Lựa chọn tên nước không thể chỉ bằng tình cảm

Một trong những nội dung quan trọng của hội nghị TƯ 7 là thảo luận về bản dự thảo sửa đổi Hiến pháp sau khi tiếp thu ý kiến nhân dân, trong đó có hai phương án tên nước.

Một trong những nội dung quan trọng của hội nghị Trung ương 7 là thảo luận về bản dự thảo sửa đổi Hiến pháp sau khi tiếp thu ý kiến nhân dân, trong đó có vấn đề hai phương án tên nước - giữ nguyên hay trở lại với tên gọi Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Đây cũng là nội dung nhận được nhiều ý kiến thảo luận với những lập luận, đề xuất khác nhau trong giới chuyên gia thời gian qua. Dưới đây là ý kiến của GS.TS Nguyễn Đăng Dung, thành viên Ban Biên tập dự thảo Hiến pháp sửa đổi, được đăng tải trên báo Pháp luật TP.HCM.

Trong hàng triệu ý kiến đóng góp của người dân về sửa đổi Hiến pháp (HP) có một nội dung rất quan trọng - tên nước - tập trung ở hai luồng ý kiến: Giữ nguyên như hiện nay - Cộng hòa XHCN Việt Nam, hay trở lại với tên gọi Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ý kiến của nhân dân đã được Ủy ban Dự thảo sửa đổi HP 1992 tiếp thu và thể hiện thành hai phương án trong bản dự thảo sửa đổi HP tiếp thu ý kiến nhân dân, để tiếp tục thảo luận.

{keywords}
Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ảnh tư liệu

Bên nào cũng có lý lẽ, tình cảm

Với người dân, có lẽ kiến nghị lấy lại tên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đưa ra chủ yếu trên cơ sở tình cảm cũng như suy tưởng về lịch sử đất nước. Bởi lẽ với nhiều người, đây là tên gọi thiêng liêng, gắn liền với sự ra đời của chính thể cộng hòa đầu tiên ở nước ta, là thành quả của Cách mạng tháng Tám. Tên gọi ấy đã được long trọng tuyên bố với nhân dân và toàn thế giới qua bản Tuyên ngôn độc lập do Hồ Chủ tịch tuyên đọc ngày 2/9/1945 trên quảng trường Ba Đình lịch sử. Tên gọi ấy gắn liền với hai cuộc kháng chiến chống thực dân, đế quốc, giành độc lập - thống nhất non sông và cũng gắn với giai đoạn khó khăn hậu chiến, khi cả nước một lần nữa phải chống chọi với hai cuộc xâm lược ở biên giới phía Bắc, phía Tây Nam.

Còn với nhiều người khác, Cộng hòa XHCN Việt Nam lại có ý nghĩa riêng khi nó được lựa chọn làm tên cho nước Việt Nam thống nhất sau năm 1975 và được chính thức xác định về mặt pháp lý trong HP 1980 và HP 1992 hiện hành.

Nhưng lựa chọn tên nước thế nào không thể chỉ được thảo luận bằng tình cảm. Tên nước, được ghi trong HP, cần được nghiên cứu trên cơ sở lý luận chặt chẽ của chủ nghĩa HP. Ở góc độ ấy, tên nước trước hết phải phản ánh đúng chính thể mà quốc gia đó lựa chọn. Đây là cách đặt tên của 80% quốc gia, vùng lãnh thổ trên trái đất này.

Một đề xuất đáng cân nhắc

Trên thế giới, có hai hình thức chính thể cơ bản: quân chủ và cộng hòa.

Quân chủ là hình thức chính thể phổ biến của tổ chức nhà nước phong kiến, mà ở đó thần dân không có quyền hoặc quyền rất hạn chế trong tham gia việc nhà nước. Với sự phát triển của dân chủ, ở các nước như Anh, Nhật Bản, mặc dù vẫn giữ tên nước - chính thể là quân chủ nhưng trên thực tế vai trò của nhà vua (nữ hoàng) ngày càng trở nên hình thức, ở mức biểu tượng của quốc gia bằng nguyên tắc “trị vì nhưng không cai trị”.Cộng hòa là hình thức chính thể phổ biến ở các nhà nước hiện đại, mà ở đó nhân dân được coi là chủ thể của quyền lực. Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước, một cách trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua bầu cử, hình thành nên nghị viện (quốc hội) và nguyên thủ quốc gia (tổng thống). Bên cạnh yếu tố “cộng hòa”, ở nhiều quốc gia, để nhấn mạnh bản chất dân chủ của thể chế và khẳng định tất cả quyền lực thuộc về nhân dân, đã thêm yếu tố “dân chủ” vào tên nước.

Theo cách ấy, nhân dân Việt Nam, bằng Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945, bằng tổng tuyển cử toàn quốc, bầu ra QH đầu tiên, ban hành HP năm 1946, đã lựa chọn tên nước là Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Với tên nước hiện tại - Cộng hòa XHCN Việt Nam - tiền tố “Cộng hòa” đã phản ánh đúng chính thể mà nhân dân đã lựa chọn. Tuy nhiên, với yếu tố XHCN trong tên nước thì có nhiều ý kiến khác nhau. Một số ý kiến cho rằng Cương lĩnh của Đảng ta xác định xã hội XHCN là một mô hình nước ta đang hướng tới, các đặc trưng của nó đang tiếp tục được nghiên cứu, làm sáng rõ hơn. Xây dựng xã hội XHCN là một tiến trình lịch sử lâu dài mà ở ta các văn kiện mới thể hiện ở mức “định hướng XHCN”. Gắn một nội dung chưa phải là hiện thực vào tên gọi quốc gia, quả thật đáng suy nghĩ.

Theo các ý kiến này, trở lại với tên gọi khai sinh của nước Việt Nam mới - Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là điều đáng cân nhắc.

GS-TS Nguyễn Đăng Dung (thành viên Ban Biên tập dự thảo Hiến pháp sửa đổi)

tin nổi bật

Việt Nam đạt nhiều thành tựu trong bảo đảm quyền con người ở lĩnh vực lao động

Hội thảo cập nhật tình hình thực hiện khuyến nghị về quyền con người trong lĩnh vực lao động – xã hội theo cơ chế UPR chu kỳ III của Hội đồng Nhân quyền LHQ diễn ra chiều nay.

‘Môi trường sạch - Cuộc sống xanh’ - hành trình vì nền nông nghiệp bền vững

Với chiến dịch "Môi trường sạch - Cuộc sống xanh", Syngenta đã cùng nông dân thực hiện thu gom và xử lý rác thải, đồng thời ký cam kết hành động bảo vệ môi trường vì một nền nông nghiệp Việt Nam xanh và bền vững.

Chủ tịch TP.HCM nêu giải pháp thúc đẩy đầu tư công trong năm 2023

Chủ tịch TP.HCM Phan Văn Mãi cho biết, giải pháp thúc đẩy đầu tư công trong năm 2023 là phải tháo gỡ chính các điểm nghẽn. TP đã thành lập 3 tổ công tác hoạt động hết công suất nhằm thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2023 đạt mục tiêu đề ra.

Hà Nội đề xuất cơ chế đặc thù tăng thu nhập cho công chức

UBND TP Hà Nội đang đề xuất với Trung ương chấp thuận cơ chế đặc thù để thành phố được quyết định tăng thu nhập cho cán bộ, công chức.

Thứ trưởng Quốc phòng Anh mong chờ tìm hiểu công nghệ quân sự Việt Nam

Thứ trưởng Quốc phòng Anh James Heappey đánh giá triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam 2022 là một sự kiện tuyệt vời, được tổ chức rất tốt. Ông mong chờ tìm hiểu một số công nghệ của Việt Nam.

Công an Long An thông báo tìm bị hại vụ án lừa đảo tại ‘Tịnh thất Bồng Lai’

Công an tỉnh Long An đề nghị ai bị những cá nhân sống tại “Tịnh thất Bồng Lai” lừa đảo thì sớm liên hệ trình báo, cung cấp thông tin.

Cô giáo tiểu học lên mạng tìm người chuyển nhầm gần 2 tỷ đồng vào tài khoản

Được chuyển nhầm gần 2 tỷ đồng vào tài khoản nhưng không rõ người chuyển, cô giáo tiểu học ở Bình Dương lên mạng xã hội đăng thông tin tìm người để trả lại.

Nghệ An cải cách hành chính theo tinh thần chính quyền phục vụ

UBND tỉnh Nghệ An sẽ đẩy mạnh cải cách hành chính theo tinh thần "chính quyền phục vụ, đồng hành với người dân, doanh nghiệp”, tháo gỡ, giải quyết những vấn đề thực tế.

Chánh Thanh tra Quảng Nam nói về việc chọn 12 cán bộ xác minh kê khai tài sản

Tỉnh Quảng Nam chọn ngẫu nhiên 12 cán bộ để xác minh kê khai tài sản, đã có kết luận xác minh tài sản, thu nhập đối với 1 cá nhân, đang tiến hành xác minh đối với 11 trường hợp còn lại.

CSGT Hà Nội xử lý, tạm giữ hàng loạt ô tô đỗ trên vỉa hè, nơi có biển cấm

Sáng 8/12, Đội CSGT số 1 (Phòng CSGT, Công an Hà Nội) đã lập biên bản xử phạt 21 ô tô đỗ sai quy định tại quận Hoàn Kiếm.

Lời khai của nghi can phóng hỏa vụ cô gái tử vong trong vụ cháy nhà ở TP.HCM

Bước đầu, nghi can khai do mâu thuẫn tình cảm nên phóng hoả nhà thuê của người yêu cũ để trả thù tình.

Tổ chức lễ tang nguyên Ủy viên Bộ Chính trị Vũ Oanh theo nghi thức cấp Nhà nước

Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam quyết định tổ chức lễ tang nguyên Ủy viên Bộ Chính trị Vũ Oanh với nghi thức lễ tang cấp Nhà nước.

Vi phạm nồng độ cồn, tài xế vào xe chốt cửa rồi đốt giấy tờ

Khi đang bị CSGT về xử lý hành vi vi phạm nồng độ cồn, nam tài xế quê ở Hà Tĩnh bất ngờ chạy vào xe Daewoo Lacetti rồi chốt cửa, đốt giấy tờ gây cháy một phần ghế ngồi.

Hình ảnh Su-30MK2, máy bay trực thăng Mi trình diễn tại Hà Nội

Sáng 8/12, các đơn vị máy bay chiến đấu 'hổ mang chúa' Su-30MK2, trực thăng Mi đã có màn trình diễn trong lễ khai mạc triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam 2022 tại sân bay Gia Lâm (Hà Nội).

Rực rỡ lễ hội Khinh khí cầu lần thứ 2 tại TP.HCM

Sáng 8/12, ngày hội Khinh khí cầu TP.HCM lần thứ 2 chính thức khai mạc tại Công viên chân cầu Thủ Thiêm 2 (TP Thủ Đức, TP.HCM).