Ngày sinh đẫm máu cho một Libya mới

Cái chết của Gaddafi đã gỡ bỏ một vấn đề lớn về việc thay đổi lãnh đạo Libya. Chính phủ lâm thời tuyên bố chiến thắng, nhưng lại không phác thảo tiến trình chính trị xác định con đường mà đất nước sẽ đi theo.

Cái chết của Gaddafi đã gỡ bỏ một vấn đề lớn về việc thay đổi lãnh đạo Libya. Chính phủ lâm thời tuyên bố chiến thắng, nhưng lại không phác thảo tiến trình chính trị xác định con đường mà đất nước sẽ đi theo để trở thành quốc gia dân chủ hơn.

Hàng nghìn người Libya đổ ra đường tham dự lễ mừng chiến thắng và tự do ở thành phố Benghazi, nơi sản sinh phong trào nổi dậy kéo dài 8 tháng nhằm lật đổ Gadhafi, mang theo cảm giác vừa "thở phào" vì chiến tranh qua đi và bất an về một tương lai chính trị.

Hàng nghìn người Libya đổ ra đường tham dự lễ mừng chiến thắng và tự do Ảnh: Getty Images

Nhưng thay vì giải quyết những gì mà nhiều người Libya nhìn thấy trước về một cuộc khủng hoảng chính trị gia tăng, thì Chủ tịch Hội đồng Chuyển tiếp quốc gia (NTC) Mustafa Abdul-Jalil lại tập trung vào bài phát biểu ca ngợi những gì ông cho là tạo ra chiến thắng: danh dự, lòng yêu nước và sự kiên định.

Trong bài phát biểu 15 phút, ông kêu gọi hòa giải và thống nhất như một chương mới của lịch sử Libya: "Trung thực, kiên nhẫn và hòa giải là những gì cần thiết".

Bài phát biểu từ lâu người dân chờ đợi được đánh giá cao ở nhiều nơi. Người dân bắn pháo hoa và diễu hành ở tất cả các thành phố chính bao gồm thủ đô Tripoli và Benghazi. Nhưng sự thiếu vắng các chủ đề chính trị đã làm gia tăng hoài nghi về những rạn nứt chính trị sâu sắc giữa các tầng lớp lãnh đạo mới hình thành kể từ khi Tripoli sụp đổ cách đây hai tháng.

Trong suốt phong trào nổi dậy, người Libya đã đoàn kết trong nỗ lực lật đổ người đàn ông với sự cai trị khắc nghiệt suốt 42 năm ròng. Nhưng giờ đây, một cuộc chiến mới nổi lên giữa các đảng phái vùng miền, bộ lạc và ý thức hệ nhằm giành quyền kiểm soát hướng đi tương lai của đất nước Bắc Phi này.

NTC với tổng hành dinh ở Benghazi đã đối mặt với sự chỉ trích mạnh mẽ của các lãnh đạo chính trị khu vực và chỉ huy quân sư - những người đưa ra câu hỏi về tính hợp pháp của một tổ chức không qua bầu cử cũng như các thành viên của nó. Các thành viên ấy gồm quan chức hàng đầu chế độ Gaddafi đã chuyển hướng từ đầu phong trào nổi dậy và những người Libya sống ở nước ngoài.

Các lãnh đạo cao cấp NTC tuyên bố những cuộc thương thảo chính trị đang diễn ra nhằm công bố một chính phủ lâm thời sẽ điều hành đất nước trong 8 tháng tới cho đến khi bầu cử được tổ chức. Nhưng không rõ những cuộc thương thảo ấy có đạt được tiến triển hay không.

Thủ tướng lâm thời Mahmoud Jibril, người được cho là thúc đẩy quan hệ quốc tế giữa quân nổi dậy với các quốc gia Ảrập cũng như phương Tây để trợ giúp cuộc chiến chống lại Gadhafi, khẳng định, ông sẽ ra khỏi vị trí lãnh đạo. Hôm chủ nhật, ông từ chối nói về việc có từ chức hay không. Ông Jibril đã vắng mặt trong lễ chào mừng tự do. Thay vào đó, cấp phó của ông, Ali Tarhouni, người chịu trách nhiệm về danh mục đầu tư dầu mỏ và tài chính của NTC đã ngồi cạnh ông Abdul-Jalil trên bục nghi lễ ở Benghazi.

Các nguồn tin quen thuộc cho biết, họ tin là ông Tarhouni sẽ là cái tên thay thế ông Jibri, có lẽ vào đầu tuần này, nhưng việc thiếu công bố chính thức tại Benghazi đã làm dấy lên những câu hỏi rằng, liệu ông Tarhouni có được sự ủng hộ từ các đảng phái chính trị trong nước.

Một trong những phe cánh mạnh nhất ganh đua quyền lực chính trị là các lãnh đạo quân sự và chính trị tôn giáo, những người ủng hộ phong trào Anh em Hồi giáo Libya. Nhóm này đã dẫn dắt những lực lượng quân sự mạnh nhất tham gia phong trào nổi dậy. Ông Tarhouni không phát biểu gì trong suốt buổi lễ nói trên.

Đầu mùa hè này, NTC đã đưa ra kế hoạch phác thảo về chuyển giao chính trị trong vòng 20 tháng với quốc gia giàu dầu mỏ có 6 triệu dân Libya. Những quan chức cấp cao NTC nói rằng, các cuộc thương thảo chính trị đang sử dụng mốc thời gian mà họ phác thảo. Kế hoạch đưa ra gồm ba giai đoạn với gia đoạn đầu là một hội đồng chính phủ lâm thời mới có ít nhất 65 đại diện khắp vùng miền. Hội đồng này sẽ dẫn dắt đất nước trong 8 tháng để tổ chức bầu cử quốc hội lâm thời. Quốc hội sau đó sẽ dẫn dắt đất nước khoảng một năm và giúp đưa ra dự thảo hiến pháp mới. Tại thời điểm đó, một cuộc bầu cử thứ hai sẽ được tổ chức để thông qua hiến pháp, chọn chính phủ và người đứng đầu mới.

Đại tá Gaddafi là người đã xây dựng một hệ thống để nó diễn biến trên nỗi sợ hãi và sự tàn bạo. Dù đúng hay sai, việc giết chết ông cũng đã nhanh chóng giải quyết một vấn đề cho NTC. Bởi ngay chỉ chuyện tranh cãi sẽ làm gì với thi thể ông hay chôn ông nơi nào đã đủ gây khó khăn cho họ. Nếu ông còn sống, dù bắt được ông, họ sẽ phải mất nhiều tháng để luận tội ông, để xét xử và trừng phạt ông. Và cả chuyện ông xuất hiện công khai, chắc chắn sẽ thách thức khi ở tòa án có thể là sự tập trung cho những người trung thành với chế độ cũ, mà giờ đây đang giữ im lặng.

Những người nổi dậy Tunisia và Ai Cập thì ngày càng lo sợ rằng họ đã rũ bỏ được người đứng đầu trong khi các phần quan trọng của chế độ cũ vẫn không thay đổi và nắm giữ quyền lực. Còn người Libya thì không cần phải sợ hãi, đại tá Gaddfi không còn và thực sự đó là sự khởi đầu mới.

Đó cũng là lý do vì sao họ cần có những quyền cơ bản ngay từ lúc khởi đầu.

Thái An (theo WSJ, BBC)
 

tin nổi bật

Tiếp các tập đoàn tài chính hàng đầu của Mỹ, Thủ tướng mời đầu tư vào chuyển đổi số

Tiếp các tập đoàn tài chính hàng đầu của Mỹ, Thủ tướng cho biết Việt Nam đang rất quyết liệt xử lý các sai phạm để thị trường vốn phát triển an toàn, minh bạch, hiệu quả, bền vững.

Người livestream khi lái ô tô khiến 1 người tử vong không có bằng lái xe

Bà Ngô Thị Thương, 40 tuổi, lái ôtô đi trên đường ở Lâm Đồng va chạm vào xe máy cùng xe đạp điện khiến nữ sinh ngã xuống, tử vong không có bằng lái xe.

Thiếu tá công an bị nhóm thanh niên xông vào đâm trọng thương

Nhóm thanh niên cầm hung khí lao vào đâm Thiếu tá công an ở An Giang trọng thương.

Công an Long An truy tìm cô gái liên quan đến vụ án ‘Tịnh thất Bồng Lai’

Công an tỉnh Long An vừa phát đi thông báo truy tìm cô Võ Thị Diễm My để phục vụ công tác mở rộng điều tra về các tố cáo nhắm đến các cá nhân tại “Tịnh thất Bồng Lai”.

Tạm giữ hot girl đi xe Mercedes kêu gọi hùn vốn đầu tư đất

Công an Nghệ An vừa tạm giữ hình sự Âu Thị Thanh Hằng, người luôn giới thiệu là doanh nhân thành đạt, đi xe Mercedes, kêu gọi nhiều người góp vốn đầu tư bất động sản.

Buổi chiều thư thái dự tiệc trà của Tổng thống Hy Lạp tại Văn Miếu

Chiều 16/5, Tổng thống Hy Lạp Katerina Sakellaropoul đến chào xã giao Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, thăm Văn Miếu Quốc Tử Giám và dự tiệc trà do Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân chủ trì.

Công bố Quyết định kiểm tra của Ban Chỉ đạo TW tại Bộ Y tế

Phạm vi kiểm tra sẽ tập trung vào công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng đối với việc phát hiện, chuyển giao, tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm...

Vun đắp quan hệ Việt - Lào 'có một không hai' là quy luật phát triển, có ý nghĩa sống còn

Duy trì và vun đắp mối quan hệ láng giềng gắn bó, thuỷ chung “có một không hai” Việt Nam và Lào, coi đó là quy luật phát triển, có ý nghĩa sống còn và là một trong những nhân tố quyết định đảm bảo thắng lợi của sự nghiệp cách mạng mỗi nước.

Hai người nước ngoài bị nạn trên biển Khánh Hòa

Bị đa chấn thương vùng đầu và tay, sức khỏe yếu do tai nạn lao động trên tàu, hai thuyền viên nước ngoài được đưa vào bờ cấp cứu.

Hiện trường vụ tai nạn xe 'hổ vồ' tông 3 ô tô, 1 xe máy, làm 1 người nguy kịch

Chiếc xe “hổ vồ” chở cát tông hàng loạt phương tiện, khiến 4 ô tô hư hỏng nặng, 1 người nhập viện cấp cứu.

Ba cháu bé đuối nước thương tâm dưới ao ở Bình Phước

3 cháu nhỏ từ 4 đến 6 tuổi rủ nhau ra khu vực ao nhà hàng xóm chơi không may bị trượt xuống nước, tử vong thương tâm.

Cục CSGT yêu cầu báo cáo vụ nghi CSGT ở Quảng Trị đánh tài xế gãy xương

Sau khi báo chí phản ánh về việc tài xế xe tải nghi bị cán bộ Trạm CSGT Hải Lăng đánh gãy xương sườn, Cục CSGT (Bộ Công an) đã yêu cầu chỉ huy đơn vị này báo cáo vụ việc.

Nhóm thanh niên tiêu xài hoang phí hé lộ đường dây ma túy ‘khủng’

4 đối tượng Giàng A Trừ (SN 1996), Ly A Khá (SN 2000), Ly A Mạnh và Giàng A Só (SN 2002) cùng trú tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên vừa bị Công an bắt giữ cùng 115 bánh heroin.

Hai người nước ngoài tông vào trụ điện tử vong

Đến trước số nhà 208 Hùng Vương, xe máy bất ngờ tông vào trụ điện khiến cả 2 người trên xe tử vong tại chỗ.

Truy tìm thêm 2 người liên quan vụ cùng đồng bọn chém chết người ở Bình Thuận

Sau 5 ngày vào cuộc điều tra, cơ quan công an đã tiến hành tạm giữ 2 đối tượng và ra quyết định truy tìm 7 người khác do liên quan đến vụ án mạng chém nhau kinh hoàng xảy ra ở thị xã La Gi, tỉnh Bình Thuận.