Doanh nghiệp phải có chiến lược hướng đến các khâu có giá trị gia tăng cao, mạnh dạn từ bỏ công nghệ cũ để tăng tính cạnh tranh – đó là một trong những yêu cầu mà Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đặt ra với các tập đoàn, tổng công ty của nhà nước trong cuộc gặp hôm 15/2 vừa qua.

Ngành viễn thông Việt Nam là một minh chứng rõ nét nhất cho việc mạnh dạn từ bỏ công nghệ cũ, khi từ bỏ công nghệ analog để chuyển sang công nghệ số vào đầu những năm 90 của thế kỷ XX. Chính từ việc mạnh dạn bỏ công nghệ cũ, đầu tư vào công nghệ mới, Việt Nam đã có một thời gian dài luôn nằm trong tốp dẫn đầu về phát triển viễn thông. Chính sự đi tắt, đón đầu đó của viễn thông đã góp phần rất lớn trong phát triển kinh tế, đặc biệt là tạo ra sự cạnh tranh mạnh mẽ trong thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.

Không chỉ là sự lựa chọn công nghệ mới mà chính sự mạnh dạn loại bỏ công nghệ cũ, không phù hợp cũng là một biện pháp để tạo ra hiệu quả và sức cạnh tranh cho doanh nghiệp. Ngành viễn thông Việt Nam dù đã thành công trong việc hiện đại hóa công nghệ thì hiện cũng đang mắc vào những rủi ro công nghệ, mà CardPhone và CityPhone là những ví dụ điển hình nhất.

CardPhone là dịch vụ điện thoại công cộng ra đời năm 1997 và được VNPT phủ sóng trên cả nước với trên 10.000 cột, với mục đích phục vụ cho khách hàng bình dân tại các khu vực công cộng... Còn CityPhone là dịch vụ di động nội vùng giá rẻ được cung cấp tại Hà Nội và TP.HCM từ năm 2002 – 2003 với giá cước rẻ hơn dịch vụ di động thông thường. Mặc dù cả hai dịch vụ nói trên đều có những lợi ích nhất định với cộng đồng vào giai đoạn triển khai nó, nhưng trước sự phát triển mạnh mẽ của dịch vụ di động với giá cước và máy đầu cuối ngày càng rẻ thì những năm gần đây cả CardPhone và CityPhone đã trở thành gánh nặng cho các đơn vị được giao quản lý, kinh doanh nó. 

Phải qua một giai đoạn đấu tranh quyết liệt, năm 2010, VNPT Hà Nội và VNPT TP.HCM mới chính thức công bố việc ngừng cung cấp dịch vụ CityPhone sau 7 năm hoạt động. Sang năm 2011 này, VNPT Đà Nẵng cũng đã mạnh dạn cho dỡ bỏ các trụ CardPhone hư hỏng, không hoạt động. Việc làm của VNPT Đà Nẵng cũng đã khuấy động lại về sự tồn tại của CardPhone. Trong nhiều năm qua, cuộc chiến về "tồn tại hay không tồn tại" các dịch vụ CardPhone và CityPhone đã nổ ra ngay trong chính bản thân VNPT. Sự dai dẳng của nó không phải nằm ở việc cân nhắc tính hiệu quả, lợi ích của các dịch vụ nói trên mà chính là ở sự thiếu dứt khoát, thiếu hướng đi cụ thể cho các dịch vụ đó cũng như lo sợ trách nhiệm khi loại bỏ nó. Nhiều chuyên gia trong ngành viễn thông đều coi CardPhone và CityPhone là những rủi ro về công nghệ, nhưng trong sự kiện CardPhone, CityPhone, điều đáng suy nghĩ không nằm ở những rủi ro đó mà chính là cách ứng xử với các rủi ro đó. Nếu mạnh dạn hơn, chấm dứt sự tồn tại của CardPhone và CityPhone sớm hơn, chắc chắn thiệt hại về kinh tế sẽ ít hơn.

Rủi ro trong quá trình phát triển là điều luôn luôn có đối với bất cứ một lĩnh vực nào. Đặc biệt trong các lĩnh vực phát triển nhanh, mạnh như viễn thông thì điều đó là không thể tránh khỏi. Ngành viễn thông Việt Nam đã gặt hái được rất nhiều thành quả khi lựa chọn con đường số hóa, vì vậy cũng cần phải trả giá với những "rủi ro công nghệ" như CardPhone, CityPhone. Mạnh dạn nói "thôi" với công nghệ lạc hậu sẽ giúp cho viễn thông Việt Nam thông minh hơn, hiệu quả hơn trong những bước đi kế tiếp.

Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số 21 ra ngày 18/2/2011.