Lên vùng đất này xem nông dân 'nấu rượu' trên cây, đàn bà con gái cũng leo lên nấu tốt

Bà cụ Calâu Bếu (88 tuổi, mẹ của Bhnướch thị Oom) cho chúng tôi nếm thử một ít dung dịch tavak (thứ chưa bỏ vỏ chuồn) có vị ngòn ngọt, thơm dìu dịu, phảng phất mùi hương đường thốt nốt.

Đến các bản làng của người Cơ tu ở miền Tây Quảng Nam, du khách được dân làng tiếp đón rất nồng hậu và trước tiên là mời uống rượu tavak. 

Đặc biệt, du khách mục kích cảnh những già làng Cơ tu mời uống rượu tavak ở ven đường hay là cảnh những phụ nữ Cơ tu thoăn thoắt trèo lên cây tavak nhanh như con sóc rừng để mang rượu xuống mời khách nếm thử.

{keywords}
Sơn nữ Bhnướch thị Oom đang lấy cây tavak trên cây. Ảnh: P.V

Theo QL14G, lên dốc Kiền trực chỉ lên thôn RaVăh, xã Ating (huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam), chúng tôi hỏi thăm đường đến nơi trú ngụ của gia đình "lão bà Cơ tu" - chuyên "nấu rượu" trên cây. 

Đó loại rượu tavak nổi tiếng của vùng Trường Sơn Đông năm xưa. Trời đã vào thu nắng dịu, hai bên đường đồng bào nơi đây đang rộn ràng mang từng gùi rượu từ rừng về nhà. Một mùi hương men thoang thoảng, kỳ diệu, khiến ong bướm nơi đây cũng ngập ngừng say và bay… "chuếnh choáng".

Như đoán được ý định chúng tôi, cô Bhnướch thị Oom (48 tuổi), con gái cố già Bnướch Goi (85 tuổi) leo thoăn thoắt leo lên những cái thang bằng cây tre lồ ô dẫn lên ngọn cây tavak và tháo các ống lồ ô có rượu đổ vào trong cái chai nhựa. 

Cô Bnướch thị Oom trèo xuống mời chúng tôi trèo lên giàn để tham quan cơ sở cất rượu trên cây của mình và nếm thử rượu tavak "tươi". 

Rượu "mới nấu" có màu trắng đục, sủi tăm trong ly, nhìn tựa như rượu sâm banh với vị thơm ngọt, tê tê đầu lưỡi làm chúng tôi lâng lâng, ngây ngất giữa đất trời trên dãy Trường Sơn hoang dã đang độ thu về.

Lão bà cho biết: "Người Cơ tu gọi là rượu này là "buoh tavak", người Kinh gọi là rượu đoát hay rượu tà vạt. 

Đó là loại rượu lấy chất dịch thơm, ngọt từ buồng trái của cây tavak, cho lên men trực tiếp, uống rất thơm ngon và bổ dưỡng. Rượu có vị ngọt, đắng nhẹ, là loại rượu không thể thiếu trong các lễ hội, ngày Tết của đồng bào Cơ tu bao đời trên dãy Trường Sơn.

Cô Bhnướch thị Oom cho hay, không phải ai cũng có thể "nấu rượu" tavak trên cây được. Trước tiên, phải chọn những cụm tavak sống ở gần khe, hố, lựa những cây to, mập mạp để "lấy nước". Quy trình sản xuất rượu tavak khá phức tạp và có bí quyết nhà nghề.

Thường thường, mỗi cây tavak có 4 - 5 buồng, nhưng chỉ chọn buồng có trái lớn cỡ đầu ngón tay cái vì cho nhiều nước và phẩm chất tốt nhất. 3 ngày một lần, người ta leo lên gần buồng, dùng dùi cui đẽo bằng cây rừng đập nhẹ xung quanh cuống của buồng trái. Mỗi lần đập khoảng một vài giờ.

Sau 4 hoặc 5 lần đập, cắt ngang cuống buồng trái. Sau đó dùng cọng cây môn nước giã giập và bịt ngay đầu mới cắt, bên ngoài bọc bằng lá rừng và buộc lại. Động tác này gọi là "nhử nước". Tuỳ theo cây, có thể nhử 3 hoặc 4 lần mới ra nước, khi thấy mặt vết cắt nhỏ giọt nhanh, đều thì gạt bỏ lớp "chất nhử" và treo một cái can 10 lít để hứng.

Chất nước này lúc vừa chảy ra thì hơi trong, thơm và ngọt, hấp dẫn các loại côn trùng như kiến, ong… nên phải đậy kín. Để dung dịch này lên men, người Cơ tu dùng vỏ cây chuồn (một loại cây chắc, nặng và có vị đắng), đập cho mềm rồi bỏ vào can rượu. Tùy theo khẩu vị mà đưa vỏ cây chuồn vào can nhiều hay ít. 

Muốn rượu có nồng độ cao hơn, vị đắng, thì cho vỏ chuồn nhiều và ngược lại. Khi rượu đã lên men thì nước có màu trắng đục. Theo ông Bnướch Vớt (60 tuổi, con trai của cố "nghệ nhân" sản xuất rượu tavak Bnướch Goi) cho hay, ông học nghề làm rượu này từ người bố của ông. Một cây tavak trưởng thành có thể cho từ 10 - 15 lít rượu mỗi ngày. 

Cây có thể cho rượu trong thời gian 2 - 3 tháng, với số lượng khoảng 300 lít. Tavak ra hoa, có trái liên tục nên rượu tavak có thể sản xuất quanh năm, nhưng rượu có chất lượng tốt nhất là vào mùa hè thu. Đại gia đình bà Calâu Bếu mỗi ngày sản xuất hàng trăm lít rượu tavak để phục vụ các lễ hội và bán cho khách du lịch. 

Nhiều "Tây ba lô", trên đường du khảo Trường Sơn đã thưởng thức no say loại rượu có ga, uống không đau đầu này và đặt cho nó biệt danh "Sâm-banh tavak". Và "ta ba lô" cũng bén mùi, sau khi uống thỏa thuê, sẵn sàng mua với giá 20.000 đồng/lít mang về làm quà cho người thân một loại đặc sản của người Cơ tu.

Các già làng Cơ tu cho biết, rượu tavak là rượu của Yàng cho được tiết ra từ những cây tavak vạm vỡ, vững chắc nhằm chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt, cư dân nơi đây bảo rằng, đã uống rượu tavak thì không cần ăn cơm vẫn không thấy đói. Trong mâm cơm cúng Yàng trong các lễ hội nhất thiết phải có dâng cúng rượu tavak nhằm cầu mong Yàng ban cho sức khỏe, ấm no, hạnh phúc.

(Theo Dân Việt)

tin nổi bật

Cà chua giá rẻ bất ngờ, vé máy bay Tết cao ngất ngưởng

Cà chua vài tháng trước từng đắt hơn một số loại hoa quả nhập khẩu nhưng giờ bất ngờ rớt giá xuống dưới 10.000 đồng/kg.

Bưởi Diễn bất ngờ được mùa, nông dân khấp khởi có Tết ấm

Bưởi Diễn năm nay được mùa, được cả về số lẫn chất lượng. Thế nên, tuy chưa chín rộ nhưng người dân trồng giống bưởi Diễn háo hức vì sẽ có tiền sắm Tết. Tiểu thương lùng sục thu gom.

Nghề lạ ở Việt Nam: Vá áo mưa rách

Nghề vá áo mưa nghe xa lạ với cuộc sống hiện đại. Nhưng công việc này từng một thời rất thịnh vượng.

Cát Vạn Lợi sản xuất băng đồng thoát sét tiếp địa đạt chuẩn IEC 62561

Nhà máy Cát Vạn Lợi chuyên sản xuất, cung cấp trọn bộ hệ thống chống sét tiếp địa - băng đồng thoát sét 3x25mm đạt chuẩn quốc tế IEC 62561, được các nhà thầu cơ điện lắp đặt ở công trình tại Việt Nam.

Hộp quà Tết tràn ngập bò Kobe, giá hàng chục triệu đồng

Trên thị trường Tết Quý Mão 2023, thịt bò Kobe Nhật Bản xuất hiện tràn ngập trong các hộp quà tặng, loại thượng hạng giá tới hàng chục triệu đồng một hộp.

Chăn nuôi 'có đạo đức', xu thế lạ trong chế biến thực phẩm Việt Nam

Ngoài các tiêu chuẩn về vệ sinh, giờ đây, chăn nuôi động vật cũng cần tuân thủ các nguyên tắc đạo đức. Ngành chế biến thực phẩm đang đặt ra chuẩn cao hơn cho nguyên liệu.

Đề xuất phạt cả người mua hàng giả, hàng nhái

Hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm sở hữu bày bán quá nhiều trên các sàn thương mại điện tử như Lazada hay Shopee... Có ý kiến cho rằng, cần phạt cả người dân cố tình mua hàng giả.

USAID tổ chức hội thảo về ứng dụng và phát triển hydrogen

Sáng 1/12, cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) hợp tác Tổng lãnh sự quán Mỹ tại TP.HCM và Sở Công Thương tổ chức hội thảo "Hydrogen - ứng dụng, công nghệ và phát triển”.

BV Group - 4 năm liên tiếp vào Top 100 Doanh nghiệp bền vững

Ngày 1/12/2022 Tập đoàn Bách Việt (BV Group) lần thứ 4 liên tiếp được vinh danh Top 100 Doanh nghiệp bền vững.

Ngành thức ăn chăn nuôi và các ‘biến số’ từ thị trường thế giới

Để phục vụ nhu cầu tăng trước dịp Tết Nguyên đán, các DN chăn nuôi đang tích cực tái đàn. Thông thường, đầu ra không phải là vấn đề lớn trong giai đoạn này mà giá nhập khẩu nguyên liệu, chiếm 60 - 70% chi phí sản xuất thức ăn mới là mối lo ngại.

Bán tài sản, giám đốc lo lương thưởng Tết cho nhân viên

Doanh thu bán hàng chậm, dòng tiền gặp khó nên chủ nhiều doanh nghiệp đang xoay xở, trả lương, thưởng Tết Nguyên đán cho người lao động.

Trung Quốc mạnh tay gom hàng dịp Tết, lại lo ùn ứ tại cửa khẩu

Vào dịp Tết, nhu cầu trái cây của thị trường Trung Quốc chiếm tới hơn 50% lượng trái cây tươi xuất khẩu của Việt Nam. Chuyên gia cảnh báo sẽ có hiện tượng ùn ứ tại biên giới.

Giá xăng dầu giảm mạnh lần thứ hai

Giá xăng dầu hôm nay (1/12) giảm mạnh so với kỳ điều hành trước đó, lên tới trên 1.000 đồng/lít. Đây là lần thứ hai liên tiếp giá xăng được điều chỉnh giảm.

Giá xăng trong nước sẽ giảm chiều nay bất chấp giá dầu thế giới tăng vọt?

Giá xăng trong nước được dự báo sẽ giảm mạnh trong kỳ điều chỉnh giá vào chiều nay (1/12) bất chấp giá dầu thế giới có xu hướng tăng nhanh.

Giá gas tăng lần thứ 2 liên tiếp từ hôm nay

Giá gas bán lẻ trong nước tăng lần thứ hai liên tiếp kể từ hôm nay (1/12). Mỗi bình gas loại 12kg đến tay người tiêu dùng tăng 13.000-14.000 đồng.