May rủi đời tài xế taxi

Tài xế taxi là một nghề không dễ dàng, nhất là khi vận tải công cộng đang cạnh tranh khốc liệt. Có rất nhiều DN taxi, kể cả những DN lớn phải tìm mọi cách để bám trụ trên thương trường, kể cả “siết” thu nhập từ tài xế taxi.

Tài xế taxi: Trả giá nhiều, đau đầu lợi nhuận

Tài xế taxi là một công việc vất vả và thu nhập chỉ ở mức chấp nhận được. Hơn nữa, khó có thể nói thu nhập của họ luôn ở một mức đảm bảo nếu phải phân chia lợi nhuận cùng DN, mà phần hơn hầu như đều thuộc về tay hãng taxi. Có thể thấy rõ điều này khi nhìn vào ba cách thức để trở thành tài xế taxi cho DN.

Cách thứ nhất: Đăng ký xin việc tại một hãng taxi, rồi đặt cọc một khoản tiền (trung bình khoảng 10-15 triệu đồng, tùy vào chính sách mỗi công ty) và làm việc để được hưởng lương tháng. Mặc dù tài xế không cần có một khoản vốn lớn để mua xe nhưng thu nhập từ hình thức này khá thấp. Tùy theo chính sách mà tỉ lệ phân chia doanh thu giữa DN và tài xế có thể là 6:4 (DN nhận 6 phần, tài xế nhận 4 phần) hoặc 5:5,…

Dù vậy,các tài xế phải tự bỏ tiền túi để trang trải nhiều chi phí từ tiền nhiên liệu, chi phí vệ sinh xe, đóng phạt và còn phải đối mặt với nhiều rủi ro, nguy cơ hỏng hóc khác. Đó là chưa kể đến áp lực khi bị phải đua doanh số tháng để không bị phạt. Hay phải chịu giờ làm việc khắc nghiệt từ sáng sớm đến đêm khuya, thậm chí phải chạy suốt 24 tiếng trong ngày để đủ chỉ tiêu. Khoản tiền đặt cọc ban đầu thường chỉ được trả lại sau 1-2 năm làm việc, trong khí rất nhiều tài xế bỏ việc trong vòng 6 tháng vì áp lực công việc, chịu mất tiền đặt cọc ban đầu.

Cách thứ hai: Mua xe riêng và góp vào một DN taxi, sau đó hàng tháng trả cho công ty một số tiền thuê thương hiệu.

Cách thứ ba: Mua lại xe taxi của công ty để lái theo giá thỏa thuận, giá mua lại xe này thường chênh hơn giá xe thị trường nhiều vì bao gồm “tiền thương hiệu” đi cùng.

Hình thức thứ hai và thứ ba còn có tên gọi là mua thương quyền từ các DN taxi. So với hình thức thứ nhất, tài xế tham gia hai hình thức nàycó cơ hội thu nhập cao hơn một chút do không phải phân chia doanh thu.

Tuy nhiên, tài xế cũng phải chịu những gánh nặng là các khoản chi phí như tiền lốt ban đầu có thể lên đến cả trăm triệu, thương hiệu hàng tháng, tiền trả nợ cho công ty, tiền đàm, phí bảo hiểm, tiền công đoàn, đồng phục,…

Thu nhập chưa tương xứng với áp lực công việc

Theo anh H. tài xế hiện làm việc cho một hãng taxi tại TP.HCM và hưởng lương tháng như cách đầu tiên được nhắc đến, thì ngoài những chính sách về phân chia doanh thu, tài xế phải chịu những ràng buộc như nếu doanh số dưới 1.5 triệu đồng/ca thì lần đầu sẽ bị nhắc nhở, lần thứ hai sẽ bị phạt 100 ngàn đồng mức phạt tiếp tục tăng thêm 100 ngàn đồng cho những lần tiếp theo.

Bên cạnh đó, tài xế không được nghỉ trước 22 giờ, nếu vi phạm, công ty cũng có những mức phạt nhất định. Ngoài ra, trong những ngày không may mắn, nếu rủi ro vi phạm giao thông hoặc bị khách hàng “quỵt” tiền, thiệt hại sẽ do tài xế chịu hoàn toàn, thành quả lao động trong một ngày hoặc thậm chí một tuần có thể không còn. Những quy định ràng buộc và chế tài trên giúp đảm bảo quyền lợi của công ty và có xu hướng đẩy những rủi ro về thất thoát doanh thu về phía tài xế.

Anh A, một tài xế taxi khác chạy theo hình thức mua lại xe và thương hiệu của hãng cho biết một ngày anh làm việc hơn 12 tiếng cộng với sự may mắn mới có thể đạt doanh thu gần 30 triệu/tháng. Ngược lại, anh phải gánh chịu các khoản phí bao gồm 10 triệu trả nợ cho công ty, 8 triệu tiền xăng, 4 triệu tiền bộ đàm và mào phí bảo hiểm, công đoàn,… nên thu nhập hàng tháng chỉ còn lại 7-8 triệu đồng. Bên cạnh đó, chi phí khấu hao xe là một yếu tố mà các tài xế thường bỏ quên khi tính toán tài chính. Vì các DN taxi thường yêu cầu tài xế phải bán xe cũ để chạy xe mới sau một khoảng thời gian nhất định.

Bài toán đào thải và cạnh tranh?

Công việc nặng nhọc và căng thẳng mà thu nhập chẳng bao nhiêu nên tỷ lệ tài xế bỏ việc khá cao, chẳng mấy người bám trụ lấy nghề được. Cũng vì lý do trên mà tuy lượng xe không tăng nhưng các công ty taxi liên tục ồ ạt tuyển dụng tài xế.

Trong tình hình thị trường vận tải đang chào đón nhiều hình thức công nghệ mới, tạo ra nhiều cơ hội phát triển và cạnh tranh, nếu các hãng taxi truyền thống tiếp tục bảo thủ với công nghệ và đối xử khắc nghiệt với tài xế thông qua các chính sách bất cập thì việc mất dần thị phần và đối mặt với nguy cơ biến mất khỏi thị trường không còn là một điều quá bất ngờ trong tương lai gần.

Tấn Tài