Làng trồng bí đao 'khổng lồ', quả nặng hơn nửa tạ ở Bình Định

Bao đời nay, người dân làng Chánh Trạch 1, 2 (xã Mỹ Thọ, huyện Phù Mỹ, Bình Định) luôn tự hào bí đao khổng lồ của làng là "độc nhất vô nhị" ở Việt Nam, bởi bình quân mỗi quả bí nặng từ 40-60 kg.

Quả bí xẻ ra cả xóm ăn mới hết

Bàu Chánh Trạch nằm lọt thỏm giữa đầm lầy, núi dựng ba mặt, hướng về phía biển. Tương truyền ngày xưa có một người khổng lồ đã gánh hai quả núi ngăn dòng thủy quái, đến nơi này thì đòn gánh gãy, núi rơi xuống trở thành bờ chắn phù sa, nên trồng cây gì cũng tươi tốt. Cũng bởi vậy mà vùng đất này sản sinh những "kỳ hoa dị thảo" bí đao khổng lồ hay nếp 3 tháng.

Làng trồng bí đao khổng lồ, quả nặng hơn nửa tạ ở Bình Định - 1

Làng Chánh Trạch 1, 2 (thuộc xã Mỹ Thọ, huyện Phù Mỹ, Bình Định) luôn tự hào với bí đao khổng lồ quả nặng trên 50 kg (Ảnh: Bình Long).

Đến nay chưa có nhà khoa học nào lý giải vì sao bí đao ở vùng đất Chánh Trạch (xã Mỹ Thọ, huyện Phù Mỹ, Bình Định) lại cho quả to đến vậy. Còn người làng Chánh Trạch cho rằng giống bí độc nhất vô nhị cho trái to khổng lồ là do thổ nhưỡng hiếm có và một phần "bí kíp" chọn giống, cách trồng truyền thống.

Làng trồng bí đao khổng lồ, quả nặng hơn nửa tạ ở Bình Định - 2

Làng Chánh Trạch 1 (thuộc xã Mỹ Thọ, huyện Phù Mỹ, Bình Định) nổi tiếng với 2 sản vật là bí đao khổng lồ và nếp ba tháng.

Bà Văn Thị Lịch (70 tuổi, thôn Chánh Trạch 1), chia sẻ: "Từ thời ông cha, ông cố đã trồng bí đao cho quả to vậy rồi, đến đời con đời cháu cứ vậy trồng chứ chẳng có bí quyết gì đặc biệt. Tới mùa làm đất trồng, khi bí chuẩn bị cho hoa thì đào luống ở giữa cho phân chuồng, phân u rê, nếu có bánh dầu (bã đậu phộng đã ép dầu) trộn vào thì sau này quả bí càng to, đẹp. Duy nhất chỉ bí đao ở Chánh Trạch quả nặng 50- 60 kg, có quả nặng trên 70 kg, hai người mới khiêng nổi".

Mỗi vụ thu hoạch trên 2 tấn bí đao, ông Nguyễn Đình Giáo (thôn Chánh Trạch 1) cho biết, thường từ tháng 11 âm lịch, người dân làm đất gieo hạt, khoảng một tháng sau thì làm giàn để bí leo. Giàn bí phải chắc chắn để đủ sức gánh những quả bí khổng lồ. Nhiều gia đình làm giàn không chắc có khi bị sập giữa chừng nên giờ đây nhiều hộ đầu tư làm trụ bê tông để làm nhiều vụ.

Làng trồng bí đao khổng lồ, quả nặng hơn nửa tạ ở Bình Định - 3

Bà Nguyễn Thị Si, thôn Chánh Trạch làm đất chuẩn bị gieo bí vào tháng Chạp này

Sau Tết Nguyên đán, bí bắt đầu ra quả, lúc này người trồng chọn những quả đẹp để giữ lại, quả xấu cắt bỏ. Mỗi dây bí cũng chỉ giữ lại một quả. Đặc biệt, để quả bí không bị rớt xuống đất, nông dân còn dùng lưới mắc võng để bí "ngủ" dưới giàn, vì cuống bí không đủ sức chịu đựng với quả khổng lồ.

Đến tháng 5, tháng 6 thì thu hoạch bí. Những năm gần đây, bí đao bán được với giá từ 5.000 - 7.000 đồng/kg, so mới mọi năm là cao nên người dân cũng phấn khởi.

Bà Nguyễn Thị Si (vợ ông Giáo) cho biết, đọt bí luộc, xào ăn rất ngon, đọt bí cắt bán rất đắt. Còn quả bí thì nấu canh, hoặc sắc mỏng phơi khô để nấu nước uống, tốt cho sức khỏe. Đặc biệt, khi bí chuẩn bị thu hoạch, người trồng cắt các dây bí rồi dùng chai nhựa hứng từng nước giọt nước. Đây được xem là tinh túy khi hấp thụ đất và nước của bàu Chánh Trạch.

Làng trồng bí đao khổng lồ, quả nặng hơn nửa tạ ở Bình Định - 4

Bí đao được người dân xắt lát mỏng đem phơi khô rồi sao lên làm trà bí đao uống rất thơm mát.

"Nước dây bí mùi thơm đặc trưng, mùa hè uống rất mát và giải độc. Mỗi lít nước bí, người dân bán 30.000 đồng/lít, khi chưa xảy ra dịch Covid-19, khách du lịch mua 50.000 đồng/lít, nhưng không có để bán", bà Si chia sẻ.

Bảo tồn sản vật quý hiếm

Những bậc cao niên cao niên kể, bàu Chánh Trạch trước đây là con sông lớn chảy ra biển, sau phù sa bồi lấp dần. Khi người dân đào giếng bà con vẫn thấy xác tàu mục hoặc vỏ sò. Đến giờ, Chánh Trạch vẫn là vùng trũng thấp, mỗi mùa lũ, phù sa tiếp tục vun đắp thêm màu mỡ nên trồng cây gì cũng tươi tốt. Bởi vậy, vùng đất này đã sinh ra hai loài "kỳ hoa dị thảo" bí đao khổng lồ và nếp ba tháng nức tiếng.

Làng trồng bí đao khổng lồ, quả nặng hơn nửa tạ ở Bình Định - 5

Bí đao khổng lồ được người dân ở bàu Chánh Trạch ủng hộ để gửi vào miền Nam, góp sức chống dịch Covid-19 (Ảnh: Bình Long).

Theo Tiến sĩ Hồ Huy Cường, Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ, bản chất của bí đao ở xã Mỹ Thọ là nguồn gen bản địa được trồng ở vùng đất thôn Chánh Trạch, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, gió biển… nên quả bí to khổng lồ. Từ xa xưa, ông bà đưa về trồng rồi chọn lọc dần dần. Khi giống bí bắt đầu thích nghi, bà con mới nhân rộng giống bí đặc biệt này đến nay.

Tiến sĩ Hồ Huy Cường cho biết thêm, Mỹ Thọ không chỉ nổi tiếng với bí đao khổng lồ mà còn với nếp ba tháng. Giống nếp này nếu đưa đi trồng ở vùng đất khác thì mùi thơm không bằng với trồng tại thôn Chánh Trạch.

Lý giải về điều này, Tiến sĩ Hồ Huy Cường cho rằng đã gọi là giống cây trồng đặc sản, nếu đưa ra khỏi vùng đó để trồng thì tính đặc sản sẽ không phát huy được nữa. Sở dĩ, bí đao Chánh Trạch quả to khổng lồ, thứ nhất là nhờ thổ nhưỡng, đó là điều kiện đất đai… Từ xa xưa vùng đất này là biển, sau này phù sa bồi đắp lấn dần, tầng đất này dày. Hơn nữa dưới sâu là nền cát, khả năng thoát nước tốt, bộ rễ phát triển khỏe, giúp nông sản hấp thu nhiều chất dinh dưỡng.

Làng trồng bí đao khổng lồ, quả nặng hơn nửa tạ ở Bình Định - 6

Quả bí đao nặng 50 kg (Ảnh: Bình Long).

Thứ hai là đặc thù khí hậu, nhiệt độ, lượng mưa, gió… bà con ở Chánh Trạch có thời điểm để xuống giống chứ không trồng quanh năm.

"Đặc thù giống bí này quả to, năng suất cao nhưng quả to quá nên lại khó tiêu thụ. Dù chúng ta đang có sản phẩm nước, mứt bí đao nhưng những công nghệ đó hiện chưa phát triển nhiều. Song, đây cũng là một hướng mà chúng tôi sẽ tìm hiểu nhu cầu thị trường để có hướng phát triển", Tiến sĩ Hồ Huy Cường nói.

Gắn với du lịch để bảo tồn giống bí khổng lồ

Ông Trương Ngọc Hoàng, Chủ tịch xã Mỹ Thọ cho biết, ở Chánh Trạch hiện có khoảng 30 hộ trồng. Bí đao khổng lồ xã Mỹ Thọ đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tập thể vào năm 2018. Ngoài ra, sản phẩm nếp ba tháng Chánh Trạch đã được xếp hạng OCOP 3 sao.

Làng trồng bí đao khổng lồ, quả nặng hơn nửa tạ ở Bình Định - 7

Du khách thích thú chụp hình với bí đao khổng lồ, vừa được thưởng thức nước bí đao nguyên chất… (Ảnh: Bình Long).

"Khó khăn nhất hiện nay, sản phẩm bí đao khổng lồ Chánh Trạch giá cả thấp, tiêu thụ cũng chậm. Đặc biệt, bí đao Chánh Trạch không trồng được quanh năm và không để lâu được. Hiện có một công ty du lịch đã về đây phát triển điểm đến phục vụ du khách. Nếu không xảy ra dịch bệnh Covid-19, có thể gắn trồng bí với phát triển du lịch. Du khách thăm quan những vườn bí đao khổng lồ, kết hợp bán sản phẩm thì người dân có thu nhập tốt hơn", ông Hoàng nói.

Những năm gần đây, khi làng bí đao khổng lồ Chánh Trạch dần nổi tiếng. Bí đao xuất hiện ở các hội chợ, triển lãm lớn trong và ngoài tỉnh.

Nhận thấy tour "bí đao khổng lồ" là một thị trường ngách tiềm năng, anh Nguyễn Ngọc Thạch, một người con quê Phù Mỹ, từng công tác ở Sở Du lịch Bình Định, quyết định thành lập công ty du lịch. Với hi vọng vừa giữ gìn nghề trồng bí đao độc đáo của địa phương, vừa cải thiện nguồn thu cho người dân quê mình.

Làng trồng bí đao khổng lồ, quả nặng hơn nửa tạ ở Bình Định - 8

Vài năm gần đây, một công ty du lịch mở tour kết hợp quảng bá sản phẩm địa phương, vừa tạo nguồn thu cho bà con nông dân (Ảnh: Bình Long).

"Du khách rất thích thú và hiếu kỳ, họ thích chụp ảnh với quả bí nặng bằng người lớn. Ngoài ra, du khách đến đây còn được uống nước bí đao nguyên chất, trà bí đao và canh bí hầm xương ngon tuyệt", anh Thạch chia sẻ.

Theo anh Thạch, hiện đầu ra của bí luôn là một vấn đề nan giải. Để cải thiện thu nhập cho bà con, anh trả phí tham quan cho người dân. Đặc biệt, năm vừa qua, anh còn thu mua bí đao giúp bà con nông dân để làm sản phẩm trà bí đao, nhưng gặp dịch Covid-19 bùng phát khiến công việc gặp rất nhiều khó khăn.

"Có thể kết hợp đưa du khách tham quan làng bí đao với tham quan danh lam, thắng cảnh, trải nghiệm thiên nhiên ở địa phương. Du khách tham quan có thể mua sản phẩm của bà con mang về làm quà", anh Thạch nói.

Năm 2019, Sở Du lịch tỉnh Bình Định xây dựng đề án thí điểm phát triển du lịch làng nghề trên địa bàn tỉnh đến năm 2025, trong đó có làng bí đao khổng lồ Chánh Trạch.

(Theo Dân trí) 

Khu vườn chuyên trồng những quả bí 'khổng lồ' ở Việt Nam

Khu vườn chuyên trồng những quả bí 'khổng lồ' ở Việt Nam

Quả bí đao bình thường khắp cả nước nơi nào cũng trồng được. Tuy nhiên, trồng bí đao cho quả nặng tới 50-60 kg có lẽ chỉ duy nhất một vùng quê ở tỉnh Bình Định mới có.

tin nổi bật

Đặc sản tiến vua nức tiếng Việt Nam: Thơm ngon bổ dưỡng, hàng thượng phẩm 'đắt như vàng'

Sá sùng là một trong những món ăn bổ dưỡng, được người dân Việt Nam và thế giới rất ưa chuộng.

Trầy trật kiếm tiền từ TikTok

Thấy bạn bè kiếm được tiền từ TikTok, Thanh Huyền (22 tuổi, quận 5, TP.HCM) nghỉ việc văn phòng để quay video. 3 tháng qua, cô lo lắng vì không có thu nhập.

Nhân giống húng Láng quý hiếm, cả làng xây nhà lầu, sắm xế hộp

Xã Tân Minh, huyện Thường Tín, Hà Nội nổi tiếng khắp nơi với nghề trồng rau gia vị đã có trăm năm tuổi, mang lại đời sống khấm khá và mở ra cơ hội làm giàu cho người dân nơi đây.

Chi 5.000 USD cho chuyến bay trên phi cơ riêng 8 chỗ ngồi

Nhu cầu đối với những chuyến bay riêng tăng vọt khi các sân bay quá tải trong mùa hè. Để bay trên một máy bay riêng 8 chỗ ngồi, khách bay phải trả khoảng 5.000 USD cho mỗi giờ bay.

1.600 tấn vàng dưới hồ ở Nga nhưng không ai lấy lên

Nhiều truyền thuyết kể về kho báu khổng lồ được chôn dưới hồ Baikal (Nga). Tuy nhiên, sau nhiều năm, vẫn chưa có ai xác thực điều đó.

Giá mít Thái, dưa hấu, thanh long tăng vọt khi cửa khẩu phía Bắc hút hàng

Những ngày gần đây, giá mít Thái, thanh long, dưa hấu… tăng mạnh nhờ việc thông thương cửa khẩu phía Bắc thuận lợi.

Giá vé máy bay dịp 2/9 đắt hơn ngày thường 2,5 triệu đồng

Giá vé máy bay chặng Hà Nội - TP.HCM vào dịp lễ dao động trong khoảng 3-5,3 triệu đồng, cao hơn ngày thường 1,8-2,5 triệu đồng.

Bất ngờ giá nho nhập khẩu rẻ như khoai

Các loại nho nhập khẩu bán trên thị trường hiện nay nhiều không đếm xuể. Nhưng nếu ra chợ đầu mối hay tham gia các hội bán buôn online, nhiều người sẽ giật mình về mức giá của loại trái cây ngoại này.

Hà Nội dẫn đầu, Nghệ An lọt top 5 địa phương mua ô tô nhiều nhất

Tổng số ô tô cá nhân từ 9 chỗ ngồi trở xuống đăng kiểm lần đầu trong nửa đầu năm 2022 đạt 211.985 xe. Hà Nội tiếp tục dẫn đầu, trong khi Nghệ An lọt top 5 địa phương mua nhiều ô tô cá nhân nhất cả nước.

Giá xăng có thể giảm lần thứ 6: Ngóng tin vui tiếp

Do giá dầu thế giới vẫn đang ở mức thấp, giá xăng nhập cũng hạ nhiệt nên giá xăng, dầu trong nước ở kỳ điều hành tới được dự báo vẫn có cơ hội giảm tiếp.

Hối hận vì quảng cáo dự án tiền số 'lùa gà'

Tình trạng các KOL trong lĩnh vực crypto nhận hợp đồng quảng cáo dự án lừa đảo khiến nhiều người dùng rơi vào cảnh phá sản.

Nhiều loại hải sản giảm giá

Không chỉ tôm, cua trong đất liền mà nhiều loại hải sản ở các đảo vùng biển Tây Nam cũng giảm giá. Các quán ăn, nhà hàng cho biết gần cuối mùa hè, khách đi du lịch thưa dần.

Johnson & Johnson dừng bán phấn rôm trẻ em có bột talc trên toàn cầu

Hãng Johnson & Johnson thông báo sẽ ngừng bán phấn rôm trẻ em Baby Powder sử dụng bột talc trên toàn cầu vào năm 2023 sau khi có hàng nghìn đơn kiện của người tiêu dùng vì vấn đề an toàn.

HMH Việt Nam mở showroom thiết bị nhà bếp ở TP.HCM

Với 12 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực nhập khẩu và phân phối các thiết bị đồ gia dụng của Bosch tại Việt Nam, Công ty Cổ phần thương mại HMH Việt Nam tiếp tục khai trương showroom mới tại 233-235 Nguyễn Thị Thập, quận 7, TP.HCM.

Người giàu Trung Quốc không mua túi ‘made in China’

Bất chấp nỗ lực quảng bá của các thương hiệu nội địa Trung Quốc, khách hàng trung lưu có thể tiếp tục mua hàng hiệu phương Tây vì khao khát trở thành “công dân toàn cầu”.