- Hồ Phú Ninh, một công trình thủy lợi lớn nhất khu vực miền Trung cung cấp nước sinh hoạt và sản xuất cho hơn 1 triệu dân Quảng Nam đang hàng ngày, hàng giờ bị bức tử bởi nạn tàn phá rừng đầu nguồn và khai thác vàng trái phép đầu độc nguồn nước bằng những hóa chất độc hại...

Xâm nhập bãi vàng bức tử hồ Phú Ninh

Trong vai một cán bộ dự án triển khai dự án trồng cao su, lần thứ 2 PV VietNamNet xâm nhập vào bãi vàng để tận mắt chứng kiến vùng đầu nguồn bị tàn phá và hồ chứa nước nước Phú Ninh đã bị đầu độc bằng hóa chất như thế nào…?

Bãi đào vàng Hố Da, thuộc địa bàn thôn 3 xã Tam Thạnh, huyện Núi Thành gây ô nhiễm nguồn nước đầu nguồn hồ Phú Ninh.

Do giao thông cách trở, muốn đến được vùng đầu nguồn hồ chứa nước Phú Ninh phải di chuyển bằng phương tiện duy nhất là ghe đò. Thế nhưng, các bến đò đã được xóa sổ cách đây hơn 1 năm, do không đảm bảo an toàn.

Giờ đây, muốn lên vùng đầu nguồn hồ chứa nước Phú Ninh phải cậy nhờ vào những con đò “ma” của người dân thoát ẩn, thoắt hiện để tránh sự truy bắt của cơ quan chức năng.

Để xâm nhập vào bãi đào vàng nơi vùng đầu nguồn này an toàn, tôi phải mất rất nhiều thời gian chờ đợi. Qua nhiều lần hẹn “tay trong” với người bản địa tại xã Tam Thạnh tôi mới được chủ đò gật đầu đồng ý đưa đi lên vùng thượng nguồn của hồ chứa nước này.

Gã lái đò tên Nh. đưa tôi xâm nhập vùng rừng núi Da, đây là khu vực rừng xung yếu có chức năng phòng hộ được bảo vệ nghiêm ngặt. Nhưng nay, cả một cung rừng rộng lớn kéo dài từ xã Tam Sơn - Tam Thạnh - Tam Trà huyện Núi Thành có chức năng phòng hộ cho đại công trình thủy lợi lớn nhất miền Trung này đang bị bức tử hàng ngày.

Cả khu rừng phòng hộ núi da bị tàn phá do khai thác vàng trái phép

 

Chiếc thuyền “ma” xé nước cắt đôi hồ Phú Ninh, nhằm thẳng hướng núi Da đưa tôi vào bãi vàng một sáng mù sương mà theo lời người dẫn đường là không để những người làm vàng và cơ quan chức năng phát hiện.

Dù bí mật tiếp cận, thế nhưng tiếng máy nổ từ con đò đã cảnh báo từ xa rằng có kẻ đột nhập bãi vàng này. Trong tích tắc, hàng chục "vàng tặc" tại bãi đào vàng này đã đưa máy móc và các phương tiện vào rừng cất giấu. Chính vì vậy, khi đặt chân lên bãi đào vàng này, người dẫn đường khẳng định đây là bãi vàng “ma” .

Tan hoang rừng phòng hộ

Bãi vàng không một bóng người. Theo lời người dẫn đường, thì những người làm vàng đã kịp thời chôn cất máy móc và tạm lánh vào núi do nghe tiếng nổ từ xa của chiếc “thuyền ma” cập bờ, để lánh mặt, vì sợ cơ quan chức năng của tỉnh truy bắt.

Ô nhiễm khu vực đầu nguồn hồ chứa nước Phú Ninh

 

“Chắc hôm nay không có ông chủ, nên những người làm công sợ bị bắt đã bỏ chạy. Mọi hôm có ông chủ trực tiếp chỉ đạo khai thác nên những người làm công không hề sợ. Có chi ông chủ lo…” - lời người dẫn đường.

Cả một khu vực rừng nguyên sinh dưới chân núi Da bị tàn phá nghiêm trọng. Hầm vàng được đào lộ thiên xuyên sâu vào lòng núi. Bãi vàng Hố Da giống như bãi chiến trường bị B52 rải thảm thời chiến tranh. Con khe đặc quánh bùn đất tuôn chảy ra hồ cùng với đất đá ngổn ngang vùi lấp.

Từ khe Hố Da nhìn lên độ cao hơn 100 m là vách núi dựng đứng được những người làm vàng cho một ông chủ tại xã Tam Dân, huyện Phú Ninh xoi thẳng một đường xẻ đôi vách núi để tìm quặng vàng.

Bắt đầu từ con đường độc đạo mở xuyên vách núi này, những người làm vàng dùng máy bơm nước áp lực cao bơm nước từ khe Hố Da cứ thế chĩa thẳng vào vách núi, mở đường hầm tìm vỉa đá có quặng vàng.

Những thùng hóa chất và máng đãi vàng sử dụng chất độc Cyanua tại bãi đào vàng Hố Da, đầu nguồn hồ chứa nước Phú Ninh.
 

Vách núi dựng đứng, khi nước bơm vào cứ thế sạt lở cuốn trôi lớp đất ra lòng hồ và gần như vùi lấp cả một góc cánh rừng nguyên sinh dưới chân núi Da. Những thân cây bật gốc nằm phơi mình dưới nắng.

Con suối nhỏ mà người dân địa phương gọi là Hố Da bắt nguồn từ đỉnh núi cao dựng đứng chảy ra lòng hồ chứa nước Phú Ninh đục ngầu, nước đỏ quạch và bốc mùi tanh nồng của hóa chất cùng rác thải.

Theo người dẫn đường, bãi đào vàng này tồn tại nhiều năm nay. Chính quyền địa phương biết rất rõ, nhưng không hiểu sao không xử lý. Người dân địa phương thôn 3, xã Tam Thạnh đã nhiều lần phản ánh tình trạng khai thác vàng gây ô nhiễm môi trường nguồn nước, làm cá chết hàng loạt trong thời gian vừa qua.

"Bãi vàng này chỉ nằm cách UBND xã Tam Thạnh khoảng 3 km đường chim bay. Tiếng máy nổ ầm ì suốt ngày thì không thể nói là chính quyền không biết…" - nhiều người dân thôn 3, xã Tam Thạnh cho biết.

Không chỉ bãi vàng Hố Da, mà tại khu vực dưới chân núi này còn có nhiều bãi đào vàng khác hoạt động nhiều năm nay đang ngày đêm thải những hóa chất độc hại đầu độc nguồn nước hồ Phú Ninh.

Cũng tại khu vực rừng đầu nguồn này, hàng chục bãi vàng xuyên sâu vào vách núi thuộc khu vực rừng phòng hộ đầu nguồn từ Tam Thạnh, qua Tam Trà, huyện Núi Thành tồn tại suốt nhiều chục năm nay.

Điều đáng nói là một lượng lớn hóa chất độc cyanua từ các bãi đào vàng này ngày đêm thải ra lòng hồ gây ô nhiễm. Hàng trăm nghìn người dân đang sử dụng nước Hồ Phú Ninh để sinh hoạt hàng ngày đang lo sợ bị nhiễm độc...

Vũ Trung