Sở ngành cùng “vẽ” chân dung xe buýt Sài Gòn

- Xe buýt xuống cấp hàng loạt, bán thanh lý khó, tiền trợ giá tăng… trong khi nguồn thu từ quảng cáo vẫn chỉ là những con số dự toán còn nằm trên giấy.

Ngày 3/11, Ban kinh tế ngân sách TP.HCM đã chủ trì cuộc họp nghe Sở GTVT, Trung tâm điều hành và quản lý phương tiện hành khách công cộng trình bày về hoạt động xe buýt trong 9 năm qua. Hàng loạt bất cập được cho là đang tồn tại.

Tăng số lượng, leo thang trợ giá

Theo ông Lê Hải Phong, Giám đốc trung tâm quản lý và điều hành vận tải hành khách công cộng, tính đến thời điểm tháng 10/2011, toàn thành phố có 146 tuyến xe buýt tăng 49 tuyến so với năm 2002. Lượt vận chuyển cũng tăng gấp khoảng 10 lần cho thấy hiện thành phố đang phát triển rất nóng về phương tiện hành khách công cộng.

Tuy nhiên, trong sự tăng trưởng được xem như bùng nổ này, hầu hết các Sở ngành đều lo ngại về việc gánh nặng mà ngân sách thành phố đang rót xuống trợ giá cho xe buýt do chi phí nhân công và chi phí nhiên liệu tăng cao.

Hiện 2 yếu tố này đã chiếm tỷ trọng dao động từ 71-82% đơn giá chi phí vận chuyển.

Theo dự toán đã được thành phố thông qua, năm 2011 ngân sách thành phố sẽ trợ giá khoảng 1.269 tỷ đồng cho xe buýt. Con số này có khả năng hạ nhiệt nếu phương án xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu và khai thác quảng cáo thương mại trên xe buýt sớm thực thi.

Sau nhiều nỗ lực trong 9 năm đi vào hoạt động, hiện thành phố đã đưa vào hoạt động 21 xe chất lượng cao sử dụng khí nén CNG, trên xe có lắp đặt thùng vé tự động, camera, thiế bị GPS giám sát hành trình.

Tuy nhiên, hàng loạt vấn đề bất cập khác đang xuất hiện dẫn đến việc phát triển phương tiện hành khách công cộng gặp vô số khó khăn.
 

Xe buýt đang đứng trước nhiều thách thức khi chi phí vận tải và phương tiện cá nhân đều tăng.

Trung tâm quản lý và điều hành vận tải hành khách công cộng cho rằng cần có kế hoạch giảm phương tiện cá nhân vì với tốc độ phương tiện cá nhân tăng chóng mặt như hiện nay, không cơ sở hạ tầng nào đáp ứng kịp dẫn đến tốc độ phương tiện hành khách công cộng giảm, anh hưởng xấu đến doanh thu.

Không tán thành nhận định này, ông Dương Hồng Thanh- Phó giám đốc Sở GTVT TP.HCM khẳng định “Không thể trông mong giảm xe cá nhân ngay để phát triển phương tiện hành khách công cộng được”.

Phó Ban kinh tế Ngân sách TP.HCM ông Nguyễn Văn Lâm cho rằng, để phát triển phương tiện hành khách công cộng các quận huyện cần dành quỹ đất đầu tư cho bến bãi.

Vị này ví von, khi nào bán vé xe buýt như thẻ cào điện thoại di động thì phương tiện hành khách công cộng mới được xem là thành công, là nhu cầu thiết thực của xã hội.

Thay xe buýt mới, lăn tăn độc quyền

Nhằm thay đổi bộ mặt của xe buýt tại TP.HCM, đề án đầu tư xe buýt giai đoạn 2011- 2013 đã được Sở GTVT báo cáo trước Ban kinh tế và ngân sách.

Theo đó, đa số các xe buýt hiện nay có tiêu chuẩn khí thải dưới mức Euro II, 527 xe loại 12 chỗ thùng hở không phù hợp với điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe buýt do Chính phủ quy định.

Bên cạnh đó, kiểu dáng và màu sơn xe buýt chưa đồng nhất toàn bộ cả hệ thống buýt của thành phố. Theo đề xuất của Sở GTVT, sắp tới sẽ đầu tư 1680 xe buýt mới phụ thuộc vào mức hấp dẫn của chính sách hỗ trợ đầu tư và cầu quản lý.

Đáng chú ý là, đề án chú trọng vào việc đầu tư các xe buýt sử dụng nhiên liệu khí thiên nhiên nén (CNG) nên đại diện các công ty vận tải khành khách công cộng, hợp tác xã đã lên tiếng đề nghị Sở GTVT xem lại tính chất độc quyền của nhà cung cấp nhiên liệu là phía Petro Việt Nam.

Theo các đại biểu, vấn đề ổn định giá cần được Sở GTVT kiến nghị thành phố xem xét làm việc với phía đối tác cung cấp nhiên liệu có cam kết lâu dài.

Hiện phía Petro Việt Nam đã thiết kế 2 trụ bơm với công suất bơm cho khoảng 200 xe sử dụng khí thiên nhiên nén như đúng tinh thần của chương trình hợp tác của tập đoàn này với UBND TP.HCM vào năm 2008.

Nhắc lại bài toán trợ giá và đề án thay xe buýt mới, đại diện Sở tài chính TP.HCM chia sẻ khó khăn: “Bài toán trợ giá lúc này là vô cùng áp lực vì tiền ngân sách cũng là tiền của người dân đóng góp. Nếu đề án đầu tư xe buýt giai đoạn 2011-2013 muốn thay xe sử dụng CNG cần sớm có định mức nhiên liệu trình lên thành phố phê duyệt.

Xe sử dụng CNG rõ ràng lợi về nhiên liệu, giảm thiểu ô nhiễm môi trường nhưng bù lại giá thành xe cao hơn nhiều lần các xe đang sử dụng nên chúng tôi phải cân đối sao cho hợp lý”.