Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào sẽ tới thăm Mỹ vào tháng tới. Giới phân tích cho rằng, ông cần xóa bỏ những “tổn thất” trong chính sách ngoại giao. Chuyến công du chính là lúc để kiểm soát những tổn thất ấy.

Thời báo Los Angeles giới thiệu bài viết của tác giả Barbara Demick.

Chính phủ Trung Quốc hy vọng sẽ thay đổi một hình ảnh bị lu mờ vì những sai lầm trong chính sách đối ngoại. Nhà Trắng cho biết, Chủ tịch Hồ Cẩm Đào đã nhận lời mời từ Tổng thống Mỹ Obama và tới Washington ngày 19/1, có một bữa tiệc tối chính thức cùng lịch trình gặp gỡ ở phòng Bầu dục. Trung Quốc đã “giảm âm lượng” trong sự ủng hộ với Triều Tiên, thúc giục Bình Nhưỡng chấp nhận các thanh sát viên hạt nhân và kiềm chế trong phản ứng với Hàn Quốc.

Tổng thống Mỹ Obama và Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào. Ảnh: Nydailynews
"Vào cuối ngày, ông Hồ Cẩm Đào cần một cuộc gặp thượng đỉnh thành công”, Michael Green, một cố vấn châu Á hàng đầu của cựu Tổng thống Mỹ George W. Bush, hiện là nhà phân tích tại Trung tâm Chiến lược và nghiên cứu quốc tế ở Washington, nói. Ông nhấn mạnh, tuy vậy “đó có thể là một chiến thuật hơn là sự công nhận thẳng thắn rằng, Trung Quốc cần thỏa hiệp”.

Vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu hầu như không có sai lầm, người Trung Quốc lại có những bước đi “lạc chỗ” không ngờ trong ngoại giao. Sự quả quyết của Bắc Kinh - trong cách hành xử trên trường quốc tế - đã làm lu mờ hình ảnh họ xây dựng và vun đắp lâu nay như một người khổng lồ hiền từ với sự thịnh vượng chỉ góp phần thúc đẩy giàu có của những nước láng giềng.

Quan hệ mỏng manh

Những mối quan hệ được “chăm sóc” cẩn trọng giữa Trung Quốc với Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Việt Nam và nhiều quốc gia châu Âu dường như gặp rắc rối.

"Chúng ta cần phải làm một số công việc khôi phục”, Thẩm Đinh Lợi, một chuyên gia quan hệ quốc tế tại Đại học Phúc Đán, Thượng Hải cho biết. "Trung Quốc cần khiêm nhường và nhã nhặn đánh giá sự giúp đỡ của Mỹ trong quá trình phát triển của mình và không nên sử dụng sức mạnh đang lên gây ra bất hòa”.

Trong nhiều vấn đề khúc mắc, có chính sách tiền tệ của Bắc Kinh tạo lợi thế cho ngành xuất khẩu nhưng “không được lòng” các đối tác thương mại; việc Trung Quốc dường như ủng hộ vô điều kiện với Triều Tiên, đặc biệt là sau vụ quân đội Bình Nhưỡng nã pháo vào một hòn đảo của Hàn Quốc ngày 23/11 làm bốn người thiệt mạng.

Theo Trung tâm nghiên cứu Pew tại Mỹ, tỉ lệ người Hàn Quốc tán thành Trung Quốc đã giảm từ 66% năm 2002 xuống còn 38%. Ít ngày sau vụ đấu pháo tại đảo Yeonpyeong, 92% người được hỏi nói rằng, họ thất vọng với phản ứng của Trung Quốc.

"Hành xử của Trung Quốc đã tạo ra một xu thế bất lợi với chính nước này, dẫn tới việc tạo ra một khối chống Trung Quốc của Mỹ và các đồng minh”, Susan Shirk, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học California, San Diego nhận định. "Nó vụng về và phản tác dụng”.

Chính sách cứng rắn

Theo Shirk, sự quả quyết quá mức của Trung Quốc gần đây là kết quả của sự “yếu đi” trong tầng lớp lãnh đạo cao nhất, dẫn tới việc quyết định chính sách thuộc về tay bộ máy an ninh và tuyên truyền kiểu như quân đội.

Đây là một ví dụ điển hình: phản ứng thái quá của Bắc Kinh trong vụ va chạm hồi tháng 9 giữa một tàu cá Trung Quốc và tàu tuần tra Nhật Bản đã dẫn tới việc Nhật “đại tu” chính sách phòng thủ, với chỉ dẫn chủ chốt là thay đổi các tài nguyên tập trung về khu vực biển Hoa Đông. Tại Nhật Bản, 90% người được hỏi trong một cuộc điều tra dư luận hồi tháng 10 cho là quan hệ với Trung Quốc ở mức độ xấu, so với 45% trong năm 2009, theo kết quả thăm dò mà báo Yomiuri Shimbun đưa ra.

Hành xử của Trung Quốc ở Biển Đông cũng đã đẩy nhiều quốc gia châu Á xích lại gần hơn với Mỹ. Việc Trung Quốc tuyên bố chủ quyền với cả một khu vực biển rộng lớn cũng khiến Malaysia, Indonesia và Singapore lo lắng.

Theo Shirk, một chính sách cứng rắn dường như càng gia tăng bởi cuộc đua quyền lực trước Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 2012, khi Chủ tịch nước, Thủ tướng và nhiều thành viên Bộ Chính trị sẽ là những người mới.

Gần đây, đã xuất hiện những dấu hiệu cân nhắc lại ở Bắc Kinh. Tháng trước, Trung Quốc lặng lẽ nối lại việc vận chuyển đất hiếm sang Nhật. Quan chức nước này cũng nối lại hội đàm với giới quân sự Mỹ - hoạt động bị đình trệ trong gần như cả năm nay khi Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan. Sự thay đổi này đã được các quan chức Lầu Năm Góc đưa ra những bình luận tích cực.

  • Thái An (Theo Latimes)