Trong năm 2016, hoạt động khai thác khoáng sản trái phép trên địa bàn Quảng Ninh diễn biến phức tạp, ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường, tiềm ẩn nhiều nguy cơ dẫn đến biến động địa chất, ảnh hưởng đến đời sống dân sinh và môi trường sinh thái.

Vi phạm tràn lan

Theo thống kê, Quảng Ninh có khoảng 243 mỏ và điểm quặng của 33 loại khoáng sản với trữ lượng tương đối lớn, phân bố rộng khắp các địa phương Hạ Long, Cẩm Phả, Hoành Bồ, Đông Triều và một số huyện miền Đông.

Hiện có 31 đơn vị được cấp phép khai thác đá làm VLXD thông thường với tổng công suất 4,6 triệu m3/năm; 39 đơn vị được cấp phép khai thác sét sản xuất gạch ngói, công suất 2,55 triệu m3/năm; 5 đơn vị được khai thác cát và VLXD san lấp mặt bằng.

{keywords}
Khai khoáng trái phép ở Bình Liêu. Ảnh: Theo Báo Quảng Ninh

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, các đơn vị đã tổ chức khai thác trong phạm vi, ranh giới giấy phép khai thác đã cấp. Theo thống kê từ Sở TN&MT Quảng Ninh, đến nay có 21 giấy phép khai thác (chiếm 24,1%) chưa thực hiện kê khai thông tin tính tiền cấp quyền khai thác theo quy định; còn 77/87 giấy phép khai thác (chiếm 88%) chưa thực hiện việc lập, giao nhận mốc giới khu vực khai thác trên thực địa; tình trạng công suất khai thác thực tế vượt công suất cấp phép và khai thác vượt danh giới cấp phép diễn ra khá phổ biến.

Bên cạnh đó, vấn nạn khai thác “thổ phỉ” đang diễn ra khá rộng khắp. Điển hình là khai thác cát tại khu vực vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long và huyện đảo Vân Đồn; khai thác sét tại Đông Triều, Hoành Bồ, Uông Bí, đất san lấp tại TP Hạ Long, TX Quảng Yên.

Những vi phạm này đã để lại nhiều hệ lụy về môi trường, thiệt hại về thu ngân sách và luôn tiềm ẩn mất an ninh trật tự xã hội.

Thu hồi 12 giấy phép, gắn trách nhiệm với người đứng đầu

Từ thực tế trên, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các cấp, các ngành tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản làm VLXD. Đích thân các lãnh đạo cao nhất của tỉnh thường xuyên đi kiểm tra thực địa và kịp thời có những ý kiến chỉ đạo cụ thể. Sau những hành động cụ thể vừa qua, tỉnh đã thu hồi, chấm dứt hiệu lực của 12 giấy phép khai thác, xem xét 10 hồ sơ đóng cửa mỏ.

Ông Nguyễn Văn Đọc, Bí thư Tỉnh ủy đã yêu cầu các cơ quan chức năng tham mưu lộ trình chấm dứt các dự án nạo vét và tận thu trên địa bàn Hạ Long, Vịnh Bái Tử Long, Vân Đồn; rà soát, quản lý tốt ranh giới khai thác mỏ cát, sỏi để tránh ảnh hưởng đến môi trường, sinh thái; có lộ trình dừng cấp phép mỏ đá làm VLXD; hạn chế gia hạn cấp phép khai thác mỏ đất sét. Đến năm 2018, tỉnh sẽ chấm dứt hoạt động các lò nung vôi thủ công trên đia bàn tỉnh nhằm bảo vệ môi trường.

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Long cho biết, sẽ gắn trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền địa phương cơ sở trong công tác này; thủ trưởng các cơ quan chuyên môn trực tiếp chịu trách nhiệm trong việc cấp phép khai thác cát, đá, sỏi; nhanh chóng đóng cửa mỏ, phục hồi môi trường theo quy định đối với những mỏ đã hết hạn; duy trì thường xuyên, lâu dài việc kiểm soát và xử lý nghiêm những trường khai thác, vận chuyển và tập kết, kinh doanh khoáng sát trái phép, nhất là những khu vực có tác động ảnh hưởng tới cảnh quan môi trường, nguồn lợi thủy sản.

Đi đôi với biện pháp hành chính, công tác phổ biến sâu rộng tới người dân được đặc biệt quan tâm, để từ đó người dân tự nguyện giám sát, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong phát hiện, tố giác tội phạm về môi trường và khai thác khoáng sản. Thông tin từ phòng Cảnh sát Môi trường, Công an tỉnh cho biết, hầu hết các vụ khai thác khoáng sản “thổ phỉ”, nhỏ lẻ được phát hiện là do nhân dân tố giác thông qua đường dây nóng.

Quảng Ninh cũng đang hoàn thiện đề án khoanh định khu vực cấm, khu vực tạm thời cấm hoạt động khoáng sản trình Chính phủ phê duyệt trong thời gian tới.

D.Minh (tổng hợp)