Giá bán xuống thấp, mật ong tồn kho
Những chai mật ong xếp kín góc nhà ông Đinh Hữu Mẫn, ở thôn Tân Hóa, xã Kim Điền, vẫn chưa tìm được người mua. Mùa quay mật năm nay còn khoảng 4 tháng nữa mới kết thúc, nhưng lượng mật tồn từ những lần quay trước của gia đình đã lên tới hơn 30 lít.
Gia đình ông Mẫn bắt đầu nuôi ong từ năm 2014. Khi đó, mỗi lít mật được thương lái thu mua với giá khoảng 250 nghìn đồng. Giá bán cao, đầu ra ổn định nên nghề nuôi ong nhanh chóng trở thành hướng phát triển kinh tế nhiều triển vọng tại xã miền núi Kim Điền.
Những năm sau đó, ông Mẫn cùng nhiều hộ dân mạnh dạn tăng đàn. Đến năm 2025, gia đình ông duy trì 30 đàn ong, mỗi vụ thu hơn 200 lít mật. Thế nhưng, giá bán liên tục đi xuống, từ 250 nghìn đồng mỗi lít giảm còn 180 nghìn đồng và hiện chỉ còn khoảng 110 nghìn đồng mỗi lít.
Theo ông Mẫn, ong mật rất phù hợp với điều kiện tự nhiên của xã Kim Điền. Diện tích rừng rộng, nguồn hoa tự nhiên phong phú, giúp đàn ong phát triển tốt, cho mật có chất lượng cao. Điều khiến người nuôi lo lắng nhất hiện nay không phải kỹ thuật chăm sóc, mà là thị trường tiêu thụ.
“Nếu có doanh nghiệp đứng ra bao tiêu sản phẩm thì bà con mới yên tâm đầu tư, mở rộng quy mô. Còn trong tình cảnh hiện nay, không ai dám tăng đàn”, ông Mẫn chia sẻ.
Không riêng gia đình ông Mẫn, cả 6 hộ nuôi ong tại thôn Tân Hóa, xã Kim Điền đều rơi vào cảnh mật ong tồn kho sau mỗi đợt thu hoạch.
Tại xã Trường Sơn, người nuôi ong cũng đang đối mặt với tình trạng tương tự. Mật khó bán, nhiều hộ đồng bào Bru Vân Kiều và xã viên các hợp tác xã nuôi ong lấy mật đã phải giảm số lượng đàn...
Ông Trần Đình Doãn, ở thôn Tân Hồng, hiện nuôi 30 đàn ong. Mỗi năm, gia đình ông thu gần 300 lít mật. Nếu sản phẩm được tiêu thụ thuận lợi như trước, gia đình ông Doãn có thể thu về hơn 70 triệu đồng.
Tuy nhiên, trong mùa mật năm nay, giá bán chỉ còn khoảng 110 nghìn đồng mỗi lít. Dù chấp nhận bán với giá thấp, gia đình ông vẫn còn khoảng 80 lít mật chưa thể tiêu thụ.
Không ít hộ nuôi ong ở xã Trường Sơn cũng rơi vào tình trạng ế mật. Giá giảm, sức mua thấp khiến nhiều gia đình phải cắt giảm đàn ong. Một số hộ đã bỏ hẳn nghề nuôi ong để chuyển sang phát triển cây trồng, vật nuôi khác.
Để tìm kiếm đầu ra, nhiều hộ đưa sản phẩm lên mạng xã hội và các hội, nhóm kinh doanh mật ong để quảng bá. Tuy nhiên, lượng tiêu thụ vẫn rất hạn chế bởi mật ong không phải mặt hàng thiết yếu, trong khi mức độ cạnh tranh trên thị trường ngày càng lớn.
Sản phẩm OCOP vẫn loay hoay tìm thị trường
Kim Điền là địa phương có nhiều lợi thế để phát triển nghề nuôi ong lấy mật. Xã đã thành lập Hợp tác xã (HTX) Mật ong Hóa Sơn, với các thành viên đều là đồng bào dân tộc Chứt. Sản phẩm mật ong Hóa Sơn cũng đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao.
Tuy nhiên, chứng nhận OCOP vẫn chưa đủ sức giúp sản phẩm mở rộng thị trường. Đầu ra bấp bênh khiến các xã viên chưa dám tiếp tục đầu tư, tăng số lượng đàn ong.
Ông Đinh Anh Tuấn - Phó Chủ tịch UBND xã Kim Điền, cho biết trong quá trình triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, địa phương xác định nuôi ong là mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện tự nhiên.
Xã đã tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật, đồng thời hỗ trợ thành lập HTX nuôi ong lấy mật. HTX hoạt động theo mô hình doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực tổ chức sản xuất và tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm. Bên cạnh đó, UBND xã cũng hỗ trợ xây dựng thương hiệu, hoàn thiện sản phẩm OCOP. Tuy vậy, khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là thị trường tiêu thụ.
Tương tự Kim Điền, sản phẩm của HTX nuôi ong lấy mật Đại ngàn Trường Sơn cũng đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao. Song, chứng nhận chất lượng vẫn chưa thể giải quyết bài toán đầu ra cho sản phẩm.
Ông Lê Văn Tiến - Giám đốc HTX Nuôi ong lấy mật Đại ngàn Trường Sơn (xã Trường Sơn) cho biết, HTX có 30 gia đình thành viên, trong đó có nhiều gia đình người Bru Vân Kiều. Trước đây, tổng số đàn ong của HTX lên tới 600 đàn, mỗi năm thu hơn 3.000 lít mật. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, số lượng chỉ còn khoảng 350 đàn.
“Nhiều năm nay, mật ong tiêu thụ rất chậm nên HTX buộc phải giảm đàn. Đến nay, nhiều thành viên vẫn còn hàng chục lít mật tồn trong nhà”, ông Tiến nói.
Theo thống kê của Phòng Kinh tế xã Trường Sơn, địa phương hiện có 2 HTX nuôi ong lấy mật với tổng số khoảng 730 đàn ong. Thời gian qua, UBND xã đã hỗ trợ xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng sản phẩm và kết nối các kênh tiêu thụ mật ong.
Dẫu vậy, việc thiếu doanh nghiệp liên kết, sức mua thấp cùng áp lực cạnh tranh ngày càng lớn khiến mật ong Trường Sơn vẫn chưa tìm được đầu ra ổn định.
Nghề nuôi ong lấy mật từng giúp nhiều hộ đồng bào DTTS tại vùng cao Quảng Trị cải thiện thu nhập, từng bước vươn lên thoát nghèo. Tuy nhiên, số lượng đàn ong tăng nhanh trong khi chưa hình thành được chuỗi liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ khiến đầu ra bấp bênh là điều khó tránh khỏi.
Để giải quyết bài toán thị trường, chính quyền địa phương cần đẩy mạnh kêu gọi doanh nghiệp đồng hành, xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm. Khi đầu ra được bảo đảm, mô hình nuôi ong lấy mật mới có thể phát huy hiệu quả và trở thành sinh kế giảm nghèo bền vững tại vùng đồng bào DTTS và miền núi Quảng Trị.
.svg){kind=icon}
