Lồng ruột là một cấp cứu ngoại khoa nghiêm trọng và là nguyên nhân hàng đầu gây tắc ruột ở trẻ em. Bệnh hầu như chỉ gặp ở trẻ em, nhất là trẻ nhỏ.
Bệnh lồng ruột ở trẻ em là một bệnh lý nghiêm trọng liên quan đến đường ruột bao gồm ruột non và ruột già, trong đó một đoạn ruột phía trên di chuyển và chui vào lòng đoạn ruột phía dưới (hay ngược lại) làm tắc nghẽn sự lưu thông của ruột. Khi đoạn ruột chui vào kèm theo các mạch máu cũng bị cuốn vào theo, khiến cho các mạch máu bị thắt nghẹt gây tổn thương đoạn ruột bên dưới và chảy máu.
Bệnh lồng ruột ở trẻ em diễn biến rất nhanh nên nếu không được điều trị kịp thời ruột sẽ bị hoại tử dẫn đến thủng ruột gây ra viêm phúc mạc, nhiễm trùng máu gây đe dọa tính mạng.
Đối với trường hợp bệnh nhẹ, bệnh chỉ xảy ra tạm thời và có thể tự hết nhưng có thể tái phát. Đa số sự tái phát bệnh diễn ra trong vòng 24 giờ đầu tiên sau khi chữa trị. Khi trẻ lớn lên, nguy cơ tái phát bệnh sẽ giảm.
Đa số các trường hợp lồng ruột không xác định được nguyên nhân. Các yếu tố có thể cho là nguyên nhân gây ra lồng ruột ở trẻ em gồm:
Ruột dễ co bóp bất thường trong thời kỳ trẻ chuyển từ bú sữa sang ăn dặm. Thêm vào đó, do kích thước các đoạn ruột ở trẻ em quá chênh lệch nhau nên dễ xảy ra lồng ruột.
Khối u lành tính hay hiếm gặp hơn là ung thư ruột non, polyp trong lòng ruột, bệnh túi thừa Meckel hay những đợt nhiễm bệnh gây rối loạn co bóp ruột
Viêm ruột
Siêu vi
Ở người lớn, các nguyên nhân gây ra lồng ruột là:
Polyp hoặc khối u
Sẹo dính ở ruột
Phẫu thuật ống tiêu hóa
Bệnh lý gây ra viêm ruột như bệnh Crohn
Giai đoạn đầu của bệnh:
Trẻ khó chịu do co thắt dạ dày
Khóc thét đột ngột, co gối lên ngực do đau bụng từng cơn, tái phát nhiều lần
Bỏ bú
Nôn ói nhiều lần
Xanh xao, vã mồ hôi
Giai đoạn ruột bị nghẹt nghiêm trọng hơn:
Đi tiêu phân nhầy, máu
Thỉnh thoảng cảm thấy một khối u nhô lên ở vùng dạ dày
Mệt lả
Tiêu chảy
Sốt
Mất nước
Giai đoạn muộn, ruột bắt đầu bị hoại tử:
Nôn liên tục
Chướng bụng
Da lạnh, nhợt nhạt
Mạch nhanh, nông
Thở nhanh nông
Ở người lớn, bệnh lồng ruột hiếm gặp và các triệu chứng của bệnh thường chồng lấp lên triệu chứng của các bệnh khác nên thường khó phát hiện. Triệu chứng thường gặp nhất là đau bụng từng cơn. Buồn nôn, nôn cũng có thể xảy ra. Thông thường người bệnh có biểu hiện triệu chứng trong vòng vài tuần trước khi đến gặp bác sĩ.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh lồng ruột ở trẻ em:
Tuổi: lồng ruột có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng độ tuổi mắc bệnh nhiều nhất là trong khoảng từ 3 đến 6 tháng tuổi
Giới tính: bé trai có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 2 đến 3 lần so với bé gái, đặc biệt là các bé trai bụ bẫm
Lồng ruột ở trẻ em xảy ra nhiều hơn vào mùa thu và mùa đông
Bẩm sinh có cấu tạo ruột bất thường
Đã từng mắc bệnh lồng ruột trước đây
Mắc phải hội chứng suy giảm miễn dịch
Yếu tố gia đình: có anh chị em ruột đã từng mắc bệnh lồng ruột
