Với cộng đồng người Dao ở xã Tân Tiến (tỉnh Tuyên Quang) miếu Nam Mều là nơi thần linh trú ngụ, là chốn để con người tìm về cội nguồn.
Miếu Nam Mều của người Dao ở xã Tân Tiến nằm nép mình dưới tán cây cổ thụ giữa bản làng, là không gian tâm linh thiêng liêng, nơi người dân gửi gắm niềm tin vào sự chở che của thần linh qua bao đời.Miếu Nam Mều ở thôn Hợp Nhất và Khu Trù Sán được hình thành từ khoảng năm 1426, trải qua hàng trăm năm vẫn được gìn giữ, trở thành biểu tượng văn hóa bền bỉ của người Dao nơi đây.Không gian bên trong miếu thờ 12 vị thần linh, trong đó có Bàn Vương - thủy tổ của người Dao, cùng các vị thần núi, thần sông, thần đất và tổ tiên, thể hiện thế giới quan phong phú của cộng đồng.Trước ngày diễn ra nghi lễ, từ sáng sớm, người dân đã tập trung tại nhà chủ làng để chuẩn bị lễ vật, mỗi người một việc, tạo nên không khí tất bật nhưng đầy gắn kết.
Lễ vật dâng cúng gồm gà, lợn, gạo, rượu, giấy bản… tất cả đều do các gia đình tự tay nuôi trồng, thể hiện quan niệm giản dị: Của ít lòng nhiều, quý nhất vẫn là sự thành tâm.Trong không gian linh thiêng của miếu, thầy cúng thực hiện các nghi thức truyền thống với những bài khấn bằng tiếng Dao cổ, kết nối con người với thế giới thần linh và tổ tiên, đồng thời gửi gắm ước mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, gia súc phát triển, cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho cả bản làng.Sau nghi lễ, người dân cùng nhau bàn bạc, thống nhất những quy ước chung của cộng đồng, trong đó nổi bật là việc bảo vệ rừng - nguồn sống quan trọng của người Dao.Nghi lễ được tổ chức với sự tham gia của cả người lớn và trẻ nhỏ, giúp thế hệ sau hiểu và tiếp nối những quy ước cộng đồng; trong đó, các quy định nghiêm ngặt như không chặt cây, không săn bắn, không xâm phạm rừng cấm luôn được người dân tự giác thực hiện. Các tổ tuần rừng cũng được phân công luân phiên giữa các hộ gia đình, góp phần gìn giữ “lá phổi xanh” của bản làng qua nhiều thế hệ. Lễ cúng lần hai vào tháng 6 âm lịch diễn ra khi lúa đang thì con gái, gắn liền với nhịp sống sản xuất nông nghiệp và ước vọng về một vụ mùa no đủ.
Dù không phải là nghi lễ của dân tộc mình, người Cờ Lao tại địa phương vẫn tham gia với sự thành kính, cùng người Dao gìn giữ không gian tâm linh chung; bởi hơn cả ý nghĩa tín ngưỡng, lễ cúng miếu còn là sợi dây vô hình gắn kết cộng đồng các dân tộc, bảo tồn bản sắc văn hóa và truyền dạy phong tục cho thế hệ sau.Trong khuôn khổ lễ cúng, còn có không gian tái hiện điệu múa rồng truyền thống của người Dao, tạo nên sắc màu sinh động, góp phần tôn vinh nét đẹp văn hóa và làm phong phú thêm đời sống tinh thần của cộng đồng.
Điệu múa “cầu sinh con” của người Dao cũng được tái hiện với những động tác mang tính biểu tượng, mô phỏng sự giao hòa âm - dương, thể hiện ước vọng sinh sôi, duy trì nòi giống và cuộc sống đủ đầy của cộng đồng.
Sau phần nghi lễ, người dân địa phương tổ chức các trò chơi dân gian như ném còn, thi chạy vượt ruộng bậc thang, tạo nên không khí rộn ràng, vui tươi, góp phần gắn kết cộng đồng và làm phong phú thêm đời sống văn hóa của bản làng.
.svg){kind=icon}
