Tính đến tháng 6/2015, số người nhiễm HIV còn sống ở Việt Nam được báo cáo là khoảng 227.000 trường hợp với trung bình 12.000 - 14.000 ca nhiễm mới mỗi năm. Đại dịch HIV có thể bùng phát bất cứ lúc nào.

HIV/AIDS bớt nóng vì nhiều dịch mới

HIV được chính thức phát hiện từ năm 1981 và nhanh chóng trở thành một đại dịch nguy hiểm ở cấp độ toàn cầu. Khi nhiễm bệnh, HIV trong cơ thể tấn công các tế bào bạch cầu là tế bào có chức năng bảo vệ cơ thể chống lại bệnh tật. Theo thời gian, hệ miễn dịch của bệnh nhân suy giảm nghiêm trọng tới mức gần như mất sức đề kháng. Khi đó họ dễ mắc phải các bệnh cơ hội nguy hiểm như lao, viêm phổi, viêm gan B... - những bệnh mà cơ thể khỏe mạnh hoàn toàn có thể chống chọi lại- và cuối cùng dẫn đến tử vong rất nếu không được điều trị.

Thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy, đã có khoảng 78 triệu người nhiễm HIV trên thế giới, trong đó ước tính 50% đã tử vong. Tại Việt Nam, tính đến tháng 6/2015, số người nhiễm HIV còn sống được báo cáo là khoảng 227.000 trường hợp với trung bình 12.000 - 14.000 ca nhiễm mới mỗi năm và đã có khoảng 75.000 người tử vong do AIDS được báo cáo kể từ đầu vụ dịch đến nay.

Thế nhưng có một thực tế là trong vài năm trở lại đây, số đông đang “lãng quên” đại dịch này do bị cuốn theo những dịch bệnh mới và cấp tính như SARS, cúm gia cầm, Ebola,... và mới đây nhất là MERS-CoV. Đó đều là những mối nguy hiểm với nhân loại nhưng không vì thế mà cho rằng HIV/AIDS là câu chuyện của quá khứ. Một phép so sánh nhỏ: theo thống kê của WHO, tổng cộng có 20.000 người nhiễm Ebola kể từ thời điểm tháng 12/2013 đến tháng 1/2015 (tương đương khoảng 1 năm). Trong khi trong cùng khoảng thời gian đó, có khoảng hơn 2 triệu ca nhiễm mới HIV/AIDS.

{keywords}
Theo Soha.vn

Trên thực tế, dù không gây tử vong ngay khi nhiễm bệnh, nhưng HIV không thể bị tiêu diệt, người nhiễm HIV là nhiễm suốt đời, khả năng lây lan lớn, thời gian ủ bệnh dài và không có dấu hiệu nên khó phát hiện để phòng tránh, khi dấu hiệu bệnh phát ra ngoài thì đã chuyển sang giai đoạn bệnh nặng, khiến việc kiểm soát, dự phòng và điều trị phức tạp hơn rất nhiều.

Tại các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam, HIV/AIDS vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây gánh nặng bệnh tật và tử vong ở các bệnh nhân. Theo báo cáo Bộ Y tế năm 2014, số ca tử vong do HIV/AIDS là 2.299 ca, gấp gần 230 lần mức trung bình của một bệnh truyền nhiễm (10 ca tử vong/bệnh trong tổng số 28 bệnh).

Như vậy, mặc dù trong thời gian qua Việt Nam đã khống chế không để dịch HIV/AIDS gia tăng nhưng mới chỉ là giảm về xu hướng, trong khi lũy tích số người nhiễm HIV còn sống vẫn tiếp tục tăng cao cho nên có thể nói dịch HIV/AIDS vẫn là một trong những dịch bệnh nguy hiểm nhất đối với nhân loại và công tác phòng, chống HIV/AIDS luôn cần sự ưu tiên hàng đầu.

Thuốc ARV - giải pháp hữu hiệu

Hiện nay, HIV/AIDS chưa có thuốc chữa khỏi hoàn toàn, nhưng với sự tiến bộ của y học, các nhà khoa học đã tìm ra giải pháp điều trị HIV/AIDS tối ưu, đó là thuốc kháng virus (ARV). Với khả năng ức chế sự nhân lên của virus trong cơ thể và giảm thiểu tải lượng virus xuống dưới ngưỡng phát hiện, thuốc ARV mang lại nhiều lợi ích trong việc bảo vệ sức khỏe người nhiễm HIV cũng như cho toàn xã hội.

Theo báo cáo tháng 5/2015 của Chương trình Phối hợp của Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS (UNAIDS), thuốc ARV có thể làm giảm tỷ lệ bệnh tật và tử vong ở người nhiễm HIV. Cụ thể, điều trị bằng ARV sớm giúp giảm 53% nguy cơ chuyển sang AIDS và tỉ lệ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội như lao, viêm phổi…

ARV làm giảm 96% nguy cơ lây truyền HIV qua đường tình dục, tỷ lệ lây truyền từ mẹ sang con chỉ còn xuống dưới 2%, giúp giảm thiểu sự lây lan của dịch trong cộng đồng. Quan trọng hơn, người điều trị bằng ARV có thể phục hồi sức khỏe và khả năng lao động, từ đó có thể tự chăm sóc và trang trải cho bản thân, không còn là gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Tại Việt Nam hiện nay, chi phí mua thuốc ARV bậc 1 chỉ ở mức 10.000 đồng/ngày cho một bệnh nhân. Tuy nhiên, nguồn kinh phí mua thuốc chủ yếu đến từ nguồn tài trợ quốc tế, ngân sách nhà nước chỉ chiếm 5% tổng kinh phí cho thuốc ARV. Trong thời gian tới, các nguồn tài trợ sẽ dần cắt giảm và tiến tới kết thúc hoàn toàn vào cuối năm 2017, đặt ra thách thức lớn trong công tác phòng, chống HIV/AIDS. Nếu không sớm có kế hoạch tài chính bền vững hỗ trợ mua thuốc để duy trì việc điều trị HIV bằng thuốc ARV được liên tục và ổn định, nguy cơ đại dịch bùng phát và đe dọa cộng đồng sẽ trở lại, thậm chí còn nguy hiểm hơn trước nhiều lần vì virus có thể đột biến và kháng lại thuốc ARV khi điều trị bị gián đoạn. Trong bối cảnh bảo hiểm y tế chưa thể ngay lập tức vào cuộc do còn nhiều vướng mắc cần giải quyết để có thể chi trả cho bệnh nhân điều trị bằng thuốc ARV, Chính phủ cần phân bổ kinh phí cho mua thuốc ARV từ ngân sách chi thường xuyên để tiếp sức cho công cuộc chiến đấu không ngừng nghỉ với căn bệnh thế kỷ.

Việt Anh