Rác điện tử trong thời đại CNTT

Minh họa. Nguồn: Internet

Bên trong nhà máy tái chế sâu hun hút của hãng HP tại vùng ngoại ô Sacramento, hàng loạt máy móc chất đống, từ PC, máy chủ đến máy in thu nhặt trên toàn nước Mỹ.

Những chất nào có khả năng gây hại cho loài người và môi trường, đặc biệt gây bệnh ung thư, được cho vào một chiếc máy khổng lồ đang vận hành ầm ĩ.

Chiếc máy lớn nghiền chúng ra thành những mảnh nhỏ, sau đó lại tự động phân loại các mảnh vụn thành từng chất khác nhau như thép, nhôm, nhựa và kim loại quý. Những vật liệu này được chuyển đến các nhà máy luyện kim, hầu hết nằm ở vùng Sacramento. Ở đó, chúng sẽ được nấu chảy để tái sử dụng.

80% rác điện tử di cư đến các nước nghèo

Rác điện tử (e-waste) là mối lo ngại lớn trên toàn cầu, đặc biệt khi CNTT ngày càng phát triển và tốc độ ra đời của sản phẩm ngày càng nhanh, nhiều.

Máy tính, TV, radio, pin, ĐTDĐ, máy ảnh và vô số các sản phẩm điên tử khác bị vứt bỏ chứa kim loại và chất hoá học độc hại như chì, thuỷ ngân, catmi, crom, brom và các chất làm chậm phân hủy hay FCB. Theo tổ chức bảo vệ môi trường Mỹ, trong năm 2005, người tiêu dùng Mỹ đã thải ra gần 2 triệu tấn rác điện tử. Hãng Gartner ước tính chỉ riêng các gia đình và công ty Mỹ đã thải ra 133.000 chiếc máy tính mỗi ngày. Trong khi đó, chỉ 10-15% số đó được tái chế. Số còn lại tích tụ bụi trong các gia đình và chất đống trên các bãi rác công cộng, nơi hoá chất độc hại tha hồ rò rỉ.

Trong số lượng rác điện tử được tái chế, có đến 80% được xuất khẩu đến các nước nghèo, đậu lại những cửa hàng đồ cũ, nơi những công nhân nghèo phải tiếp xúc trực tiếp với mùi và hoá chất độc trong khi chiết xuất kim loại và linh kiện còn giá trị.

Chống chất thải điện tử - tốt cho chính doanh nghiệp

Chiến dịch chống chất thải điện tử - sản phẩm phụ vô cùng nguy hiểm của ngành CNTT đang ngày càng phát triển và mở rộng trên toàn cầu. HP và Dell, hai tập đoàn tiêu thụ hơn 50% PC trên toàn nước Mỹ, đang được các nhà hoạt động môi trường tuyên dương vì có công dùng những linh kiện thân thiện với môi trường và lại tái sử dụng sản phẩm của họ khi bị đào thải.

Thực tế, các nhà hoạt động toàn cầu phải lên tiếng mạnh mẽ vì khối lượng rác thải điện tử quá lớn – không chỉ PC mà cả TV, radio, pin và các sản phẩm khác. Hầu hết chúng phải kết thúc vòng đời tại hố rác hoặc được chuyển đến các nước nghèo hơn. Ở đó, chúng lại gây ô nhiêm và độc hại cho con người.

Ngày nay, ngoài tái chế, loại bỏ những chất hoá học độc hại, ngày càng nhiều công ty sản xuất ra những sản phẩm rất hiệu suất, dùng những chất liệu thân thiện môi trường và kinh tế, giảm thải carbon, ngăn ngừa hiện tượng ấm lên của toàn cầu.

Phát triển luật rác điện tử

Hiện nay, nhiều quốc gia trên thế giới đã yêu cầu các công ty điện tử phải có trách nhiệm tái chế sản phẩm của họ. Nhật Bản, Hàn Quốc và hầu hết các nước châu Âu hiện đã buộc nhà sản xuất phải trả tiền và quản lý các chương trình tái chế sản phẩm. Tại Mỹ, một điều luật như thế vẫn chưa ra đời, nhưng thủ đô Washington, Maine và Meryland gần đây đã thông qua điều luật “tương tự” và nhiều bang khác cũng đang xem xét vấn đề này.

Tại California, vứt các sản phẩm điện tử bị cho là bất hợp pháp, dù họ chưa yêu cầu các nhà sản xuất phải chịu trách nhiệm về những đứa con này. Thay vào đó, khi người tiêu dùng mua hàng, họ sẽ trả tiền cho chi phí tái chế sau này.

Trong số các nhà sản xuất máy tính, Dell nổi lên là hãng đi đầu trong việc tái chế hàng điện tử. CEO của Dell đã thách thức toàn giới công nghệ, liệu có ai đuổi kịp chương trình “xanh” của họ. Dell đã tái chế 80 triệu tấn thiết bị trong năm 2005. Một số máy tính được tân trang và bán lại – có thể xuất khẩu – trong khi linh kiện được tái chế ngay tại nước Mỹ.

HP cũng là một trong những hãng có tên tuổi trong việc bảo vệ môi trường. Hãng đã tái chế 164 triệu tấn phần cứng và máy in trên toàn cầu trong năm ngoái, cao hơn 16% so với năm trước. Tại Mỹ, hãng đã tái chế khoảng 50 triệu tấn tại các nhà máy ở Roseville và Nashville, Tennessee mà không hề chuyển dòng chất thải đó ra bãi rác hoặc ra nước ngoài. Kể từ khi bắt đầu công việc tái chế cách đây 20 năm, HP đã thiết kế những sản phẩm có tuổi thọ cao hơn, và dễ dàng tái chế hơn.

HP vẫn chịu chi phí tái chế, nhưng người tiêu dùng sẽ nhận được tấm vé để mua sản phẩm mới. Ngoài ra, hãng cũng tổ chức thu gom hàng tại những cửa hàng bán lẻ, nơi người tiêu dùng có thể vứt bỏ miễn phí hàng cũ, hỏng ở đó. Họ cho hay có trách nhiệm với môi trường khiến công việc kinh doanh của họ có ý nghĩa hơn, hãng lại có thêm nhiều khách hàng trung thành hơn.

Tuy nhiên, rác máy tính là một chuyện. Hiện các nhà hoạt động đang lo ngại về TV, mặt hàng khiến lượng rác điện tử trên thế giới tăng mạnh trong những năm qua. Bởi ngày càng nhiều người dùng TV màn hình phẳng, và họ vứt bỏ không thương tiếc loại máy lỗi thời. Ngành công nghiệp TV cần được chấn chỉnh lại và có nhiều hành động mạnh. Cuối cùng, họ phải thiết kế ra sản phẩm theo cách dễ tái chế hơn.

Huyền Thương

Theo CNN