nền tảng số. Nhờ cách làm đa dạng, linh hoạt, thông tin về di cư an toàn đã tiếp cận được hàng triệu lượt người dân, đặc biệt là nhóm có nguy cơ cao.

Theo đánh giá của các địa phương, mô hình “Xã Di cư an toàn” và ''Câu lạc bộ Di cư an toàn'' đã góp phần hình thành kênh thông tin thường xuyên, tin cậy cho người dân; từng bước thay đổi nhận thức, giảm ý định di cư không chính thống tại một số địa bàn. Đồng thời, mô hình cũng đặt nền tảng quan trọng để tiếp tục duy trì, mở rộng trong giai đoạn tiếp theo với sự vào cuộc của chính quyền và các tổ chức đoàn thể.

Hội thảo khép lại trong tinh thần cam kết mạnh mẽ giữa các bên liên quan trong việc tiếp tục đồng hành, tăng cường phối hợp liên ngành và lan tỏa rộng rãi thông điệp về di cư an toàn, phòng, chống mua bán người – một thông điệp mang đậm tính nhân văn, hướng tới bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người dân, đặc biệt là phụ nữ và người trẻ, trong bối cảnh di cư ngày càng gia tăng hiện nay.