Nóc Tháp Rùa từng có tượng Thần Tự Do?

So với bức tượng nổi tiếng đặt ở New York thì tượng thần tự do ở Hà Nội có một số phận chìm nổi hơn nhiều và cái kết thúc đặc biệt của nó như một cách người Việt muốn tuyên bố với thế giới.

So với bức tượng nổi tiếng đặt ở New York thì tượng thần tự do ở Hà Nội có một số phận chìm nổi hơn nhiều và cái kết thúc đặc biệt của nó như một cách người Việt muốn tuyên bố với thế giới. Giờ đây, bức tượng không còn nữa và một phần đồng trong pho tượng tượng phật A Di Đà của làng Ngũ Xá ngày nay là được lấy từ tượng này.

Người Mỹ nói chung và người dân New York nói riêng coi tượng thần tự do là biểu tượng đáng tự hào của họ. Đây là tác phẩm của các nhà kiến trúc, điêu khắc Pháp thế kỷ 19. Năm 1875, chính phủ Pháp đã đặt hàng kiến trúc sư Bartholdi một bức tượng để tặng cho chính phủ Mỹ nhân kỷ niệm 100 năm ngày quốc khánh Mỹ.

Phải mất gần 10 năm, Bartholdi mới hoàn thành công trình tượng thần tự do khổng lồ với khối lượng 204 tấn này. Năm sau, tượng được đưa lên tàu chiến Mỹ đem về đặt ở cảng New York.

Tượng Thần Tự Do trên nóc Tháp Rùa do R. Duboil chụp.


Khi trao tặng tượng Thần Tự Do khổng lồ cho nước Mỹ, người Pháp có giữ lại cho mình một phiên bản nhỏ (cao 11 mét) cũng bằng đồng, đặt cạnh chiếc cầu bắc qua sông Seine. Đồng thời cũng có một phiên bản khác nhỏ hơn nữa, (chiếm tỷ lệ 1/16 của pho tượng chính, tức khoảng 2,85m). Phiên bản nhỏ nhất này đưa sang triển lãm tại Hội chợ Đấu xảo Hà Nội (nay là Cung văn hóa Hữu Nghị Việt - Xô) năm 1887.
Tượng Công lý, thường được dân gian gọi là tượng Bà Đầm Xòe

 
Khi làm pho tượng tặng cho nước Mỹ, Bartholdi đã khéo léo giải quyết vấn đề giãn nở của kim loại qua tấm váy lòe xòe của pho tượng. Người Hà Nội lúc ấy không quan tâm đến lịch sử của pho tượng mà chỉ gọi là tượng "Bà đầm xòe".
 

Lúc đầu tượng được đặt ở vườn hoa trung tâm gần tòa công sứ (nay là vườn hoa Lý Thái Tổ). Sau đó, vào năm 1891, chính quyền thực dân Pháp ở Đông Dương muốn thay vào đó tượng Pôn Be (paul Bert) - viên cai trị đầu tiên ở Đông Dương, nên đã hạ tượng bà đầm xòe xuống.

Trong lúc còn chờ xây dựng bệ đá đặt tượng Pôn Be và tìm vị trí mới đặt tượng bà Đầm Xòe, cả hai bức tượng bị hạ xuống nằm chỏng trơ trên nền cỏ. Vì sự kiện đó trẻ con Hà Nội thời đó có câu vè châm biếm:

“Ông Pôn Be lấy bà đầm Xòe
Trước nhà kèn ò e í e”

Lúc ấy, báo chí Pháp thảo luận rất nhiều về vị trí đặt pho tượng này. Có nên đặt nó trên nóc Tháp Rùa không? Và nếu đặt thì tượng Thần Tự Do sẽ quay mặt về hướng nào? Sau nhiều cuộc tranh cãi cuối cùng chính quyền thực dân Pháp ở Hà Nội quyết định đặt tượng bà đầm xòe trên nóc tháp Rùa mà họ gọi là ngôi đền nhỏ.

Bức tượng được đặt ở đó từ năm 1891 đến 1896. Mặt tượng hướng về phía đông tức là khu vực vườn hoa Lý Thái Tổ ngày nay. Dư luận lúc đó phản đối dữ dội: đứng ở vườn hoa chưa đủ cao sao mà còn đòi lên đỉnh Tháp Rùa!

Pho tượng Thần Tự Do tại Vườn hoa Cửa Nam trước khi bị giật đổ

Cuối cùng, "Bà Đầm xòe" được chuyển đến vườn hoa Neyret phía tây hồ Hoàn Kiếm - tức là Vườn hoa Cửa Nam gần Thư viện Quốc gia để đứng đó trong nhiều năm trong sự thờ ơ của dân chúng.

Bản tin trên báo Đông Pháp ngày 2/8/1945 cho biết, pho tượng "Bà đầm xoè" bị giật đổ 9 giờ 45 phút ngày 1/8/1945


Rồi đến năm 1945, Nhật đảo chính Pháp, thị trưởng Thành Phố Hà Nội là bác sĩ Trần Văn Lai muốn xóa bỏ tàn tích xâm lược nên ông quyết định sửa đổi tên đường và giật đổ tất cả những tượng mà Pháp dựng lên ở Hà Nội như Thống chế Foch, tên buôn súng Jean Dupuis và đương nhiên Bà Đầm xòe không thoát khỏi số phận hẩm hiu. Trong cao trào yêu nước này, dân Hà Nội lại có dịp hát châm biếm rằng:

Bôn-be với mụ Đầm Xòe
Ta kéo chúng xuống, ta đè chúng lên !

Tượng đầm xòe vườn Neyret


Với ý tưởng đúc tượng phật Adiđà lớn nhất Việt Nam, dân làng Ngũ Xã đã quyên góp mua đồng, thu nhặt lượng đồng ở bức tượng bà đầm xòe này về gom đúc thành bức tượng nặng 16 tấn, ngự trên tòa sen.

Như vậy là hiện nay bức tượng nữ thần tự do đang nằm trong pho tượng phật Adiđà với gương mặt rạng ngời như cảm thông, luôn muốn cứu vớt những nỗi đau trần thế tại chùa của làng Ngũ Xã. Sự “hoá thân” âu cũng là hòa quyện của hai nền văn hoá Đông - Tây.
  • Hải Bình (tổng hợp)

tin nổi bật

Tai nạn 3 người chết trên cao tốc: Tài xế xe đầu kéo bỏ mặc hành khách bị nạn

Dù biết có xảy ra va chạm và thời điểm đó có nhiều người mắc kẹt bên trong xe khách kêu cứu, nhưng tài xế xe đầu kéo vẫn lái xe rời khỏi hiện trường, không trình báo lực lượng chức năng.

Vụ ô tô Ford Ranger lật đè 2 xe máy: Thêm 1 người tử vong

Xe Ford Ranger sau khi va chạm với một xe máy đã lật ngửa rồi đè vào 2 xe máy, khiến 3 người tử vong, 6 người bị thương ở Điện Biên. Sáng nay, có thêm 1 thiếu niên tử vong.

Trao quyết định của Chủ tịch nước cho 7 sĩ quan quân đội gìn giữ hòa bình

Bộ Quốc phòng sáng 7/2 tổ chức trao quyết định của Chủ tịch nước cho 7 sĩ quan làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc (GGHB LHQ) tại Phái bộ UNISFA (Khu vực Abyei), Nam Sudan, CH Trung Phi.

Nữ cộng tác viên công ty môi giới lao động chiếm đoạt tiền tỷ

Bị can Lương Thị Hoài chỉ là cộng tác viên những được ông Đào Quốc Vinh chỉ đạo, giao việc cho tư vấn, giới thiệu, thu tiền của các công dân để làm hồ sơ đi xuất khẩu lao động ở Nhật Bản rồi chiếm đoạt tiền tỷ.

Mưa mù giăng kín lối, đường phố Hà Nội ùn tắc kéo dài

Thời tiết nồm ẩm kèm mưa phùn tiếp tục diễn ra tại Hà Nội, khiến nhiều tuyến đường lâm cảnh ùn tắc kéo dài.

Phát hiện bộ xương người trong khu đất trị giá 1.200 tỷ ở Thanh Hóa

Có bộ xương người trong mặt bằng Khu đô thị Đông Hương (MB 3241), TP Thanh Hóa. Cơ quan chức năng đã khám nghiệm hiện trường, điều tra vụ việc.

Công nhân Nhà máy mỳ Sa Bình mất tích vì rơi xuống bể lọc nước

Sáng 4/2, anh Mai Văn Lập (1976) đến Nhà máy mỳ Sa Bình làm việc tại khu nước thải.  Đến chiều cùng ngày, gia đình không thấy anh Lập về nên đã liên hệ với nhà máy để tìm người thân.

Cháy bãi phế liệu dưới gầm cầu Thăng Long, khói đen bốc ngùn ngụt

Sáng 7/2, vụ hỏa hoạn xảy ra tại bãi phế liệu dưới chân cầu Thăng Long (Hà Nội) tạo ra cột khói đen bốc cao hàng chục mét và bao trùm lên một phần cây cầu.

TP.HCM: Va chạm với container, 1 người tử vong tại chỗ

Sáng 7/2, Công an TP.Thủ Đức , TP.HCM phối hợp cùng các đơn vị liên quan điều tra làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn giao thông xảy ra trên địa bàn làm một người tử vong.

Tai nạn nghiêm trọng ở Điện Biên, 3 thanh thiếu niên tử nạn

Sáng 7/2, Ban ATGT tỉnh Điện Biên cho biết, lúc 22h30 ngày 6/2, tại km 30+700 Quốc Lộ 279 đoạn qua xã Ẳng Tở (huyện Mường Ảng, Điện Biên) xảy ra vụ tai nạn giao thông làm 3 người chết, 6 người bị thương.

Phiếu tín nhiệm và trách nhiệm nêu gương từ người nhà quan chức

Ngoài việc nêu gương của người lãnh đạo, cán bộ đứng đầu thì sự gương mẫu của những người thân là vợ, chồng, con hiện nay có ý nghĩa rất quan trọng và quyết định đến quá trình thăng tiến hay thụt lùi của mỗi cán bộ, đảng viên.

Cần để tư nhân vào quản lý, khai thác các công trình nghìn tỷ

Những công trình thể thao - văn hóa nghìn tỷ khai thác kém hiệu quả, để xuống cấp, nhếch nhác gây lãng phí lớn, tạo hình ảnh xấu xí. Cần có cơ chế để tư nhân tham gia quản lý, khai thác các công trình này nhằm phát huy cao nhất hiệu quả.

5 dự án cao tốc được bổ sung hơn 31.000 tỷ đồng

Chính phủ vừa đồng ý bổ sung 31.392 tỷ đồng cho Bộ Giao thông vận tải bố trí kế hoạch vốn 5 dự án.

Bến xe dù ngang nhiên 'mọc' trong hành lang an toàn cao tốc

Khu vực lối rẽ Tiền Phong của cao tốc Hạ Long - Hải Phòng nhiều tháng nay xuất hiện bến xe dù tự phát ảnh hưởng đến hành lang an toàn cho những phương tiện lên xuống cao tốc.

Cảnh báo sau vụ nữ Việt kiều mất tiền tỷ vì lộ clip nóng

Sau vụ thanh niên dùng clip nóng tống tiền nữ Việt kiều, luật sư khuyến cáo người quay phim, chụp ảnh giây phút yêu đương cần lường trước hậu quả có thể xảy ra.