Hôm nay (17/12), Nhật Bản công bố chính sách quốc phòng, trong đó thay đổi mục tiêu tập trung các khả năng quân sự, khi phải đối mặt với sự gia tăng quân sự từ Trung Quốc và chương trình hạt nhân Triều Tiên.

Đường lối chỉ đạo Chương trình Quốc phòng đã được nội các của Thủ tướng Naoto Kan thông qua, dù bị một số thành viên theo chủ nghĩa hòa bình phản đối nhưng lại góp phần mở cửa ra quốc tế để Nhật Bản cùng tham gia các tiến trình chung.

  Nhật Bản dự kiến tăng số lượng tàu ngầm. Ảnh: AP
Theo chương trình này, Nhật sẽ chi 23,49 nghìn tỉ yên (280 tỉ USD) cho chi tiêu quốc phòng trong 5 năm kể từ tháng 4 tới, giảm 3% so với giai đoạn 5 năm cũ do sức ép của nợ công đã tăng gấp đôi GDP.

Kế hoạch nhấn mạnh việc lực lượng quân sự Nhật sẽ đẩy mạnh phòng thủ ở phía tây nam - nơi nước này cùng chia sẻ biên giới hàng hải với Trung Quốc bằng việc gia tăng số lượng máy bay chiến đấu trên đảo Okinawa (phía nam) và đóng quân tại các đảo nhỏ hơn.

Chính sách là động thái sửa đổi lớn đầu tiên diễn ra trong 6 năm nay và cũng là lần đầu tiên diễn ra dưới thời Đảng Dân chủ cầm quyền của ông Kan. “Tôi nghĩ rằng, chúng ta có thể có một chính sách phòng vệ thích hợp với môi trường an ninh và kỷ nguyên mới”, Bộ trưởng Quốc phòng Toshimi Kitazawa nói trong một cuộc họp báo.
Theo giới phân tích, quân đội Nhật Bản đã có nhiều năm bị hạn chế bởi Hiến pháp Hòa bình thời hậu Thế chiến II. Tuy nhiên, bất kỳ dấu hiệu thay đổi nào của nước này cũng có thể khiến các nước láng giềng châu Á để tâm, trong đó có Trung Quốc.

Chính sách phòng vệ mới đưa ra đã phản ánh sự lo lắng của Nhật về Trung Quốc trước việc Bắc Kinh gia tăng chi tiêu quốc phòng, tăng cường hiện đại hóa lực lượng vũ trang và ngày càng thúc đẩy các hoạt động hàng hải.

Trong một báo cáo đưa ra, chính phủ Nhật nhấn mạnh: "Những động thái này, cùng với sự thiếu minh bạch trong các vấn đề quân sự và an ninh, đã trở thành vấn đề lưu tâm với khu vực và cộng đồng quốc tế”. Báo cáo cũng coi chương trình hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên “là nhân tố bẩt ổn với an ninh của Nhật và khu vực”.

Quan hệ Trung - Nhật trở nên căng thẳng trong tháng 9, khi Tokyo bắt giữ một thuyền trưởng tàu cá Trung Quốc do va chạm với tàu tuần tra Nhật Bản ở gần quần đảo tranh chấp hai bên tại biển Hoa Đông (Nhật gọi là Senkaku và Trung Quốc gọi là Điếu Ngư).

Thay đổi tài nguyên

Đường lối chỉ đạo mới công bố cũng thúc giục các nỗ lực xây dựng những quan hệ hai chiều tốt hơn trong khi kêu gọi Trung Quốc hành động như một thành viên trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Trước khi kế hoạch cải tổ quân sự mới của Nhật được đưa ra, Trung Quốc một lần nữa khẳng định, quân đội của họ để phòng thủ và thể hiện hy vọng rằng, Nhật sẽ hành động phù hợp để góp phần tăng cường lòng tin và ổn định trong khu vực.

Mong muốn tăng cường toàn diện khả năng phòng thủ nhưng bị hạn chế vì ngân sách, Nhật đã đưa ra kế hoạch phác thảo sự thay đổi những nguồn tài nguyên từ lực lượng bộ binh tới không quân và hải quân.

Khả năng phòng thủ của Nhật có truyền thống tập trung ở phía bắc với đội xe tăng huyền thoại từ thời Chiến tranh Lạnh để nhanh chóng phản ứng với nguy cơ từ Liên Xô cũ.

Theo đường lối mới (áp dụng cho 10 năm tới), số lượng xe tăng ước tính sẽ giảm khoảng 1/3 xuống còn 400 chiếc, lực lượng bộ binh cũng sẽ giảm theo.

Trong khi đó, Nhật dự kiến tăng số lượng tàu ngầm lên 22 chiếc, tăng số lượng tàu chiến có trang bị hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo Aegis lên 6 chiếc. Đồng thời tiến hành nghiên cứu việc có nên dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí tồn tại nhiều thập niên qua hay không.

Ông Kitazawa nhấn mạnh, bất cứ thay đổi nào cũng sẽ diễn ra từng bước. "Đã trở thành xu thế trong các nước phát triển là gia tăng khả năng của các thiết bị phòng thủ và cắt giảm chi phí bằng cách tham gia phát triển và sản xuất quốc tế”, đường lối quốc phòng mới khẳng định. "Chúng ta sẽ xem xét các biện pháp để trả lời xu thế chính này".

Bên cạnh chiến lược thay đổi tài nguyên quân sự, Nhật Bản còn đặt ra mục tiêu tăng cường khả năng quốc phòng thông qua quan hệ gần gụi hơn với đồng minh an ninh chủ chốt là Mỹ trong khi tìm kiếm củng cố hợp tác với các đối tác khu vực như Hàn Quốc, Australia, Ấn Độ và ASEAN. “Liên minh Nhật - Mỹ sẽ vẫn là điều không thể thiếu được để đảm bảo hòa bình và an ninh cho đất nước chúng ta”, đường lối mới cho biết.

  • Thái An (Theo AP, Reuters)