Nguy cơ “chiến tranh ảo”

Theo giáo sư Nye, tháng 8 vừa qua, quân đội Nga tiến vào Gruzia. Các nhà quan sát tranh cãi xem ai khơi mào khói lửa nhưng ít người nhận ra một khía cạnh khác của cuộc xung đột này là có thể ảnh hưởng lớn đến tương lai. Đó là vài tuần trước khi cuộc xung đột vũ trang thực sự nổ ra, các tin tặc đã tấn công hệ thống trang web của Chính phủ Gruzia. Có thể nói đây là cuộc xung đột đầu tiên trên thế giới mà song song với chiến tranh thực sự là “chiến tranh ảo” trên mạng. 

Những mối đe dọa từ mạng và nguy cơ chiến tranh mạng đã minh họa cho tính chất yếu ớt, dễ mất kiểm soát của các xã hội hiện đại. Thường thì các chính phủ chỉ lo ngại đến khả năng bị tin tặc tấn công hệ thống cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin của chính quyền mà ít để ý rằng cả xã hội hoàn toàn có thể bị tê liệt bởi chiến tranh ảo. Tháng 9 năm ngoái, trong một bức thư ngỏ gửi Tổng thống George W. Bush, các chuyên gia về quốc phòng mạng của Mỹ đã cảnh báo rằng hệ thống cơ sở hạ tầng mang tính sống còn của cường quốc này, bao gồm điện, tài chính, viễn thông, y tế, giao thông vận tải, nước, quốc phòng và Internet, rất dễ bị tin tặc nhằm vào. Nhóm trên kêu gọi cần có những biện pháp ngăn chặn nhanh chóng để tránh nguy cơ mà họ gọi là “thảm họa quốc gia”.

Đó không phải là một giả thuyết bị thổi phồng. Trong thế giới kết nối như hiện nay, một vụ tấn công bởi tin tặc nhằm vào cơ sở hạ tầng không thuộc chính phủ có thể gây thiệt hại kinh hoàng. Lấy ví dụ, các chuyên gia cho rằng mạng lưới điện của một quốc gia không có được khả năng bất khả xâm phạm. Những hệ thống kiểm soát mà các công ty cung cấp điện đang sử dụng hoàn toàn có thể bị tấn công, dẫn đến các thành phố, khu vực mất điện nhiều ngày hoặc nhiều tuần. Tin tặc cũng có thể thọc tay vào các thị trường chứng khoán, làm rối loạn hoạt động thương mại bằng việc đánh sập những trang web kinh doanh. Điều đáng lo ngại là thủ đoạn của tin tặc ngày càng tinh vi. Một cá nhân có thể gây ra tình trạng lộn xộn ở cách xa hàng nghìn km chỉ bằng một phần mềm virus. Điển hình là loại virus có tên “love bug”, phát sinh từ Philippines năm 2000, ước tính đã gây thiệt hại hàng tỷ USD trên khắp thế giới. Viễn cảnh nguy hiểm nhất là khủng bố cũng có thể lợi dụng cuộc chiến ảo này.

Với các quốc gia, ngăn chặn những vụ tấn công trên mạng sẽ khó khăn chẳng kém ngăn chặn những vụ tấn công truyền thống bằng vũ khí bởi xác định thủ phạm là rất phức tạp. Không những thế, các chính phủ còn khó đưa ra kết luận rằng thủ phạm đích thực là một quốc gia thù địch giấu tay hay là một nhóm tin tặc giả danh chính phủ.

Giáo sư Joseph S. Nye kết luận “với nguy cơ ngày càng lớn này, vấn đề an ninh mạng cần được chú ý hơn nữa trong chương trình nghị sự của các nước.