Làm sao để có văn hóa cao tốc?

Văn hóa giao thông, đặc biệt văn hóa khi lưu thông trên đường cao tốc ở Việt Nam còn rất hạn chế và rất cần có những giải pháp mạnh để từng bước hình thành và nâng cao trong thời gian tới.

Văn hóa trên cao tốc có những chuẩn mực đặc biệt

Hiện nay, Việt Nam đã đưa vào khai thác hơn 700km đường cao tốc, đến năm 2020 sẽ có từ 2.000 - 2.500km đưa vào khai thác nên việc hình thành và nâng cao văn hóa giao thông trên đường cao tốc là rất quan trọng.

Ông Nguyễn Mạnh Thắng, Quản trị diễn đàn OtoFun cho rằng, đối với người Việt Nam, cao tốc là phạm trù rất mới, cho nên người tham gia giao thông đang sử dụng các chuẩn mực ở đường bình thường để lưu thông trên đường cao tốc như tình trạng đi lấn làn, vượt xe, dừng đỗ tùy tiện trên đường cao tốc, bắt khách, đạp xe, đi bộ, bán nước mui trên đường cao tốc, khiến nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông cao.

Theo ông Thắng, để lưu thông được tốc độ cao trên đường cao tốc, phải có những chuẩn mực đặc biệt. Biển báo phải trực quan rõ ràng, giúp lái xe nhận diện được từ xa và phải được nhắc lại thường xuyên. Bên cạnh đó, việc đặt tên điểm ra vào đường cao tốc cần thống nhất, để lái xe có thể nhớ điểm ra khỏi đường cao tốc, tránh trường hợp đi vượt qua, rồi lại phải lùi xe, quay đầu trên đường cao, nhỡn tiền gần đây đã có vụ tai nạn thảm khốc trên đường Hà Nội – Thái Nguyên.

Trong khi đó, ông Vũ Anh Tuấn, Phó cục trưởng Cục Quản lý đường bộ cao tốc (Tổng cục Đường bộ VN) cho rằng, để nâng cao văn hóa giao thông trên đường cao tốc, cần đẩy mạnh tuyên truyền. Nội dung tuyên truyền cần sát hành vi, quy tắc giao thông cụ thể, tránh tuyên truyền theo khẩu hiệu và phải đưa vào thành nội dung giảng dạy tại các cơ sở đào tạo lái xe. “Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác xử lý, những người lần đầu có thể giải thích vận động. Những đối tượng tái phạm thì phải xử lý thật nặng, ngoài mức xử phạt theo Nghị định 46, người tái phạm có thể nhân thêm mức xử phạt, hoặc bắt người tái phạm mua bảo hiểm giá cao”, ông Tuấn nói.

Nhiều lái xe vẫn thiếu kỹ năng khi lưu thông trên cao tốc

Do giao thông di chuyển với tốc độ cao nên người điều khiển phương tiện tham gia giao thông trên đường cao tốc phải tuyệt đối tuân thủ các quy định chung trong Luật giao thông đường bộ và các quy định đặc thù có liên quan tới đường cao tốc như tốc độ, giữ khoảng cách, sử dụng làn dừng khẩn cấp... Tuy nhiên, nhiều lái xe vẫn thiếu kỹ năng, thậm chí cố tình đi chậm, tự ý dừng đỗ, sửa chữa xe trên đường cao tốc.

Theo quy định, khi xe bị sự cố trên đường cao tốc, tài xế phải gọi cho Trung tâm quản lý đường cao tốc để hỗ trợ đưa xe ra khỏi đường cao tốc một cách an toàn. Khi lưu thông trên đường cao tốc cũng nghiêm cấm việc dừng xe để sửa chữa. Thế nhưng, hàng ngày lưu thông trên đường cao tốc, vẫn phổ biến tình trạng tài xế sau khi dừng xe vào làn khẩn cấp tự tháo xe ra thay lốp, sửa xe. Thậm chí, nhiều người còn gọi cả xe vá lốp lên trên đường cao tốc để vá mà không có các biện pháp cảnh báo phù hợp.

Tốc độ lưu thông trên đường cao tốc là rất cao, hiện nhiều tuyến cho phép lưu thông đến 120km/h, chỉ cần một sự bất cẩn dù nhỏ là tài xế không thể quan sát và xử lý kịp và tai nạn xảy ra. Khi đã xảy ra tai nạn trên cao tốc, hậu quả khó lường. Minh chứng là vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra trên cao tốc Hà Nội - Hải Phòng khiến hai người tử vong vào tối 24/12. Trong đó, một phần nguyên nhân là do sự bất cẩn, không chấp hành luật khi tham gia giao thông của lái xe trên đường cao tốc.

Theo ông Trần Hữu Minh, Phó Chánh Văn phòng Ủy ban ATGT Quốc gia, để giao thông trên đường cao tốc an toàn, người tham gia giao thông phải nắm rõ các quy định pháp luật, tìm hiểu hệ thống biển báo liên quan tới cao tốc, được trang bị đầy đủ các kỹ năng lái xe trên cao tốc, có khả năng phát hiện và xử lý sự cố, đảm bảo tình trạng sức khỏe, có thông tin về thời tiết và môi trường...

Cũng theo ông Minh, lái xe luôn cần kiểm tra tình trạng kỹ thuật xe, đặc biệt là phanh, lốp xe trước mỗi chuyến đi xa... Thực tế, nổ lốp xe khi đang đi tốc độ cao gây mất lái là nguyên nhân chính dẫn đến tai nạn do kỹ thuật xe trên đường cao tốc. Ngoài ra, phải có kỹ năng thường xuyên quan sát các gương, nếu phát hiện xe sau đi quá sát thì cần có giải pháp phù hợp để thoát ra khỏi tình huống nguy hiểm đó, ví dụ như quan sát/xi nhan/ chuyển làn để xe sau vượt lên....

Bên cạnh đó, việc nhập hoặc ra khỏi đường cao tốc cũng hết sức quan trọng, xe khi nhập làn phải có tốc độ phù hợp, quan sát, và về nguyên tắc phải nhường đường cho xe đi trên làn đường chính. Không chuyển làn kiểu tạt đầu xe khác, và cũng không chuyển nhiều làn một thời điểm- mỗi lần chuyển làn người lái đều cần thực hiện đúng quy định quan sát - xi nhan ra hiệu hợp lý– và chỉ chuyển khi thấy an toàn”, ông Minh nói.

Lệ Thanh