4 năm triển khai dự án quốc gia về PMNM
2008 là năm cuối cùng thực hiện Dự án tổng thể về ứng dụng và phát triển PMNM ở Việt
Giới CNTT, đặc biệt là những người ủng hộ cho PMNM đã hy vọng dự án là cơ hội lớn cho Việt Nam làm chủ công nghệ, tránh phải dựa hoàn toàn vào các sản phẩm nguồn đóng đắt đỏ. Bởi tôn chỉ của PMNM là phá vỡ sự độc quyền của nguồn đóng, đem lại cho người dùng sự tự do chia sẻ và sáng tạo trên kết quả của cộng đồng. Thế nhưng, sau 4 năm nhìn lại, những gì mà dự án mang lại rất nhỏ, mới dừng ở mức nâng cao nhận thức. Một số nội dung chính của Dự án được Thứ trưởng Bộ KH &CN Trần Quốc Thắng (Bộ KH &CN là cơ quan chủ trì triển khai dự án) điểm lại là: Tuyên truyền nâng cao nhận thức; xây dựng cơ chế chính sách thúc đẩy PMNM; mở các lớp đào tạo và triển khai thí điểm ứng dụng PMNM tại UBND tỉnh Bắc Giang. Mặc dù dự án này gồm 9 tiểu dự án với đầu tư trên 300 tỷ đồng nhưng hầu hết các tiểu dự án không được triển khai và kinh phí đầu tư chỉ có vài tỷ đồng.
Mục tiêu tạo ra một số sản phẩm nguồn mở thuần Việt không đạt được sau khi những sản phẩm nguồn mở được Nhà nước hỗ trợ kinh phí đã thất bại thảm hại, ví dụ như dự án làm hệ điều hành Linux thuần Việt của Tổng công ty Điện tử tin học Việt Nam. ở hoạt động ứng dụng, PMNM có nhiều tiềm năng ở các lĩnh vực dịch vụ, ứng dụng về hành chính và dịch vụ công. Điểm sáng nhất là hệ thống cơ quan Đảng, hiện có 14.000 máy tính trong tổng số 20.000 máy tính đã chuyển sang ứng dụng PMNM cơ bản (hệ điều hành, phần mềm văn phòng, trình duyệt và bộ gõ) và 3000 máy chủ đang chạy trên nguồn mở. Trong khi đó, đối tượng rộng lớn hơn là hệ thống các cơ quan Chính phủ và xã hội lại chưa mặn mà với nguồn mở.
Có nhiều lý do khiến nguồn mở chưa phát triển ở Việt
PMNM cơ bản đã tương đối hoàn thiện, có thể thay thế PM nguồn đóng, trong khi chi phí rất rẻ nhưng vì sao các cơ quan Nhà nước chưa mặn mà? Trả lời câu hỏi này, ông Nguyễn Trung Quỳnh, Giám đốc dự án PMNM quốc gia (Bộ KH &CN) cho rằng, ngoài lý do sức ép tôn trọng bản quyền chưa lớn thì có nguyên nhân là các cơ quan và người dùng chưa thấy lợi ích khi sử dụng nguồn mở. Ai cũng rõ ứng dụng nguồn mở mang lại lợi ích cho quốc gia nhưng việc triển khai cụ thể lại tùy thuộc vào từng cơ quan, nếu các cơ quan không thấy có lợi, họ sẽ không làm. Vì vậy, Nhà nước cần có cơ chế khoán chi đầu tư mua sắm phần mềm cho các cơ quan, tổ chức.
Ngành giáo dục cam kết đẩy mạnh nguồn mở
Trong bối cảnh nguồn mở rơi vào vòng luẩn quẩn thì việc Bộ GD -ĐT cam kết sử dụng nguồn mở trong toàn ngành là tín hiệu rất lạc quan. ông Quách Tuấn Ngọc, Cục trưởng Cục ứng dụng CNTT (Bộ GD -ĐT) cho biết, Bộ GD -ĐT chỉ đạo các Sở GD -ĐT và trường không mua PM thương mại, chuyển đổi sang sử dụng một số PMNM cơ bản như OpenOffice, FireFox, bộ gõ Unikey… Lộ trình chuyển đổi bước đầu sẽ sử dụng phần mềm văn phòng, bộ gõ, trình duyệt, sau đó tiến tới chuyển hoàn toàn sang nền nguồn mở, sử dụng các hệ điều hành như Ubuntu, Asianux Desktop thay thế Windows.
Theo ông Ngọc, việc chuyển đổi sang sử dụng các PMNM theo khuyến cáo của Bộ GD -ĐT không khó, những người dùng thạo Windows và Microsoft Office chỉ cần 1 ngày hướng dẫn là có thể sử dụng được. Vấn đề là phải ép người dùng vượt qua thói quen sử dụng các sản phẩm của Microsoft. Cùng với việc ra chỉ thị yêu cầu sử dụng, Bộ GD -ĐT đã đưa việc sử dụng nguồn mở là một chỉ tiêu thi đua của ngành. Bên cạnh đó, ngành giáo dục cũng đang xem xét sửa đổi giáo trình đào tạo tin học, đưa thêm nội dung đào tạo về các PMNM.
Tổng giám đốc Công ty phần mềm Việt (Vietsoftware) Trần Lương Sơn nhận định, Bộ GD -ĐT quyết tâm sử dụng nguồn mở và đưa nội dung đào tạo ứng dụng nguồn mở vào trong trường phổ thông có thể là bước ngoặt cho phát triển PMNM ở Việt
Ông Sơn cho biết, Vietsoftware và Liên minh PMNM châu á Asianux (Vietsoftware là thành viên) sẵn sàng cấp miễn phí cho toàn ngành giáo dục hệ điều hành nguồn mở Asianux Desktop cho máy tính để bàn trong năm 2009. Thế nhưng, điều Vietsoftware cũng như cộng đồng ủng hộ nguồn mở quan tâm nhất hiện nay là hiệu quả sử dụng trên thực tế của ngành giáo dục. Theo ông Sơn, cách duy nhất để ngành giáo dục chuyển sang nguồn mở thành công là bắt buộc các Sở GD -ĐT và các trường tôn trọng bản quyền. Thay vì chỉ thi đua dùng PMNM thì ngành giáo dục nên có thêm chương trình thi đua không dùng phần mềm lậu, như vậy nguồn mở sẽ có cơ hội phát triển.
Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt
.svg){kind=icon}
