Dựng kho lúa để cầu mùa bội thu
Lễ cúng no đủ, tiếng Ê Đê gọi là Kăm Hmah Kăm Hwa, là một trong những nghi lễ truyền thống thể hiện đời sống tâm linh của đồng bào Ê Đê.
Theo phong tục, lễ thường được tổ chức tại một khoảng đất rộng, bằng phẳng, gần cây cổ thụ có nhiều tổ ong. Với người Ê Đê, đây được xem là nơi “đất lành”, thích hợp để tổ chức nghi lễ và gửi những lời cầu mong đến Yàng.
Trước ngày thực hiện nghi thức, người dân trong buôn cùng nhau chuẩn bị không gian hành lễ. Những cây tre được lựa chọn, chặt xuống rồi dựng thành nhà sàn và kho lúa tượng trưng ở rẫy.
Thầy cúng Y Blieh Ayun, xã Ea Knuếc cho biết: Trong đời sống của người Ê Đê, kho lúa là nơi cất giữ thành quả lao động sau mỗi mùa rẫy, biểu tượng của sự no đủ. Việc lựa chọn địa điểm trước khi làm lễ rất quan trọng. Không gian phải rộng, bằng phẳng, gần cây cổ thụ có nhiều tổ ong.
Ngoài kho đựng lúa, bà con còn dựng những kho nhỏ tượng trưng cho nơi cất giữ các vật dụng phục vụ sản xuất. Mỗi chi tiết đều gắn với đời sống và mong muốn về một cuộc sống đủ đầy.
Theo quan niệm truyền thống, khu vực hành lễ treo những chiếc chuông gió. Tiếng chuông vừa báo hiệu cho người dân trong buôn biết nơi diễn ra lễ, vừa mang ý nghĩa xua đuổi những điều không may. Những chiếc khiên, con dao mang ý nghĩa bảo vệ, ngăn điều dữ.
Lễ vật được chuẩn bị chu đáo, gồm 2 con heo, trong đó có một con heo trắng khỏe mạnh, 5 con gà trống, 3 ché rượu cần. Ngoài ra, còn có các vật dụng mang ý nghĩa tín ngưỡng, như: Vòng đồng, chuỗi hạt, tượng gỗ biểu trưng cho thần thiện, thần ác, heo rừng và mõ đuổi chim...
Trong tiếng cồng chiêng ngân vang, thầy cúng Y Blieh Ayun thay mặt bà con thực hiện nghi thức khấn Yàng, cầu mong mưa thuận, gió hòa, rẫy nương tươi tốt, cây trái sinh sôi, người người khỏe mạnh.
Nghi lễ kết nối cộng đồng của người Ê Đê
Sau phần khấn cầu mùa là nghi thức đeo vòng chúc sức khỏe, thầy cúng đeo vòng đồng vào tay đại biểu và người dân và khấn lời chúc sức khỏe, bình an, gia đình hòa thuận, làm ăn thuận lợi, cuộc sống bình an.
Khi nghi thức đeo vòng kết thúc, bà con quây quần bên những ché rượu cần. Không khí lễ hội trở nên rộn ràng khi các cô gái trong buôn nắm tay bước vào vòng xoang nhịp nhàng, uyển chuyển hòa trong tiếng cồng chiêng. Âm thanh ấy là sợi dây gắn kết con người với thần linh, thể hiện giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Ông Y Nem Kriêng - già làng, Người có uy tín buôn Briêng, xã Ea Knuếc cho rằng: Lễ cúng no đủ mang nhiều ý nghĩa. Ngoài cầu cho người dân trong buôn có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, sức khỏe dồi dào, lễ cúng no đủ còn thể hiện sự đoàn kết, gắn bó của người Ê Đê trong buôn làng.
Việc thực hiện nghi lễ cũng là cách để thế hệ trẻ hiểu hơn về phong tục của cha ông. Từ câu chuyện mùa màng, người lớn nhắc con cháu biết trân trọng đất đai, bảo vệ rừng và gìn giữ nguồn tài nguyên thiên nhiên.
Đặc biệt, lễ cúng diễn ra giữa mùa thu hoạch sầu riêng. Bà con không chỉ gửi lời cầu lúa đầy kho, rẫy nhiều hạt, mà mong vườn cây trái luôn trĩu quả.
“Ngoài cầu lúa đầy kho, Lễ cúng no đủ còn cầu cây trái xanh tươi, sầu riêng được mùa, được giá. Mong muốn công sức của người dân kết thành những mùa quả ngọt, để nhà nhà ấm no, buôn làng ngày càng giàu đẹp”, ông Y Nem chia sẻ.
Từ kho lúa dựng ở rẫy, lời cầu mong về mùa màng bội thu trở thành lời nhắc về cách người Ê Đê gìn giữ đoàn kết cộng đồng. Những giá trị văn hóa ấy đã làm nên sức sống của buôn làng.
.svg){kind=icon}
