Ngôi nhà toàn gỗ quý của ông chủ giàu có ở Bình Dương

 Buổi chiều, trời Thủ Dầu Một âm u. Trên đường Bạch Đằng, chợ Thủ vẫn tấp nập kẻ mua người bán. Trong sự huyên náo đó, mấy ai để ý đến 3 ngôi nhà cổ đang ẩn mình trong không gian trầm lặng...

Nhà cổ Trần Văn Hổ

Chủ nhân của cả ba ngôi nhà trên là anh em ruột thịt của dòng họ Trần. Vào cuối thế kỷ 19, dòng họ Trần ở Bình Dương thuộc hàng danh gia vọng tộc. Con cháu họ Trần có rất nhiều người đỗ đạt, thành danh, giàu có.

Ba ngôi nhà được xây dựng vào khoảng cuối thập niên 1890 hiện là những di tích nổi tiếng nằm gần nhau trong khu vực chợ Thủ: nhà cổ Đốc phủ Đẩu, nhà cổ Xã Tề, nhà cổ Trần Công Vàng. Hai trong 3 nhà đã được công nhận là Di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.

{keywords}
Nhà cổ Trần Văn Hổ còn được gọi là nhà cổ Đốc phủ Đẩu. Phía trước có hòn non bộ án ngữ theo phong thủy.

Theo lời kể của các cụ già, khu vực này ngày trước vốn là bến thuyền. Ông tổ của dòng họ Trần là Trần Công Tính sinh năm 1805 làm nghề đóng thuyền. Ông sinh được 3 người con trai là Trần Văn Miên, Trần Văn Long và Trần Văn Lân.

Những người anh em họ Trần tiếp tục nối nghiệp cha trong đó ông Trần Văn Lân làm nghề buôn gỗ. Gỗ khai thác trên rừng thả xuống dòng sông Sài Gòn trôi về đây nhập vào trại cưa, xưởng mộc.

Cũng nhờ vào nghề này, điều kiện xây dựng của 3 ngôi nhà trên có phần dễ dàng hơn. Các loại danh mộc được tập trung về. Hàng trăm người có mặt ở bến sông chuyển gỗ lên bờ. Thợ mộc được thuê từ các tỉnh miệt ngoài vào. Do chưa có các thiết bị máy móc hiện đại nên thợ phải làm thủ công khiến thời gian xây dựng ngôi nhà mất đến 3 năm.

Chúng tôi ghé vào nhà cổ Đốc phủ Đẩu số 18 Bạch Đằng. Nhà ở mặt tiền đường ngó ra sông. Ông Mai Văn Tới, nhân viên Ban Quản lý di tích cho biết nguyên nhà này của ông Trần Văn Lân, xây dựng năm 1890 đến năm 1893 thì hoàn thành.

Ông Lân vốn là người am hiểu thiên văn địa lý nên đã cho xây một hòn non bộ trước nhà nhằm giải tỏa ánh nắng chói chang từ trên cao chiếu thẳng xuống dòng sông, mang nhiều điều không tốt hắt vào nhà. Ông Lân ở được vài năm thì qua đời. Ngôi nhà được chuyển giao cho con là ông Trần Văn Hổ (tự Đẩu) là một đốc phủ sứ (tương đương chủ tịch tỉnh bây giờ) thời Pháp thuộc.

{keywords}
Chân dung ông Trần Văn Hổ (1881 - 1957).

Ông Tới cho biết thêm, nhà được xây dựng theo hình chữ Đinh nhưng sau nhiều biến cố, căn nhà bị hư hại một phần. Hiện nhà chỉ còn lại 3 gian 2 chái với 6 hàng cột tròn từ trước ra sau, mỗi hàng là 6 cột được kê toàn bộ trên đá tảng, nền lát gạch tàu.

Phía bên trái ngôi nhà có 3 cửa thông ra ngoài. Hai bên hông và mặt hậu của ngôi nhà xây tường gạch. Mái lợp ngói âm dương phủ kín rêu phong… Vật dụng trong nhà tuy có thất lạc đôi chút nhưng cơ bản vẫn còn giữ được những nét đặc trưng của sinh hoạt thời xa xưa.

Một chút bùi ngùi

Gian giữa nhà thờ là nơi thờ cúng rất trang nghiêm. Từ ngoài nhìn vào, gian bên trái thờ họ nội và bên phải thờ họ ngoại. Trên mỗi bàn thờ đều có tranh thờ với tên gọi là 'Hạc Toán' (tuổi Hạc), bức bên đề 'Qui Linh' (rùa thiêng). Hai bên là câu đối.

{keywords}
Gian thờ. Ở giữa thờ tổ tiên, bên trái thờ họ nội bên phải thờ họ ngoại.

Hình thức bài trí thờ cúng và trang trí các bao lam, cửa vòng, liễn đối, hoành phi được chạm khắc tinh vi. Bên trong nhà, ở lớp cửa thứ 2, những chạm trổ, những câu đối thể hiện được cảnh phồn hoa của chốn cung đình. Những khung cửa, bên trên chạm hình ảnh tứ thời với mai, lan, cúc trúc bên dưới là câu đối rất hài hòa sinh động.

{keywords}
Ông Mai Văn Tới bên câu đối viết kiểu chữ 'Chân lư' – một loại chữ mà ông cho rằng đến nay ít ai đọc được.

Ông Trần Văn Lân vốn là người tinh thông Hán tự, ông giỏi địa lý, kiến trúc nên trong ngôi nhà của ông mang rất nhiều nét đặc trưng văn hóa phương Đông.

Phía sau nhà là phòng ngủ. Bên nam bên nữ mỗi bên đều có tấm phản gỗ. Trên hai cửa phòng có mấy chữ Hán: Ngự dược, Diên phi (cá nhảy, diều bay: Có ý mong thi đậu hoặc thăng quan lên chức). Ngoài ra, còn có một phòng để tấm phản lớn được ông Tới giải thích là tấm phản ăn. Ngày xưa ít ai ngồi bàn mà thường trải chiếu trên phản và mọi người ngồi lên để ăn.

{keywords}
Tấm phản dùng để ngồi ăn khi có tiệc.

Chúng tôi bước ra ngoài. Phía sau 2 ngôi mộ được xây bằng đá kiên cố. Đây là mộ phần của chủ nhân ngôi nhà. Bà nằm bên trái, ông bên phải. Tấm bia trên mộ ông có dòng chữ: Cụ Trần Văn Hổ tự Đẩu, Đốc phủ sứ thượng hạng, Ngũ đẳng bửu tinh kim khánh, sinh 16/6/1881, T. Bình Điền, L. Phú Cường, Thủ Dầu Một.

Sau 1975, hệ phái ông Trần Văn Lân không còn ai ở Việt Nam nên ngôi nhà được Ban Quản lý di tích Bình Dương quản lý. Năm 1993, ngôi nhà được công nhận là Di tích quốc gia.

{keywords}
2 ngôi mộ của chủ nhân ngôi nhà được xây bằng đá kiên cố. 

Hiện nay, nhà cổ Trần Văn Hổ được xây tường rào bảo vệ. Ban Quản lý di tích Bình Dương đã có nhiều cố gắng trong công tác bảo tồn những ngôi nhà cổ này. Tuy nhiên, điều mong mỏi nhất của bà con là chính quyền cũng nên có một giải pháp thỏa đáng để có thể công nhận di tích nhà cổ Xã Tề - ngôi nhà duy nhất trong 3 ngôi nhà chưa được công nhận - lọt bên trong chợ Thủ, cách đó không xa...

(Còn tiếp)

5 ngôi nhà cổ trăm tuổi ở miền Tây hút du khách check-in

5 ngôi nhà cổ trăm tuổi ở miền Tây hút du khách check-in

Ngoài những miệt vườn sai trĩu quả, chợ nổi bán nhiều loại nông sản, miền Tây còn thu hút du khách bởi những biệt thự cổ mang nét kiến trúc pha trộn văn hoá Đông Tây.

Trần Chánh Nghĩa

tin nổi bật

Thứ đáng sợ tràn vào trường, nam sinh thử một lần bất tỉnh nhân sự

Sau khi hút thử một hơi, T. lịm đi, sùi bọt mép, chân tay co quắp, lên gân. Mọi người hô hoán, đưa T. vào bệnh viện. Hai ngày sau, T. hồi tỉnh nhưng lại rơi vào trạng thái sợ hãi tột độ.

Căn phòng tân hôn được giữ gìn suốt 4 năm của ‘thầy giáo xe lăn’

Suốt 4 năm chung sống, vợ chồng “thầy giáo xe lăn” Nguyễn Ngọc Lâm luôn giữ gìn phòng tân hôn như mới. Điều đó giống như lời khẳng định về chân tình mà cả hai dành cho nhau.

Chồng Nhật bật khóc khi đọc thư của vợ Việt trong tiệc kỷ niệm ngày cưới

Vợ Việt âm thầm chuẩn bị tiệc kỷ niệm 4 năm ngày cưới và gửi kèm một bức thư biết bằng tiếng Nhật cho chồng. Đọc thư, người đàn ông Nhật Bản ôm mặt khóc nức nở.

Nữ sinh 15 tuổi ra mắt tiểu thuyết ngôn tình huyền huyễn

Sáng 27/11, tác giả trẻ Nguyệt Thượng Thanh Phong ra mắt cuốn tiểu thuyết ngôn tình huyền huyễn "Hai kiếp phàm trần một kiếp tiên - Một kiếp phàm nhân một kiếp thượng thần" tại Hà Nội.

DJ Huy Ngô khuấy đảo sàn diễn thời trang

DJ Huy Ngô đã mang đến những giây phút vô cùng ấn tượng với màn trình diễn nghệ thuật đương đại kết hợp giữa âm nhạc điện tử và thời trang với âm hưởng dân gian tại Tuần lễ thời trang quốc tế Việt Nam thu đông 2022.

Chuyện tình đẹp của người chồng 1,87m và cô vợ cao 1m

Người đàn ông cao 1,87m cúi xuống hôn người vợ chỉ cao 1m của mình trong niềm hạnh phúc. Khoảnh khắc ấy khiến nhiều người xúc động và ngưỡng mộ.

Sau cuộc hôn nhân địa ngục, nhất định là nắng ấm

Chỉ cần sống lương thiện, tử tế và dũng cảm bước ra khỏi cuộc nhân địa ngục, phụ nữ nhất định sẽ tìm thấy hạnh phúc cho mình.

Chồng lương 50 triệu, vợ vẫn quyết ly hôn vì một tin nhắn

Ngày quyết định chia tay chồng, tôi khóc rất nhiều nhưng cuộc đời người phụ nữ không thể sống mãi bên người đàn ông như vậy.

Mang chè đỗ đen Việt Nam ra bán tại chợ ở châu Phi, người dân phản ứng sao?

Blogger người Angola đã nấu nồi chè đỗ đen kiểu Việt Nam và mang bày bán tại một khu chợ địa phương để xem thực khách tại đây phản ứng thế nào với món ăn lạ miệng.

Cô giáo bị chồng đánh đập khi đang dạy online ở Trung Quốc

Vụ nữ giáo viên ở tỉnh Hà Nam bị chồng bạo hành khi đang dạy trực tuyến gây ra cuộc tranh luận lớn về nạn bạo lực gia đình.

Sườn bò kho thơm mềm cho ngày cuối tuần

Hương vị thơm ngon, đậm đà, mềm ngọt của món sườn bò này khiến ai cũng không thể chối từ được.

Chuyện tình 'sét đánh' từ yêu đến cưới chỉ 3 tháng của cô gái Hà Nội

Khoảng thời gian cặp đôi tìm hiểu, hẹn hò và tổ chức đám cưới chỉ vỏn vẹn 3 tháng. Nhiều người cho rằng, Thu Hằng có phần "mạo hiểm" khi yêu và cưới chỉ trong mấy tháng ngắn ngủi.

Nằm nghe nhân tình thủ thỉ, tôi tỉnh ngộ bật dậy chạy ngay về với vợ

"Tối nay anh tiếp khách về muộn, không ăn cơm nhà nhé" - Tôi vừa bấm xong tin nhắn gửi vợ thì cô nhân tình bé nhỏ sà vào lòng nũng nịu: "Cuối tuần này anh bảo vợ đi công tác rồi đưa em đi chơi đi".

Tiệm bánh bò dừa độc lạ của người Hoa ở TP.HCM khiến khách ra vào tấp nập

Mỗi ngày cửa hàng Trang Vĩnh Phát (quận 5, TP.HCM) tiêu thụ được 200 - 300 chiếc bánh bò dừa. Có thực khách nghiện thứ quà vặt này của chủ quán người Hoa đã hơn chục năm.

Ông lão U80 bán hàng rong ở phố Nguyễn Huệ, vợ ở nhà ra vào ngóng trông

Chồng đi bán về khuya, bà Xuân Dung thường đi ra đi vào ngóng trông. Đến khi ông về, bà mới yên tâm đi ngủ.