bai chinh.jpg
Những người phụ nữ Afghanistan trong một lớp học tại thành phố Kabul ngày 3/11/2012 với chiếc điện thoại cài sẵn chương trình Ustad Mobile. Ảnh: AFP

>> Ứng dụng HealthTap đã cứu sống 10.000 người

Dù Taliban đã rút lui khỏi Afghanistan, luật lệ của chúng đã để lại dấu ấn không hề nhỏ lên cuộc sống của phụ nữ nơi đây. Nhiều phụ nữ lớn lên dưới thời Taliban chiếm đóng không được đến trường và khi trưởng thành, họ vẫn bị mù chữ.

Dù giáo dục cho nữ giới đã được cải thiện, những con số thống kê mới nhất từ Liên Hợp Quốc vẫn nói lên thực trạng đáng buồn khi chỉ có 12,6% phụ nữ Afghanistan biết đọc so với 39,3% nam giới. Sự thiếu hụt hoạt động dạy học cho nữ vẫn đang là vấn đề lớn tại nhiều khu vực khi các bé gái chỉ chiếm chưa tới 40% trong tổng số 8,4 triệu học sinh cả nước. Tại những nơi vẫn bị ảnh hưởng của Taliban, nhiều gia đình vẫn giữ con gái ở nhà vì lo sợ hoặc đã trở thành thói quen.

Tuy nhiên, ngành di động Afghanistan có thể thay đổi điều đó. Dù là một nước nghèo, 18 triệu người Afghanistan đã có điện thoại di động, chiếm 60% dân số cả nước. Mạng di động đã có mặt tại đây từ năm 2002 khi Ehsan Bayat – nhà sáng lập công ty Afghan Wireless – mở dịch vụ di động đầu tiên. Hiện nay, sóng di động tiếp cận xấp xỉ 85% dân số và dự kiến tiếp tục chạm tới những khu vực vùng sâu, vùng xa trong tương lai.

Bộ Giáo dục Afghanistan kết hợp cùng hãng công nghệ Paiwastoon Networking Services ra mắt một số ứng dụng smartphone để giải quyết vấn nạn mù chữ. Ustad Mobile (Mobile Teacher) - phần mềm dạy đọc bằng hai ngôn ngữ Dari và Pashto, chạy được trên điện thoại phổ thông lẫn smartphone. Học sinh có thể xem video giáo viên đang viết chữ cái, từ mới trên bảng rồi được nghe cách phát âm; ngoài ra còn có câu hỏi và bài tập để trau dồi kĩ năng đọc, viết của mình. Ứng dụng cũng cung cấp các bài giảng toán học để người dùng làm quen và bổ sung kiến thức cơ bản.

Trao đổi với hãng tin AFP, Mike Dawson – Tổng Giám đốc Paiwastoon cho biết công việc của giáo viên đã dễ dàng hơn nhiều nhờ vào các bài giảng video, âm thanh, câu hỏi và bài tập. Điện thoại di động rẻ hơn nhiều so với máy tính, dễ sửa chữa hơn và mọi người cũng sử dụng chúng thành thạo hơn. Ông bày tỏ hi vọng đưa thêm các môn học khác như tiếng Anh, tiếng Ả-rập, các bài học về sức khỏe, nông nghiệp vào ứng dụng.

Trước đó, Paiwastoon từng có kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục khi triển khai chương trình “Mỗi đứa trẻ, một máy tính xách tay”, trao 3.000 máy tính cho phụ nữ và trẻ em tại các thành phố Kabul, Kandahar, Herat, Baghlan và Jalalabad.

Khi mới được phát hành, Ustad Mobile chỉ miễn phí cho 100 sinh viên tại Kabul trong dự án thí điểm, trong đó 65% là nữ. Muzhgan Nazari, 18 tuổi, cho biết không được đi học khi còn nhỏ do Taliban kiểm soát thành phố Kabul và cha cô cũng phản đối việc đến trường. Khi nghe được về trung tâm đào tạo đọc, viết cho phụ nữ, cô đã thuyết phục và được cha đồng ý tham dự lớp cơ bản. Tương tự, Samira Ahmadzai, 24 tuổi, mẹ của 2 đứa con, cũng nhận được sự cho phép của chồng để tham dự trung tâm này.

Các bên liên quan đang tìm mọi cách để phổ biến chương trình tới cả nước. Paiwastoon hợp tác với các hãng điện thoại, truyền thông để nâng cao nhận thức của mọi người về chương trình. Các chủ cửa hàng và nhà mạng di động được khuyến khích cài đặt sẵn ứng dụng trên điện thoại hoặc nén phần mềm vào đĩa CD, DVD để dùng trên máy tính. Các bài giảng cũng được đăng trên website của Bộ Giáo dục, đảm bảo phân phối trên mọi kênh có thể.

Dường như chương trình đã gặt hái được những thành công bước đầu. Hồi tháng 8/2013, Phái bộ Hỗ trợ Liên Hợp Quốc tại Afghanistan (UNAMA) công bố bản đánh giá chương trình với sự tham gia của 200 nữ cảnh sát viên từ 11 thị trấn, mỗi người được trang bị một điện thoại cài sẵn chương trình học tập.

Theo Đơn vị Tư vấn Cảnh sát của UNAMA, khoảng 70 đến 80% lực lượng Cảnh sát Quốc gia Afghanistan mù chữ. Phụ nữ chiếm khoảng 1% trong tổng số 149.000 cảnh sát. Ứng dụng giúp nữ cảnh sát vượt qua các khó khăn như thời gian làm việc không cho phép học đều đặn hay cấp trên không hoàn toàn ủng hộ họ đi học.

Kết quả chung cho thấy Ustad Mobile không chỉ dạy phụ nữ biết đọc biết viết mà còn giúp họ làm việc hiệu quả hơn. Một nữ cảnh sát cho biết từ một người mù chữ, cô đã có thể đọc văn bản và viết nhiệm vụ lên bảng.

Chính phủ Afghanistan mong muốn ứng dụng giúp tăng tỉ lệ biết đọc biết viết lên 48% vào cuối năm 2015.

Tổng hợp

Nội dung được đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số 127 ra ngày 23/10/2013