Những nỗi khổ khó nói của phụ nữ thời bao cấp

Những nỗi khổ, những câu chuyện cười ra nước mắt thời bao cấp được con trai và con gái cố nhà văn Kim Lân hồi tưởng lại.

{keywords}
Thiếu thốn, khó khăn thời bao cấp khiến những chuyện khó nói của phụ nữ càng thêm bất tiện. Ảnh: Tư liệu

Ngồi trong căn nhà ở ngõ 424 đường Trần Khát Chân (Hà Nội), ông Nguyễn Tiến Dũng và bà Nguyễn Thị Hiền - con trai và con gái nhà văn Kim Lân nhớ lại những ngày tháng khó khăn của thời kỳ bao cấp.

Ông Dũng được mọi người trong nhà gọi vui là ‘quản gia đỏ’ vì ông luôn sát cánh cùng mẹ lo chuyện ăn uống, cơm nước cho cả gia đình 7 người con. Cũng chính vì thế mà ông rất tường tận những câu chuyện bếp núc trong nhà.

Nhắc đến thời bao cấp, ông nói, có một thứ mà không ai có thể quên được, đó là tem phiếu. ‘Chỉ trừ dân buôn có tiền ra chợ đen mua đồ, còn lại tất tật đều mua bằng tem phiếu, từ gạo, thịt, đường, mắm… cho tới bó lá dong’.

Cảnh xếp hàng từ 5 giờ sáng đến 9-10 giờ trước cửa hàng mậu dịch là hình ảnh quen thuộc . ‘Đi mua hàng là phải cầm theo mũ nón, rổ rá hoặc kiếm một viên gạch bọc tờ giấy ghi tên để cùng lúc mua được mấy thứ. Đang xếp hàng bên này phải ngó sang bên kia xem đến lượt mình chưa. Có những hôm xếp hàng từ 5 giờ sáng, 10 giờ đến lượt mình thì hết hàng, đành ra về tay trắng’.

Ông Dũng nhớ lại, tiêu chuẩn của nhân dân khoảng 3 lạng thịt/ tháng. Nếu ai muốn ăn nhiều hơn thì phải mua thịt chân giò, thịt thủ… được tính một nhân đôi, không bao giờ dám mua thịt nạc. Hôm nào mua được chân giò thì rất sung sướng.

‘Tem phiếu sắp hết hạn mà chưa mua được hàng là hai mẹ con tôi cuống lên, chỉ đợi xem loa có thông báo gia hạn không. Được gia hạn thêm mấy ngày là mừng lắm’, ông nói.

Thời thiếu ăn, ông Dũng vẫn nhớ cảnh chia phần mỗi bữa cơm. ‘Nhà đông con, mỗi bữa ăn đều phải chia phần. Ví dụ ăn đậu, ăn thịt thì mẹ chia mỗi đứa 3 miếng. Phải chia như thế chứ không thì ào ào hết ngay’ - ông cười khi nhớ lại.

Ăn độn là khái niệm quen thuộc với hầu hết người dân thời bao cấp. Ngoài bột mỳ còn có món ngô răng ngựa để ăn độn. ‘Ngô rất cứng, phải ngâm vôi rất lâu, bung mãi mới ăn được’ – ông Dũng kể. 

‘Mỗi dịp Trung thu qua đi, nếu muốn mua gói thuốc lá Trường Sơn là phải mua kèm thêm cái đầu sư tử bán ế. Dân ăn chơi mua bia vài hào thì lại phải mua kèm đồ ăn mất vài đồng’.

‘Cái câu ‘gạo châu củi quế’ trong thời bao cấp là ý chỉ gạo quý như ngọc trai, củi quý như quế. Tôi còn nhớ, khi nào kiếm được bó củi là bày ra phơi cẩn thận, gọn gàng từng thanh một như thể đếm xem có mất thanh nào không’.

Một món gia vị quan trọng khác và cũng quý hiếm không kém là nước mắm. Thời ấy, mỗi nhà được tiêu chuẩn 1 lít nước mắm/ tháng. Để đủ ăn, người ta đổ nước lọc vào đun, cho thêm muối, sau đó pha vào nước mắm.

{keywords}
Bà Nguyễn Thị Hiền và ông Nguyễn Tiến Dũng - các con của nhà văn Kim Lân. Ảnh: Nguyễn Thảo

Ông Dũng kể, ngày đó nhà văn Kim Lân được chế độ phiếu C, mua hàng ở phố Nhà Thờ. Chế độ này, tuy không bằng chế độ cao cấp mua hàng ở phố Tôn Đản nhưng vẫn tốt hơn rất nhiều so với mua ở cửa hàng mậu dịch ngoài chợ.

‘Lương cụ Lân được 140 đồng. Thời sơ tán, gia đình sống chủ yếu dựa vào nghề sửa chữa quần áo của cụ bà’.

‘Vì thế mà tôi nắm rõ cả những nỗi khổ trong ăn mặc của phụ nữ thời ấy. Áo ngực phụ nữ may từ vải vụn được chần đi chần lại cho dày lên, sau đó uốn cho nhọn hoắt như cái phễu’, ông Dũng nói.

Theo lời ông Dũng, ‘Phụ nữ đến tháng thì khổ lắm, phải dùng vải màn gấp lại, dùng xong lại giặt đi lần sau dùng tiếp. Dùng nhiều đến nỗi miếng vải màn chuyển thành màu cháo lòng'.

'Ngày ấy, hiếm người đi may quần áo mới, mà chủ yếu là sửa chữa, cứ rách là lại ‘tích kê’’.

Nhớ lại những ngày đi sơ tán, ông Dũng kể tiếp, mỗi nhà cứ quây một miếng đất dưới chân đồi để trồng rau. ‘Đi học về thấy phân trâu ngoài đường cũng phải cắm cái que vào xí chỗ, để người ta biết là nó có chủ rồi. Phân ấy mang về bón cho rau’.

Ăn còn thiếu, sách để học cũng phải rút thăm. Người rút được quyển Hóa học, người được quyển Văn, thế là học chung. Cặp sách con gái được may từ vải vụn nhiều màu sắc, hình dáng khác nhau. Con trai thì cứ thế nhét sách vở vào cạp quần.

Nhớ lại những gian khổ thời bao cấp, bà Nguyễn Thị Hiền ngồi cạnh góp chuyện: ‘Chính vì đói khổ như thế nên trẻ con rất háo hức mỗi dịp lễ Tết. Cả năm mới được ăn bánh chưng nên bọn trẻ con ngồi trông bánh chín cả đêm. Mẹ tôi cho các con mỗi đứa tự gói một cái bánh nhỏ, tự ghi tên mình. Cảm giác bồi hồi khi vớt những chiếc bánh nóng hổi ra khỏi nồi, bây giờ không thể nào có được nữa’.

Kỷ niệm thời bao cấp trong trí nhớ của con trai GS Nguyễn Xiển

Kỷ niệm thời bao cấp trong trí nhớ của con trai GS Nguyễn Xiển

Những tài sản quý nhất thời ấy được đúc kết trong câu vè ‘Một yêu anh có Sei-cô. Hai yêu anh có Pơ-giô cá vàng. Ba yêu anh có hộ khẩu đàng hoàng…’

Nguyễn Thảo – Ngọc Trang

tin nổi bật

12 lời khuyên “vô giá” mà cha mẹ không nên nghe theo

Tin rằng, mọi bậc cha mẹ đều đã từng gặp những lời khuyên không mong muốn về cách nuôi dạy con cái của họ ít nhất một lần trong đời.

Gia đình kiểu mới ở Hàn Quốc ít con, không còn tam, tứ đại đồng đường

Đối với nhiều người trẻ xứ củ sâm, khái niệm gia đình không còn bó buộc với hình ảnh cha mẹ và con cái cùng chung sống mà trở nên đa dạng, nhiều lựa chọn hơn.

'Buông tự ái để hiểu và thương con'

Là cha mẹ, khi thấy con mình rơi vào cơn nguy khốn, chúng ta phải luôn sẵn sàng ôm hết những vụng dại, lỗi lầm và chấp nhận con.

Đám cưới trong mơ của người đàn ông 'chỉ còn vài tuần để sống'

Những người xa lạ đã giúp thực hiện ước nguyện cuối cùng của chàng trai 27 tuổi: Tổ chức đám cưới ngoài bãi biển cùng vị hôn thê của anh.

Nếu cảm thấy cuộc sống mệt mỏi, hãy nhớ 7 điều này

Không phải lúc nào chúng ta cũng có thể lựa chọn những gì xảy đến với mình nhưng hoàn toàn có thể chọn cách phản ứng với nó.

Chồng đi bộ 24km mang tro cốt của vợ về quê

Vợ qua đời trong thời gian Thượng Hải phong tỏa, ông Hoàng Kiến Tài đã đi bộ 24km trong 7 giờ đến nhà ga xe lửa để đưa tro cốt vợ về quê.

Phụ nữ từng trải trong chuyện yêu sẽ có những đặc điểm này

Phụ nữ đã phiêu lưu tình ái với nhiều người đàn ông, hầu hết họ đều có 3 đặc điểm này, dù che đậy cách nào cũng sẽ lộ ra khuyết điểm.

Vợ chồng mới cưới một tháng đã ly hôn, lý do là bức xúc chung của đàn ông

Hoàng Khang và Thảo Như kết hôn sau 4 tháng yêu đương. Trong đám cưới, hai người ngọt ngào, dính nhau như sam, nhưng ban đêm lại cãi nhau ầm ĩ. Một tháng sau, họ ly hôn. Chuyện gì xảy ra vậy?

Chùa ở Thanh Hoá xuống cấp nghiêm trọng

Chùa Linh Quang xã Vĩnh Hưng, huyện Vĩnh Lộc (Thanh Hóa) nằm trong quần thể di tích cấp tỉnh Chùa - Đền Còng đang bị xuống cấp nghiêm trọng.

Người đàn ông cứu bé gái sắp rơi từ cửa sổ tầng 8

Video quay lại cảnh tượng thót tim khi một người đàn ông đỡ lấy bé gái đang sắp rơi từ cửa sổ tầng 8.

Vượt qua trầm cảm, 'mẹ bỉm sữa' xây dựng cuộc sống mới tại Mỹ

Vân Nguyễn kể về hành trình làm mẹ cô đơn và thời điểm xảy ra nhiều biến cố trong cuộc đời, trước khi đoàn tụ cùng chồng trên đất Mỹ.

Cô bé 11 tuổi bị ung thư máu và ước mơ chạy bộ

11 tuổi, từng tham gia nhiều giải chạy bộ, cô bé Trần Minh Trang bất ngờ phát hiện bệnh ung thư máu.

Tình yêu của vợ cứu sống người đàn ông bị chấn thương sọ não

Câu chuyện của cặp đôi khiến nhiều người tin tưởng rằng tình yêu đích thực vẫn luôn tồn tại.

Mẹ Đắk Lắk trồng cây cải khổng lồ, muốn thu hoạch phải bắc thang trèo lên

Những cây cải trong vườn của chị Thơm ở Đắk Lắk vươn cao như thân cau. Muốn thu hoạch, chăm sóc, chị phải bắc thang, trèo lên bờ tường mới chạm được vào lá non.

Phụ nữ ngoại tình sẽ lộ 5 chi tiết sau, chi tiết thứ nhất rất phổ biến

Phụ nữ khi bước chân đi ngoại tình rất khó che giấu bởi khi bị cảm xúc chi phối, họ mất khả năng tư duy logic và điều khiển hành vi, dễ dàng để lộ ra 5 dấu hiệu "chết người" sau.