Sách giáo khoa sửa đoạn kết Tấm Cám

Những tranh cãi về truyện cổ tích “Tấm Cám” trong xã hội hiện đại khiến cho từ một truyện đọc cho cấp tiểu học, câu chuyện "vọt" lên cấp THPT và đoạn kết cũng không còn nguyên vẹn như bản kể chuyện trước đây.
- Những tranh cãi về truyện cổ tích “Tấm Cám” trong xã hội hiện đại khiến cho từ một truyện đọc cho cấp tiểu học, câu chuyện "vọt" lên cấp THPT, vào sách Ngữ văn lớp 10 và đoạn kết cũng không còn nguyên vẹn như bản kể chuyện trước đây.
Đoạn kết của truyện cổ tích Tấm Cám trong SGK Ngữ văn 10

Khi sách giáo khoa sửa truyện cổ tích

Sự trả thù của Tấm đã được giản lược đi mức độ dã man: Tấm không muối mắm Cám và gửi về cho dì ghẻ ăn nữa. Việc trả thù dừng lại ở việc Tấm lừa Cám dùng nước sôi dội lên người để làm đẹp. “Tấm sai quân hầu đào một cái hố sâu và đun một nồi nước sôi. Tấm bảo Cám xuống hố rồi sai quân hầu dội nước sôi vào hố. Cám chết. Mụ dì ghẻ thấy vậy cũng lăn đùng ra chết.”

Trong sách giáo khoa Ngữ văn lớp 10, trang 65-72 in truyện Tấm Cám,  các nhà biên soạn sách đã rất mở và không gò học sinh vào một ý kiến nào. Câu hỏi “Anh/chị suy nghĩ gì về hành động trả thù của Tấm đối với Cám?” để học sinh được tự do bày tỏ chính kiến.

Phần ghi nhớ trong SGK cũng không dám đụng đến cái kết này, mà chỉ tập trung bàn sự biến hóa của Tấm, coi đó là “sức trỗi dậy mãnh liệt của con người trước sự vùi dập của kẻ ác. Đây là sức mạnh của thiện thắng ác.”

Con người Tấm được nhận xét: “từ yếu đuối, thụ động đến kiên quyết đấu tranh giành lại sự sống và hạnh phúc cho mình.”

Nhưng không phải vì thế, truyện cổ tích “Tấm Cám” chịu nằm yên với những ghi nhớ trong sách giáo khoa là đã đủ.

Cái kết nguyên vẹn ở văn bản dân gian (Tấm muối mắm Cám)  trở thành truyền miệng trong dân gian và cái kết đã được các tác giả SGK sửa đổi vẫn còn mang tính tàn nhẫn luôn làm suy nghĩ các em dậy sóng với những đúng, sai, nên thế nào, vì sao lại hành xử như thế. Nhận xét tích cực về sự chuyển biến của cô Tấm như SGK liệu đã thỏa đáng?

Bình luận về cách trả thù của Tấm trong tinh thần thời đại mới đang hoàn toàn bỏ ngỏ.

Đổ vỡ hình tượng cô Tấm

Trong một khảo sát của cô Lê Thị Thu Hà, giảng viên Trường ĐH Quy Nhơn trên 185 giáo viên THPT và 1537 học sinh ở một số trường THPT miền Trung Tây Nguyên, đa số không đồng tình với cách trả thù của Tấm đối với Cám ở văn bản dân gian và cho rằng, cách kết thúc đó làm mất đi hình ảnh của một cô gái trong sáng, hiền lành. Tấm trở thành một cô gái tàn nhẫn, độc ác, thậm chí còn hơn cả mẹ con Cám. Một câu hỏi đặt ra: Phải chăng, khi người hiền tiêu diệt cái ác thì tự tay họ lại đang tạo ra một điều ác mới?

Theo kết quả khảo sát, cô Thu Hà cho biết, cách kết thúc được sửa lại trong sách giáo khoa văn 10 được hơn 70 % học sinh và giáo viên đồng tình và đánh giá là “nhẹ nhàng, không gây cảm giác man rợ về hành động trả thù của Tấm, đồng thời còn giúp người đọc có cái nhìn thiện cảm hơn về nhân vật Tấm”

Tuy nhiên, cái kết này liệu đã thực sự là cái kết nhân bản đúng theo tinh thần truyện cổ tích, khi Tấm vẫn là người ra tay sát hại người em cùng cha khác mẹ với mình?

Chị Kim Anh, một phụ huynh có con học lớp 6, Trường THCS Hà Nội-Amsterdam cho biết, chị không dám cho con đọc truyện Tấm Cám nếu văn bản chưa xóa bỏ hoàn toàn cái kết cũ. Theo chị, cái kết có giản lược đi như thế cũng không thể vớt vát được hình tượng Tấm.

Nhiều tuyển tập truyện cổ tích cũng in lại Tấm Cám như SGK văn 10 nhưng bé Thanh Mai, học sinh lớp 5 trường tiểu học Tân Mai (Hà Nội) vẫn nhận xét cô Tấm “vừa hiền vừa ác”. Trong nhận thức của bé, cô Tấm trả thù như thế là đúng.

Nhiều NXB đã trọn vẹn hình tượng Tấm bằng cách cắt bỏ hoàn toàn cái kết cũ, thay vào đó, mẹ con Cám chỉ còn bị trừng phạt “bỏ đi biệt xứ”.

Tuy nhiên, truyện Tấm Cám đã có đời sống riêng, tồn tại nhiều dị bản không thống nhất trong nhà trưởng, các tuyển tập, ấn phẩm của các NXB khác nhau. Nhiều giáo viên cho biết, rất khó có thể định hướng nhận thức của học sinh về tác phẩm này.

Ngay cả giáo viên, cũng có đến 1/4 trong khảo sát của cô Lê Thị Thu Hà đồng tình và cho là thích đáng với cách trả thù ở văn bản dân gian của Tấm. Hơn một nửa số học sinh nhận xét cô Tấm vừa hiền vừa ác.
Cô giáo Phạm Thị Ninh Thủy, Trường THPT Hùng Vương - Bình Định: “Hành động diệt trừ cái ác đến tận cùng và làm cho mọi người nhận thức được: không nên làm điều ác là đúng. Tuy nhiên, hành động đó lại là do phe thiện, phe chính nghĩa làm thì sẽ phản tác dụng trong việc tôn vinh điều thiện”.

Em Nguyễn Thị Thu Trang, Trường THPT chuyên Hùng Vương - Gia Lai viết: “Truyện đã dạy em biết vượt lên hoàn cảnh, yêu cuộc sống và khát khao được sống, giá kết thúc truyện sẽ vẫn là một cô Tấm giàu lòng vị tha, tốt bụng thì Tấm Cám là một câu chuyện cổ hay nhất”.

Nguyễn Võ Thanh Nhã, Trường THPT PleiKu đặt vấn đề: “Một cô Tấm hiền lành sao lại nỡ giết người, mà đó lại là người em cùng dòng máu”.


Thái Việt Nguyên Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn - Bình Định xác định: “Truyện dân gian bao giờ cũng mang tính giáo dục cao, sao Tấm Cám lại đề cao tội ác?”.

(Ý kiến của một số giáo viên và học sinh trong khảo sát của cô Lê Thị Thu Hà (Trường ĐH Quy Nhơn)


Các nhà văn nói gì?
Nhà nghiên cứu, phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên:
“Đây là quy luật đấu tranh khi sự sống của bên này là cái chết của bên kia và ngược lại”.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Tư: Những người đang cố nhìn cho bằng được em bé nằm đau kia hẳn đã từng rất say mê cổ tích, từng vô tư đứng về phía chị Tấm, tưởng là chị ấy rất hiền (xem toàn bài)

  • Nguyễn Hường
*************************************
Theo bạn, kết thúc truyện Tấm Cám của thời hiện đại nên viết lại như thế nào?

tin nổi bật

'Săn' việc ở nước ngoài: Kinh nghiệm từ 200 đơn xin thực tập, 20 email từ chối

Trước khi chính thức gia nhập Gigabyte, Trần Đức Nhật Quang (24 tuổi) từng nhận khoảng 20 email từ chối trong vòng hơn 2 tháng.

Tôi cũng từng là học sinh dốt

Từ một học sinh chuyên ban xã hội chuyển sang các môn tự nhiên, tôi học hành trầy trật. Học kì năm nhất, tôi thi trượt 6/9 môn. Trong lớp, tôi là nữ sinh nổi tiếng vì hay ngủ gật và thi lại triền miên...

Trường Bách khoa Hà Nội chuyển thành đại học, việc cấp bằng ra sao?

Trường Bách khoa Hà Nội chuyển lên ĐH nhưng khác mô hình của ĐH Quốc gia. Việc cấp bằng cho người học thuộc quyền của Giám đốc ĐH Bách khoa Hà Nội.

Vụ ngộ độc ở Ischool Nha Trang: Cánh gà đông lạnh chưa được nấu chín

Cơ quan chức năng xác định, cánh gà đông lạnh chưa được rã đông hoàn toàn và nấu chưa chín nhưng vẫn để học sinh ăn khiến hơn 600 em trường Ischool Nha Trang (Khánh Hòa) bị ngộ độc.

Nam sinh lớp 11 thực hiện dự án bảo vệ môi trường thông qua nghệ thuật

Em Lê Minh Tuấn - học sinh trường Quốc tế Anh Việt BVIS đã phát triển dự án Blue Art với nhiều hoạt động như trồng rừng ngập mặn, thu gom rác thải và tạo nên các tác phẩm nghệ thuật từ rác thải nhằm lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường biển.

Hơn 137.000 học sinh tiểu học tham gia huấn luyện bảo tồn nguồn nước

Hành trình 8 năm triển khai chương trình “Mizuiku - Em yêu nước sạch” của Suntory PepsiCo Việt Nam đã thu được nhiều kết quả, tạo được dấu ấn sâu sắc trong cộng đồng.

Trường Bách khoa Hà Nội chuyển lên Đại học, hiệu trưởng thành giám đốc

Thủ tướng vừa có quyết định về việc chuyển Trường ĐH Bách khoa Hà Nội thành ĐH Bách khoa Hà Nội.

Nữ công nhân trở thành thủ khoa đại học

Gác lại giấc mơ của tuổi trẻ, bước vào cuộc sống công nhân vì hoàn cảnh gia đình quá khó khăn, sau 1 năm, Lô Thị Nga thi lại và trở thành thủ khoa đại học.

Thầy Đỗ Đức Hiểu và chàng 'dị nhân' khoa Ngữ văn tiên phong mặc quần loe

Chàng sinh viên Văn khoa thuở ấy đã bị thầy kỷ luật vì “dám” diện chiếc quần loe thời thượng lên giảng đường. Nhưng cách anh ứng xử với thầy khiến bạn bè phải trân trọng và vị nể.

Công nghệ làm đẹp được Bộ GD-ĐT thêm vào cuộc thi ý tưởng khởi nghiệp

Bộ GD-ĐT vừa ban hành thể lệ cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” (SV_STARTUP) lần thứ 5.

Bộ GD-ĐT tuyển 200 suất đi học Hungary có học bổng

Bộ GD-ĐT vừa thông báo tuyển sinh đi học tại Hungary diện hiệp định năm 2023 với 200 học bổng cho công dân Việt Nam.

Công an Đồng Nai tiếp nhận đơn tố giác Apax Leaders Biên Hoà có hành vi lừa đảo

Công an tỉnh Đồng Nai tiếp nhận đơn tố giác Trung tâm Anh ngữ Apax Leaders Biên Hoà có hành vi lừa đảo và chuyển vụ việc cho Công an TP Biên Hòa xử lý theo thẩm quyền.

Bình Định: Nam sinh lớp 12 tử vong khi thi chạy cự ly 200m

Ông Đào Đức Tuấn, Giám đốc Sở GD-ĐT Bình Định hôm nay xác nhận, một học sinh lớp 12 của Trường THPT Phù Cát 3 (xã Cát Hưng, huyện Phù Cát) tử vong khi tham gia chạy thi do trường tổ chức hôm 27/11.

Giám đốc trung tâm giáo dục nhận được gói hàng là cục gạch và ống tay áo

Ông Trương Bá Hải, Giám đốc trung tâm Giáo dục thường xuyên - Giáo dục nghề nghiệp quận 10, TP.HCM nhận được gói hàng trị giá 500.000 đồng, bên trong chỉ có 1 cục gạch và ống tay áo.

Thầy giáo phải xin lỗi vì gọi 'mày', nói chuyện tế nhị của gia đình nữ sinh

Thầy giáo dạy Văn của Trường THPT Thới Bình phải công khai xin lỗi vì gọi "mày", nói chuyện tế nhị của gia đình nữ sinh lớp 10 trong giờ học.