Phát triển Internet mạnh mẽ là điều đáng mừng, nhưng cũng mang lại không ít nỗi lo. Ảnh: V.B

Nỗi lo cho Internet Việt Nam

Sự phát triển của Internet đi kèm nguy cơ cảnh báo về tội phạm, an ninh mạng. Hệ thống chính sách và khung pháp lý còn rất nhiều việc phải làm.

Tội phạm mạng: tỷ lệ thuận với sự phát triển của Internet

Theo số liệu thống kê từ Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC), tính đến tháng 2/2007, số lượng thuê bao Internet Việt Nam đạt 4,127 triệu, số người dùng Internet đạt xấp xỉ 15 triệu người. Tính ra, tỷ lệ số dân Việt Nam sử dụng Internet là 17,94%.

Theo thống kê của Hội Tin học TP. HCM, nếu như tháng 5/2003 số người dùng Internet mới đạt khoảng 1,7 triệu người thì một năm sau đó, con số này đã tăng lên hơn 4,3 triệu, tháng 5/2005 là 7,2 triệu người và tháng 5/2006 đạt gần 13 triệu. Trong giai đoạn 2005-2006, số thuê bao Internet tăng 86%, số người dùng Internet tăng 80%. Nếu năm 2005 tỷ lệ người sử dụng Internet Việt Nam vượt ngưỡng trung bình của châu Á (8,4%) thì đến tháng 6/2006, tỷ lệ người dùng Internet Việt Nam đạt gần 16% - vượt ngưỡng trung bình của thế giới (15.7% - số liệu tháng 6/2006 theo Internet World Stats).

Trên thế giới, dịch vụ Internet đã làm gia tăng mạnh mẽ các giao dịch ảo - mảnh đất màu mỡ để các tội phạm ảo sinh sôi nảy nở. Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ. Theo TS. Nguyễn Viết Thế, Cục trưởng Cục Công nghệ Tin học Nghiệp vụ, Tổng cục Kỹ thuật thuộc Bộ Công an, đó là hai mặt của xã hội không thể tách rời.

An ninh mạng tại Việt Nam: ngày càng “nóng”

Theo thống kê của Trung tâm An ninh mạng Bách Khoa (BKIS), trong năm 2006, có 90/340 website của các cơ quan, doanh nghiệp có tên tuổi mà BKIS kiểm tra có lỗ hổng. Hơn nữa, năm qua Việt Nam có 235 trang web .vn bị tin tặc (hacker) ngoại “ghé thăm”.

Còn theo TS. Vũ Quốc Khánh, Giám đốc Trung tâm ứng cứu khẩn cấp máy tính Việt Nam (VnCERT), Bộ BCVT, năm 2006 đã có tổng cộng 234 cuộc tấn công website từ nước ngoài, trong đó các website thuộc các cơ quan chính phủ là 39.

Các hoạt động thương mại điện tử còn đang ở thời kỳ “manh nha phát triển” cũng “điêu đứng” với hàng loạt cuộc tấn công trên mạng hướng vào các doanh nghiệp hoạt động TMĐT, trong đó điển hình nhất là vụ tấn công đánh sập website TMĐT chodientu.com.

Cũng theo thống kê từ BKIS, năm 2006 đã có 880 virus mới xuất hiện tại Việt Nam (bình quân 2,4 virus mới mỗi ngày), gấp gần 4 lần so với số liệu năm 2005. Có hơn 16 triệu lượt máy tính bị nhiễm virus, bình quân thiệt hại do virus máy tính gây ra đối với mỗi người sử dụng ước tính 488.000 đồng/năm. Trong tháng 1/2007, tình hình virus tại Việt Nam còn khởi đầu với những con số đáng báo động hơn, khi có tới 314 virus mới xuất hiện (trung bình hơn 10 virus mới mỗi ngày), 376.000 máy tính bị nhiễm spyware (phần mềm gián điệp) và adware (phần mềm quảng cáo), và vẫn còn quá nhiều người sử dụng máy tính tại Việt Nam bị nhiễm các virus lây qua Yahoo!Messenger.

Theo các chuyên gia an ninh mạng của Bộ Công an, đã có những dấu hiệu hình thành những đường dây tội phạm công nghệ cao xuyên lục địa, khép kín, chuyên đánh cắp tài khoản tín dụng, rửa tiền và hành xử theo luật riêng.

Nhiều bất cập, lắm nỗi lo

Ở góc độ kỹ thuật, theo các chuyên gia, một trong những nguyên nhân khiến hệ thống các website ở Việt Nam có nhiều lỗ hổng bảo mật và nguy cơ bị tấn công cao là do các công ty viết phần mềm chưa thực sự quan tâm đến an ninh mạng. “Một số nguyên nhân cụ thể có thể kể đến như: lập trình không cẩn thận; không cập nhật thường xuyên các bản vá phần mềm như hệ điều hành, web server, database server...; việc phân quyền chưa tốt; đặt mật khẩu quản trị yếu; mở nhiều dịch vụ không cần thiết”, TS. Nguyễn Viết Thế nhận xét.

Một bất cập nữa là các cuộc tấn công mạng ngày càng đa dạng, tinh vi và chuyên nghiệp, trong khi đó, cơ sở vật chất an ninh thông tin còn thiếu và yếu. Mức độ đầu tư về an ninh thông tin, đặc biệt là đầu tư cho vận hành thường xuyên, trong tỷ lệ chung về đầu tư CNTT còn thấp so với thế giới. Theo TS. Vũ Quốc Khánh, chi tiêu cho an ninh mạng tại Việt Nam chiếm dưới 10% tổng chi phí đầu tư cho CNTT tại các tổ chức, doanh nghiệp, trong khi trên thế giới, tỷ lệ này thường ở mức 15-20%.

Với góc nhìn từ pháp lý,  TS. Vũ Quốc Khánh nhận xét hệ thống văn bản pháp quy trong đã và đang triển khai xây dựng, song vẫn chưa đồng bộ, thiếu hệ thống. Đồng quan điểm này, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thế Liên cho biết, trong hệ thống văn bản pháp luật hiện nay, bên cạnh các quy định về tội phạm mạng trong Bộ Luật Hình sự, một số văn bản khác cũng đã có quy định về các hành vi bị cấm trong CNTT nói chung và công nghệ mạng nói riêng như Luật CNTT, Luật Giao dịch Điện tử, Luật Sở hữu Trí tuệ, Pháp lệnh BCVT... cũng như các văn bản hướng dẫn thi hành. “Những quy định còn nhiều điểm bất cập, tản mạn, chưa bao trùm hết các loại vi phạm đã và đang diễn ra trong thực tế; các quy định về tội phạm mạng hiện nay còn quá chung chung”, Thứ trưởng Hoàng Thế Liên nói và tiếp: “Những bất cập này dẫn tới hệ quả là các cơ quan áp dụng pháp luật còn lúng túng trong việc xử lý các hành vi vi phạm thông qua mạng tin học”.

Một thực tế cần thừa nhận là những ứng dụng CNTT ở Việt Nam, đặc biệt là những ứng dụng trên mạng Internet như các dịch vụ hành chính công, thương mại điện tử... vẫn còn ở mức độ thấp so với thế giới. Chính vì thế, an ninh mạng dù nóng song vẫn chưa thực sự xảy ra các sự cố lớn gây hậu quả nghiêm trọng. Nhưng trong tương lai, nếu không có những biện pháp hiệu quả, đồng bộ từ công nghệ, tới đầu tư hạ tầng hay hoàn chỉnh khung chính sách, pháp lý, rất có thể những nguy cơ về an ninh mạng sẽ gây ra những hậu quả lớn trên thực tế và tác động hết sức tiêu cực tới sự phát triển nhanh và bền vững của Internet Việt Nam.

       Đặng Nguyễn