Phần mềm mã nguồn mở: Có thật sự “cho không”?

Năm 2008 đang được đánh giá là năm bản lề của việc thực thi Luật bản quyền tại Việt Nam. Khuyến khích sử dụng các phần mềm mã nguồn mở đang bắt đầu mở ra một hướng đi mới cho bài tóan bản quyền phần mềm Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều người sử dụng phổ thông vẫn đang thắc mắc trước câu hỏi: Có thật sự phần mềm mã nguồn mở đang “cho không” người sử dụng?

Open Office, KingOffice hiện đang được chính phủ Việt Nam tích cực ủng hộ để các cơ quan, đơn vị, trường học triển khai rộng rãi. Đến nay, việc thuyết phục người sử dụng phổ thông trong nước làm quen các sản phẩm này không hề đơn giản. Đứng về phía người tiêu dùng, ngoài ưu điểm tính miễn phí và xã hội cao, ai cũng có thể cài đặt và chỉnh sửa theo ý muốn, việc sử dụng phần mềm mã nguồn mở này cho phép những người năng động, ưa khám phá cái mới, sẵn sàng thay đổi hoặc xoá trắng ổ cứng để thoả đam mê của mình.

Tuy nhiên, điều mà người dùng phổ thông cần là khả năng chỉnh sửa phần mềm đó hay hiệu quả mà phần mềm đó mang lại? Và ai dám đảm bảo, trong mọi phần mềm nguồn mở đều miễn phí? Có phải mọi phiên bản Linux đều miễn phí? Và phải chăng mọi phần mềm nguồn đóng đều có phí?

Đừng quên rằng có những bản phân phối Linux không hề miễn phí, cũng như có phần mềm miễn phí nhưng không mở.  Ví dụ đơn giản nhất là cách thức mà Kingsoft Office thay thế Microsoft Office tại thị trường Trung Quốc trong những năm qua. Miễn phí phiên bản Personal của phần mềm xanh này đã chứng minh khả năng phát triển các sản phẩm phần mềm đóng vẫn có hiệu quả cao đối với người dùng chứ không chỉ có mã nguồn mở mới làm được.

Thậm chí, khi tung ra sản phẩm này trên thị trường Việt Nam, nhà phân phối Quang Minh DEC của Kingsoft Office 2007 đã tiến hành miễn phí phiên bản Personal trên trang http://phanmem.dec.vn cũng như tặng miễn phí sử dụng cho các cơ quan báo chí, thông tấn trong cả nước trong vòng 2 năm.

Theo thông tin mới nhất, bộ sản phẩm này còn đang giảm giá 20% cho tất cả các doanh nghiệp đặt mua vào dịp Tết Nguyên Đán, trong khi đó, bình thường giá cả của chúng đã rẻ hơn gấp 4 lần so với bộ sản phẩm Microsoft Office. Điều đó càng cho thấy, việc sử dụng phần mềm đóng vẫn có thể cho không và mang lại cho người sử dụng một cái giá phù hợp nhất.

Quay lại ví dụ của Kingsoft, phần mềm này thắng thế ở Trung Quốc chính là ở việc đã tận dụng được chính sách giá cả hợp lý cộng với việc giúp người dùng không phải mất thời gian làm thói quen cách thức sử dụng mới vì bản thân sản phẩm đã thích ứng hoàn tòan từ giao diện cho đến từng phím nóng trong sản phẩm Office của Microsoft.

Hơn nữa, khi tung ra thị trường Việt Nam năm 2007, nhà phân phối Quang Minh DEC cũng quyết định miễn phí bản Personal của Kingsoft Office 2007 và chỉ thu phí bản Professional với mức giá dao động từ 168.000VNĐ đến 350.000VNĐ. Cách thức đưa sản phẩm này khá phổ biến hiện nay ở nhiều quốc gia Châu Á. Nó giúp sản phẩm mới của doanh nghiệp tiếp cận gần gũi hơn với khách hàng.

Trong khi đó, những phần mềm mã nguồn mở hiện nay chưa chắc đã “cho không” hoàn tòan mà lại trói buộc người dùng ở việc phải thay đổi theo đúng thói quen của người sáng tạo. Đứng ở góc độ người dùng, không phải ai cũng có khả năng lập trình để chỉnh sửa những gì họ đang sử dụng. Họ có quen sử dụng những phần mềm mới không? Và thực ra việc thay đổi có đáng giá?

Nếu việc dùng phần mềm mới không đem lại hiệu năng vượt trội hơn phần mềm cũ, so với lượng chi phí phải đầu tư (mua bản quyền - học cách sử dụng) thì liệu phần mềm mã nguồn mở có thực sự “cho không” hay thà người dùng chấp nhận mua những phần mềm giá rẻ có bản quyền đầy đủ và thói quen không thay đổi sẽ tốt hơn?

Theo TTOL