Ảnh: edu.net

Quản lý Internet thiếu nhất quán từ... văn bản

Kết quả thanh tra, kiểm tra Internet cho thấy một số quy định quản lý dịch vụ Internet không còn khả thi, thậm chí có sự thiếu thống nhất giữa các văn bản liên quan.

Thực trạng này đòi hỏi các cơ quan quản lý sớm có điều chỉnh để kiểm soát tốt hơn dịch vụ Internet.

Đa số vi phạm

Đợt thanh tra Internet toàn quốc kéo dài hơn 3 tháng (từ tháng 7 đến đầu tháng 10/2006) cho thấy bức tranh khá toàn diện về việc quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet công cộng trên toàn quốc.

Theo phản ánh của các Sở BCVT, số lượng đại lý Internet trên toàn quốc đang tăng nhanh, góp phần tích cực cho việc phổ cập Internet và thu hẹp khoảng cách số. Ví dụ, tại tỉnh Bình Dương, theo thống kê của Sở BCVT, cuối năm 2005 tỉnh này mới có 219 đại lý Internet thì đến tháng 7/2006 đã tăng lên gần 600 đại lý. Mỗi đại lý Internet trên toàn quốc trung bình có từ 15-30 máy tính, với khoảng 50 lượt khách/ngày với mỗi đại lý. Tuy nhiên, theo khảo sát sơ bộ của các Sở BCVT, khách hàng chủ yếu của các đại lý Internet công cộng là thanh thiếu niên. Phần lớn họ sử dụng Internet để tán gẫu qua mạng (chat) và chơi game, chỉ khoảng 5-10% vào Internet để khai thác và tìm kiếm thông tin phục vụ học tập. Thậm chí, nhiều nơi xuất hiện tình trạng người sử dụng dịch vụ Internet công cộng truy cập những trang web nội dung không lành mạnh và tuyên truyền thông tin gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự xã hội.

Đợt thanh tra toàn quốc này cho thấy tình trạng vi phạm trong hoạt động cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet là phổ biến. Nhiều đại lý vi phạm các quy định về điều kiện hoạt động kinh doanh Internet và thực hiện không nghiêm túc các nghĩa vụ của đại lý Internet. Theo báo cáo sơ bộ của Thanh tra Bộ BCVT, phần lớn các đại lý không hoặc thực hiện không đầy đủ việc cài đặt phần mềm quản lý, lập sổ đăng ký sử dụng dịch vụ, niêm yết nội quy sử dụng dịch vụ, ký hợp đồng kinh doanh đại lý, lập sơ đồ hệ thống máy tính, lưu địa chỉ các trang thông tin truy cập trong thời gian 30 ngày và vi phạm thời gian đóng, mở cửa.

Theo ông Đỗ Thanh, Giám đốc Sở BCVT Thanh Hoá, nguyên nhân là do hiểu biết và ý thức tuân thủ pháp luật của các chủ đại lý Internet chưa cao. Tuy nhiên, bản thân các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ và những quy định quản lý dịch vụ Internet không phù hợp cũng góp một phần không nhỏ.

Kết quả thanh tra nhận thấy các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ không tích cực và nghiêm túc thực hiện các nghĩa vụ của nhà cung cấp, như cài đặt phần mềm quản lý tại các đại lý và tổ chức tập huấn các quy định pháp luật về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet cho các khách hàng của mình. Hơn thế, các doanh nghiệp còn xem nhẹ việc thẩm tra các điều kiện kinh doanh của đại lý khi ký hợp đồng, dẫn đến tình trạng nhiều đại lý Internet hoạt động khi chưa có giấy phép đăng ký kinh doanh.

Thông tư 02 và Thông tư 60 có quy định không thống nhất

Theo báo cáo của các Sở BCVT, việc thanh tra Internet ở các địa phương gặp nhiều khó khăn. Nhiều Sở BCVT mới thành lập, lực lượng thanh tra mỏng (mỗi tỉnh thường có 1-2 người, thậm chí một số tỉnh chưa bổ nhiệm được chánh thanh tra và thanh tra viên), chưa có kinh nghiệm thanh tra chuyên ngành trong khi số lượng đại lý Internet công cộng ở tỉnh ít nhất cũng khoảng 500 điểm. Ngoài ra, thiếu thốn các trang thiết bị và phương tiện cũng ảnh hưởng đến quá trình thanh tra.

Tuy nhiên, khó khăn nhất với các đoàn thanh tra là các văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh và sử dụng dịch vụ Internet như thông tư liên bộ về quản lý đại lý Internet (Thông tư 02), thông tư liên bộ về quản lý trò chơi trực tuyến (Thông tư  60) và nghị định về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet (Nghị định 55) còn nhiều điểm không khả thi và chưa thống nhất.

Ví dụ, với vi phạm thời gian mở cửa của các đại lý Internet, Thông tư 02 quy định phạt từ 1-5 triệu đồng, còn Thông tư 60 quy định phạt từ 500 ngàn đồng đến 2 triệu đồng. Hoặc quy định về khoảng cách của đại lý Internet phải cách trường học với Thông tư 02 là 100 mét, còn với thông tư 60 là 200 mét. Theo ông Trần Gia Long, Phó giám đốc Sở BCVT Vĩnh Phúc, đây là điểm vênh rất khó cho các đoàn thanh tra xử lý vi phạm và là nguyên nhân dẫn đến tình trạng việc xử lý vi phạm giữa các địa phương không thống nhất. Bởi trên thực tế, các đại lý Internet đều kinh doanh đồng thời cả dịch vụ Internet và chơi game, gần như không có đại lý nào chỉ kinh doanh truy cập Internet, không cho chơi game.

Cũng có một số địa phương cho rằng các chế tài xử phạt vi phạm các đại lý vi phạm khá cao. Theo ông Trần Gia Long, các đại lý Internet ở các thành phố lớn hầu hết dùng ADSL và có lượng người sử dụng lớn nhưng ở các địa phương nhiều đại lý chỉ có gần chục máy tính, sử dụng không nhiều, vì thế nếu phạt “căng dây kẻ chỉ” thì rất khó. “Chúng tôi căn cứ vào quy mô của đại lý, thái độ cộng tác và cam kết của chủ đại lý để xử phạt”, ông Long cho biết.

Một số đề xuất

Qua đợt thanh tra, một số Sở BCVT đề xuất Bộ BCVT đều đặn tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ thanh tra tại các Sở BCVT; Nghiên cứu điều chỉnh và bổ sung một số quy định không khả thi trong Thông tư 02; Soạn thảo nghị định sửa đổi, bổ sung thay thế Nghị định 55 hoặc ban hành thông tư hướng dẫn chi tiết, cụ thể và rõ ràng hơn Thông tư số 05/2004/TT-BCVT (ban hành tháng 12/2004) bởi nghị định này mới chỉ quy định các hành vi vi phạm theo từng nhóm. Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet cần tăng cường phổ biến quy chế quản lý đại lý; Rà soát các đại lý chưa ký hợp đồng đại lý với doanh nghiệp; Triển khai cài đặt phần mềm quản lý đại lý Internet thống nhất và tập huấn cho các đại lý.

Đỗ Duy