PGS - TS Trịnh Sinh: 'Chúng ta cần hiểu đúng về cúng Rằm tháng Giêng'

Đây là một nét đẹp của văn hóa dân gian Việt Nam. Tuy nhiên, theo PGS - TS Trịnh Sinh thì không phải ai cũng hiểu đúng về lễ cúng Rằm và ý nghĩa thực sự của nó.

- Cứ đến ngày 14, 15 âm lịch tháng Giêng hàng năm, các gia đình lại tất bật chuẩn bị cho lễ cúng Rằm tháng Giêng. Tuy nhiên theo PGS - TS Trịnh Sinh, không phải ai cũng hiểu đúng về lễ cúng Rằm và ý nghĩa thực sự của nó.

Người xưa thường nói: “Lễ Phật cả năm không bằng ngày Rằm tháng Giêng”, có ý chỉ ngày Rằm tháng Giêng (Tết Nguyên Tiêu) là một ngày lễ quan trọng trong tâm thức người Việt.

Vào ngày này, mọi nhà đều chuẩn bị làm lễ cúng rất tươm tất, chu đáo với mong muốn cầu một năm mới bình an, may mắn.

Đây là một nét đẹp trong đời sống tâm linh của người Việt Nam. Tuy nhiên hiểu đúng về lễ cúng Rằm và ý nghĩa thực sự của nó thì không phải ai cũng biết.

{keywords}
Tết Nguyên Tiêu ở Việt Nam lại bắt nguồn từ việc đồng áng của cư dân nông nghiệp lúa nước và văn hóa Phật giáo. Ảnh: VietNamNet

Trao đổi về vấn đề này, nhà nghiên cứu văn hóa Trịnh Sinh cho biết: “Nguyên” là thứ nhất, “Tiêu” là đêm. Tết Nguyên Tiêu còn gọi là Tết Thượng Nguyên, bởi còn có Tết Trung Nguyên (Rằm tháng Bảy) và Tết Hạ Nguyên (Rằm tháng Mười).

Có một số tài liệu cho rằng Tết Nguyên Tiêu có nguồn gốc từ Trung Quốc, có nghĩa là đêm Rằm đầu tiên của năm mới. Theo đó, người Trung Quốc sẽ treo đèn có màu sắc sặc sỡ trước cửa nhà và ăn bánh trôi nước để cầu mong một năm mới bình an, sung túc.

Còn Tết Nguyên tiêu ở Việt Nam lại bắt nguồn từ việc đồng áng của cư dân nông nghiệp lúa nước và văn hóa Phật giáo.

{keywords}
Nhà nghiên cứu văn hóa, PGS.TS Trịnh Sinh.

Theo đó, sau quãng thời gian dài nghỉ Tết, bà con nông dân khẩn trương chuẩn bị cho công việc đồng áng. Tối ngày 15/1 âm lịch là thời điểm người dân ra đồng, tập trung cỏ khô, lá khô, châm lửa tiêu hủy sâu bọ.

Phật giáo trong hơn ngàn năm du nhập vào Việt Nam đã gắn kết các phong tục văn hóa của người Việt. Rằm tháng Giêng không phải là một ngoại lệ. Từ một ngày lễ có nguồn gốc từ Trung Hoa, Rằm tháng Giêng đã trở thành một ngày Tết mang bản sắc rất riêng của người Việt, thấm nhuần Phật pháp”.

Nhà nghiên cứu văn hóa Trịnh Sinh cũng cho biết thêm, trọng tâm của hội Rằm tháng Giêng tại các chùa là lễ cầu quốc thái dân an, cầu nguyện an lành, khỏe mạnh, no đủ, thịnh vượng và phát triển cho bá tánh và đất nước. 

Rằm tháng Giêng tuy không phải là lễ quan trọng của Phật giáo so với Rằm tháng Tư (Phật đản) và Rằm tháng Bảy (Vu lan) nhưng trùng hợp với lễ Thượng Nguyên và Tết Nguyên Đán trong dân gian.

Đồng thời ngày này là Rằm đầu tiên của năm mới, thời điểm thích hợp nhất để cầu nguyện an lành cho cả năm nên thu hút sự tham gia đông đảo của các Phật tử và toàn thể dân chúng.

Nhà nghiên cứu văn hóa Trịnh Sinh chia sẻ: “Thành ngữ 'Lễ Phật quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng' đã nói lên tầm quan trọng của hội Rằm này trong tâm thức người Việt.

Nó mang một giá trị văn hóa đẹp và là đặc trưng của tín ngưỡng thờ cúng ở nước ta. Nhưng nhiều người dân không hiểu được ý nghĩa và giá trị thực sự của Tết Nguyên tiêu này.

Họ nghĩ rằng cứ làm lễ cúng thịnh soạn, mâm cao cỗ đầy thì sẽ được trời đất phù hộ ban cho nhiều tài lộc, công danh.

Điều đó đang đi ngược lại những giá trị tốt đẹp và nhân văn của nó. Vì thứ nhất, đạo Phật không dạy phải đốt vàng mã cho người đã mất, cũng không cổ xúy việc đốt vàng mã, vừa phí phạm lại ô nhiễm môi trường.

Dưới góc độ là người nghiên cứu về văn hóa, tôi thấy người dân cần nhìn nhận đúng đắn về phong tục, tập quán chứ không nên quá sa đà".

Đồng quan điểm với PGS - TS Trịnh Sinh, nhà nghiên cứu Nguyễn Hùng Vĩ nói: "Lễ cúng Rằm tháng Giêng gắn liền với nền nông nghiệp nguyên thủy xa xưa của nước ta, là ngày bắt đầu làm việc trở lại.

Điều này mang ý nghĩa thúc đẩy mọi người hăng say lao động, góp phần phát triển đất nước. Nhưng một số bộ phận người dân lại bỏ bê công việc, đi cúng bái liên tục là việc không nên.

{keywords}
Nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Hùng Vĩ.

Bên cạnh đó người Việt coi lễ Rằm tháng Giêng như là Tết muộn bỏi nhiều lý do khác nhau: Do gia đình khá giả tiếp tục ăn Tết và chơi mai, đào nở muộn; những người đi làm ăn xa ở lại qua ngày Rằm tháng Giêng mới lên đường.

Những người không may đau yếu vào đúng dịp Tết, sau Tết đã khoẻ mạnh trở lại hoặc nhiều gia đình tang ma có người chết vào dịp Tết Nguyên Đán, được ăn Tết bù...

Vì là lễ quan trọng trong năm nên dịp này, nhiều người không tiếc tiền mua sắm đồ lễ, ai cũng mua thật nhiều vàng mã, vàng hương để đốt.

Tục đốt vàng mã ở nước ta chịu ảnh hưởng từ văn hóa của Trung Quốc, trong đạo Phật không dạy đốt vàng mã cho người đã khuất.

Người Việt xưa nếu có đốt cũng chỉ ở chừng mực nhất định, người ta gọi là "làm phép", chứ không đốt bừa phứa, lãng phí như bây giờ. Tôi nghĩ việc này cần phải hạn chế".

Chuyên gia phong thủy gợi ý chọn ngày khai trương đầu năm Mậu Tuất

Chuyên gia phong thủy gợi ý chọn ngày khai trương đầu năm Mậu Tuất

Để cả năm được gặp nhiều may mắn, làm ăn phát đạt, tấn tới, người kinh doanh rất chú trọng việc lựa chọn giờ lành ngày đẹp để mở hàng, khai trương đầu năm.

Gia đình ông chủ hiệu vàng nức tiếng Hà Nội xưa đón Tết thế nào?

Gia đình ông chủ hiệu vàng nức tiếng Hà Nội xưa đón Tết thế nào?

“Càng về già, những người như chúng tôi lại càng sống bằng hoài niệm”- ông Phạm Ngọc Giao­ bắt đầu câu chuyện về cái Tết của gia đình mình trong những năm 40, 50……

Món ăn đặc biệt ngày Tết của gia đình 'vua tàu thủy' Bạch Thái Bưởi

Món ăn đặc biệt ngày Tết của gia đình 'vua tàu thủy' Bạch Thái Bưởi

"Mặc dù giàu có, cao lương mĩ vị trên đời đều được nếm qua nhưng doanh nhân Bạch Thái Bưởi vẫn thích ăn những món như xôi dừa và mứt dừa" - bà Quế Hương chia sẻ.

Nhật Linh

tin nổi bật

Người phụ nữ U60 đam mê tập gym, thành quả khiến nhiều người kinh ngạc

Dù sắp bước sang tuổi 60 nhưng nếu nhìn từ xa, ai cũng nghĩ người phụ nữ này là thiếu nữ 18 tuổi.

Người phụ nữ bật khóc tìm được ân nhân cho vay tiền 20 năm trước

Khi đã trở thành bà chủ, cuộc sống trở nên sung túc, Xuân Mai làm mọi cách để tìm lại người đã cứu mạng và cho mình vay tiền 20 năm trước. Hôm gặp được, cô ôm lấy vị ân nhân khóc không ngừng.

6 hành động yêu thương của cha mẹ lại vô tình khiến con trở nên nhút nhát, ỷ lại

Ai cũng muốn con mình năng động, giỏi giang, là điểm sáng trong đám đông. Nhưng ít bố mẹ nào nhận ra rằng, những hành vi này của mình lại khiến con trở nên nhút nhát.

Cách người khôn ngoan đối phó với kẻ nói dối

Không có phương pháp nào là phù hợp nhất để đối phó với tất cả những lời nói dối và tùy hoàn cảnh, loại nói dối mà người khôn ngoan sẽ có cách đối phó riêng.

Đêm hôm ấy, tôi chọn sống

Bạn đã bao giờ có ý định tự sát? Tôi thì đã từng.

Chị bán vé số từ chối làm tỉ phú, làm điều khiến người đời bất ngờ

Vị khách mua nợ 10 tờ vé số bất kỳ và nhờ chị Lành giữ hộ. Cuối ngày, tất cả số vé trên đều trúng giải với tiền thưởng trên 5 tỉ đồng. Bỗng chốc thành tỉ phú nhưng chị Lành làm hành động khiến người đời kinh ngạc.

Đàn ông đã vào tuổi trung niên đừng chạm tới 2 kiểu phụ nữ này

Hầu hết đàn ông 50 tuổi đều có sự nghiệp thành công, không còn lo tiền bạc. Hoạt động xã hội rộng, họ có thể không cưỡng lại được cám dỗ bên ngoài...

Những điều nên nói với con thay vì 'không được khóc'

Khi thấy trẻ khóc mè nheo, phụ huynh thường nói “Đừng khóc nữa”, “Con hãy nín đi”, nhưng cách này thường không hiệu quả và trẻ càng khóc dữ hơn.

Mất 270 triệu lấy vợ mà chưa hề được 'yêu': 'Anh ấy thử 4 lần đều thất bại'

"Điều tôi không chấp nhận được là cô ấy không muốn ngủ với chồng. Sau hơn một năm kết hôn, cô ấy thậm chí không muốn cho tôi chạm vào người, vậy tại sao cô ấy lại lấy tôi?", người chồng trải lòng.

'Con cái cũng chịu nhiều áp lực, không sướng như ta nghĩ'

Chúng ta vẫn cho rằng làm trẻ con thật hạnh phúc vì chẳng phải lo nghĩ gì. Song có lẽ bậc cha mẹ sẽ nghĩ khác đi khi nhìn thấy con stress.

Mẹ đơn thân giàu có, khóc hết nước mắt đi tìm bố cho con trai

Bạn muốn hẹn hò tập 795 mai mối cho một cặp đôi lớn tuổi, đều đã qua 1 lần “đò”, đến từ Long An.

Trải qua biến cố, 2 gia đình vào rừng dựng nhà gỗ, sống hòa mình vào thiên nhiên

Trong khu rừng cách thành phố Vũ Hán (Trung Quốc) 40 phút lái xe về phía Tây có 3 căn nhà bằng gỗ. Cả 3 đều thuộc sở hữu của Mục Uy và Vạn Khiêm – 2 kiến ​​trúc sư của Đại học Khoa học và Công nghệ Hoa Trung.

Bí quyết để nuôi dạy những đứa trẻ hạnh phúc

Những đứa trẻ có tuổi thơ hạnh phúc hơn ít phải đối mặt với những tổn thương và cảm xúc tiêu cực khi trưởng thành và chúng có thể sẽ lớn lên thành công hơn. Dưới đây là những điều tốt đẹp bạn có thể làm để nuôi dưỡng thái độ tích cực ở trẻ nhỏ.

Mắc 2 bệnh ung thư, U50 vẫn xách xe đi phượt khắp đất nước

Mang trong người 2 bệnh ung thư nhưng chị Nguyễn Thị Phương Loan, 42 tuổi vẫn đi phượt và leo núi khắp trong Nam ngoài Bắc.

Chơi miễn phí, nhận quà ‘thả ga’ trong ngày hội cho trẻ ở Phú Mỹ Hưng

Từ 8:00 ~ 18:00 ngày 22/5/2022, chương trình Ngày hội “Phú Mỹ Hưng hướng về trẻ em 11 - 2022” với chủ đề “Ngày hè sôi động” sẽ diễn ra tại khu Hồ Bán Nguyệt, Phú Mỹ Hưng, Quận 7, TP.HCM.