Liệu pháp tế bào gốc - ‘cửa sống’ cho các bệnh nan y

Vinmec là cơ sở y tế đầu tiên tại Việt Nam ứng dụng thành công liệu pháp tế bào gốc trong điều trị bệnh hiếm viêm não tự miễn, góp phần khẳng định sự phát triển vượt bậc của y học Việt Nam. 

Bước đột phá

Tại sảnh chờ khám của Trung tâm Kỹ thuật cao điều trị bại não và tự kỷ, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City (Hà Nội), chị Ma Thu Hường (Ý Yên, Nam Định) dù đang mang thai ở tháng thứ 7 nhưng vẫn đi lại không ngừng để đuổi theo cô con gái 7 tuổi.

Hơn 2 năm trước, chị Hường hoảng hốt khi bé Hà Gia Linh đang từ một đứa trẻ phát triển bình thường bỗng nhiên bị liệt, mất nhận thức, co giật, đại tiểu tiện không tự chủ, đi nhiều viện mà vẫn không xác định được nguyên nhân. Sau khi gửi mẫu sang Pháp, gia đình mới biết Linh bị viêm não tự miễn.

Chị Hường nhớ lại: “Nhìn con vật vã ngày đêm, tôi như đứt từng khúc ruột. Lúc đó cứ nghĩ là con sẽ phải sống cả phần đời còn lại như thế”.

Tuy nhiên, sau 3 lần được ghép tế bào gốc tại BVĐKQT Vinmec Times City, cô bé đã có thể đi lại nhanh nhẹn, nhận thức cải thiện, có thể tự phục vụ như nhiều đứa trẻ khác. “Con như được sinh ra một lần nữa”, chị Hường xúc động chia sẻ.

{keywords}
 Bé Hà Gia Linh sau 3 lần ghép tế bào gốc đã tiến bộ vượt bậc, có thể đi lại bình thường, tự phục vụ, cải thiện nhận thức rõ rệt

GS. Nguyễn Thanh Liêm, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tế bào gốc và Công nghệ gene Vinmec, người trực tiếp điều trị cho bé Linh cho biết, trên thế giới hiện chưa có ca viêm não tự miễn nào được can thiệp bằng liệu pháp ghép tế bào gốc. Trước đó, bệnh nhân đã được điều trị bằng thuốc và được châm cứu nhưng không tiến triển, nhận thức mất dần và rơi vào trạng thái sống thực vật, ăn uống phải đặt xông qua mũi. Từ kinh nghiệm điều trị thành công, nhiều ca: bại não, ngạt, đuối nước, tự kỷ… bằng tế bào gốc, các bác sĩ Vinmec đã quyết định áp dụng liệu pháp này với bệnh nhân viêm não tự miễn.

“Nguyên lý tổn thương của các loại bệnh này khá tương đồng”, GS. Liêm lý giải. “Tế bào gốc rất đặc biệt, sau khi cấy ghép, sẽ theo tuần hoàn của dịch não tủy đi lên não, giúp tăng sinh mạch máu, hình thành các chất có chức năng kháng viêm, đồng thời kích thích nhưng tế bào gốc thần kinh tại khu vực biệt hóa, tăng sinh. Tế bào gốc được cấy ghép còn có tác dụng dẫn truyền thần kinh tốt hơn, giúp phục hồi vùng não bị tổn thương.”

Bé Hà Gia Linh lại được ghép bằng tế bào gốc từ dây rốn được hiến tặng và lưu trữ trong ngân hàng của bệnh viện. Theo giáo sư, nguyên nhân là do bệnh nhân đến viện trong tình trạng rất nặng, để lấy tủy xương thì phải gây mê, nguy cơ rủi ro rất cao.

{keywords}

Vinmec đã xây dựng ngân hàng tế bào gốc từ dây rốn với hàng nghìn mẫu được lưu trữ phục vụ cho công tác nghiên cứu và điều trị 

Biến tế bào gốc thành “thuốc”

Tại Việt Nam, năm 2014, GS. Nguyễn Thanh Liêm của Vinmec là người đầu tiên nghiên cứu và ứng dụng thành công liệu pháp tế bào gốc trong việc điều trị bệnh bại não, tự kỷ. Nhờ đó, nhiều bệnh nhân mắc các chứng hiếm, khó chữa đã cải thiện, dần có được cuộc sống bình thường. Ngoài viêm não tự miễn, Vinmec cũng áp dụng liệu pháp này để điều trị cho bệnh nhân đuối nước, xuất huyết não, xơ phổi ở trẻ sơ sinh.

Đại diện Vinmec cho biết, đến thời điểm hiện tại, bệnh viện đã điều trị cho gần 1.000 ca bệnh nan y bằng tế bào gốc, 100% an toàn không biến chứng và đạt hiệu quả cao. Trong đó, 90% bệnh nhân tự kỷ có sự thay đổi tích cực, 70 - 80% bệnh nhân bại não sau ghép đã cải thiện về chức năng vận động, giảm đáng kể trương lực cơ, tăng cường sức mạnh cơ bắp, có sự phối hợp tốt hơn trong sinh hoạt, cải thiện kỹ năng tập trung, ghi nhớ tốt hơn.

Theo GS. Thanh Liêm, hiện nay phải mất từ 3 - 4 tuần nuôi cấy tế bào gốc rồi mới cấy ghép được cho bệnh nhân. Như trường hợp bé Hà Gia Linh, không phải bệnh nhân nào cũng có thể ghép bằng tế bào gốc tự thân. Vì thế, từ năm 2019, Vinmec đã triển khai xây dựng hệ thống sản xuất tế bào gốc từ dây rốn quy mô công nghiệp, với số lượng lớn. “Thuốc” tế bào gốc sẽ được “đóng gói”, trữ đông và sử dụng như các loại thuốc thông thường khác.

{keywords}

Vinmec đang nghiên cứu đánh giá tính hiệu quả của liệu pháp tế bào gốc trong hỗ trợ sinh sản hay bệnh thần kinh phức tạp ở người lớn tuổi như Alzheimer, đột quỵ… 

Ông cũng cho biết, công nghệ sản xuất tế bào gốc từ dây không mới. Tuy nhiên, trong khi thế giới tiến hành nuôi cấy tăng sinh tế bào gốc bằng huyết tương động vật, gây nguy cơ nhiễm các bệnh từ động vật cho người, thì Vinmec lại tự phát triển công nghệ riêng và đã nộp hồ sơ để xin bản quyền. Ngay cả trong cách thức cấy ghép, cách làm của Vinmec cũng khác biệt so với thế giới.

Giáo sư phân tích: “Cách phổ biến của thế giới là truyền vào tĩnh mạch khiến tế bào gốc bị pha loãng trong hệ tuần hoàn, lượng tế bào đến được não không nhiều. Còn chúng tôi truyền qua khoang tủy sống, tế bào gốc sẽ lên não trực tiếp, số lượng tiếp cận não nhiều hơn. Điều đó trả lời tại sao cách làm của Vinmec mang lại hiệu quả tốt hơn so với thế giới”.

Viện đang tiếp tục nghiên cứu để đánh giá tính hiệu quả của liệu pháp tế bào gốc với những lĩnh vực và loại bệnh khác mà thế giới cũng mới bắt đầu nghiên cứu như hỗ trợ sinh sản hay các bệnh thần kinh phức tạp ở người lớn tuổi là: Alzheimer, đột quỵ.

GS. Nguyễn Thanh Liêm cho rằng ngoài việc được đầu tư lớn và bài bản, Vinmec còn đang hội tụ những nhà khoa học giỏi, ở Vinmec còn có sự gắn kết chặt chẽ giữa viện nghiên cứu và bệnh viện. Giáo sư chia sẻ: “Làm lâm sàng, chúng tôi hiểu những bệnh gì có thể ghép tế bào gốc. Còn làm nghiên cứu, chúng tôi biết cách để có tế bào gốc đáp ứng điều trị. Đó là lý do vì sao Vinmec tuy đi sau nhưng lại có những bước tiến rất dài”.

GS. Thanh Liêm tiết lộ: “Thành công của Vinmec đã được thế giới ghi nhận. Rất nhiều bệnh nhân nước ngoài, kể cả từ các nước phát triển như Mỹ, Nhật Bản, Australia đã tìm đến Vinmec để ghép tế bào gốc”.

Minh Tuấn

tin nổi bật

Tiếp tục thanh toán bảo hiểm y tế đối với máy đặt, máy mượn

2 tuần sau công văn khiến dư luận xôn xao, Bộ Y tế đã đề nghị BHXH Việt Nam tiếp tục thanh toán chi phí khám, chữa bệnh BHYT của các dịch vụ kỹ thuật thực hiện bằng máy đặt, máy mượn.

2 loại dung dịch vệ sinh phụ nữ vừa bị thu hồi trên toàn quốc

Cục Quản lý dược (Bộ Y tế) vừa có quyết định thu hồi 2 sản phẩm dung dịch vệ sinh phụ nữ do không đáp ứng yêu cầu chất lượng về giới hạn vi sinh vật trong mỹ phẩm.

Nguồn gốc lây lan khó hiểu của bệnh đậu mùa khỉ

Vốn chỉ phổ biến ở châu Phi, bệnh đậu mùa khỉ đã lan sang 15 nước trên thế giới với hơn 100 ca nhiễm.

Người phụ nữ phát hiện bị ung thư nhờ điểm lạ ở ngón chân

Bà Basil, người Mỹ, chỉ bận tâm khi đốm đen xuất hiện trên ngón út bắt đầu lan rộng.

Trung tâm Nghiên cứu Bào tử lợi khuẩn - hướng tới tương lai giảm lệ thuộc vào kháng sinh

Ngày 18/5 Công ty CP LiveSpo toàn cầu công bố thành lập Trung tâm nghiên cứu bào tử lợi khuẩn tại Hà Nội.

120 ca mắc, nghi mắc đậu mùa khỉ trên thế giới, Việt Nam giám sát chặt chẽ

Theo thông báo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tính đến ngày 21/5, 120 ca mắc và nghi mắc đã được báo cáo tại 12 quốc gia, chủ yếu là châu Âu. Việt Nam đang giám sát chặt chẽ để ngăn bệnh xâm nhập.

4 dấu hiệu cảnh báo bệnh với người thích ăn gỏi cá

Thói quen ăn gỏi cá, cá muối… khiến nhiều người nhiễm sán lá gan. Những trường hợp không điều trị có thể dẫn đến xơ gan, cổ trướng và bệnh có liên quan đến ung thư biểu mô đường mật gây tử vong.

Đất nước đầu tiên áp dụng cách ly 21 ngày với người mắc đậu mùa khỉ

Bỉ đã trở thành quốc gia đầu tiên áp dụng biện pháp cách ly bắt buộc đối với những người mắc bệnh đậu mùa khỉ.

Mức độ nguy hiểm của bệnh đậu mùa khỉ khiến WHO họp khẩn

Bệnh đậu mùa khỉ trước là căn bệnh hiếm gặp thường chỉ xuất hiện số lượng nhỏ ở châu Phi, nay đã có mặt ở Mỹ, châu Âu.

Tác dụng, tác hại của nước chanh

Nước chanh tăng cường miễn dịch, giảm đầy bụng, giảm nguy cơ sỏi thận nhưng cũng có thể làm mòn men răng.

Năm loại thực phẩm đốt cháy mỡ bụng

Mỡ bụng dư thừa có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như đau tim hoặc đột quỵ.

Cả nước thêm 1.319 ca Covid-19, không có ca tử vong trong ngày

Trong 24 giờ qua, cả nước ghi nhận 1.319 ca Covid-19 mới, giảm 138 ca so với hôm qua và không có bệnh nhân tử vong trong ngày. Hà Nội vẫn là địa phương có số mắc mới cao nhất với 347 ca.

Hơn 19 triệu người Việt đã có hộ chiếu vắc xin, tra cứu thế nào?

Sau hơn 1 tháng chính thức triển khai xác nhận hộ chiếu vắc xin Covid-19, hơn 19 triệu người dân đã được ký xác nhận. Hàng chục triệu mũi tiêm khác đang chờ 'làm sạch' dữ liệu để hoàn thành trước ngày 1/6.

Lý do hơi thở có mùi hôi và cách khắc phục

Hôi miệng rất phổ biến, do nhiều nguyên nhân khác nhau. Người mắc chứng này thường có thể tự điều trị.

Nhóm người có nguy cơ bị cục máu đông

Người hút thuốc lá, ít vận động, phụ nữ mang thai, người trên 60 tuổi là các đối tượng dễ hình thành cục máu đông.