Virus Nipah

1. Nhóm tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm bệnh

- Người chăn nuôi và làm việc tại trại lợn: Đây là nhóm đối tượng nguy cơ chính trong các đợt bùng phát đầu tiên tại Malaysia và Singapore, do tiếp xúc trực tiếp với lợn bị bệnh hoặc dịch tiết của chúng.

- Công nhân lò mổ và người giết mổ: Những người tiếp xúc với mô và máu của động vật nhiễm bệnh (đặc biệt là lợn và ngựa) trong quá trình giết mổ có nguy cơ nhiễm virus rất cao.

- Người tiếp xúc với dơi ăn quả: Những người làm việc hoặc sinh sống gần khu vực dơi lưu trú, hoặc tiếp xúc với chất bài tiết (nước tiểu, nước bọt) của dơi chi Pteropus – vật chủ tự nhiên của virus.

2. Nhóm có nguy cơ lây nhiễm từ người sang người

- Nhân viên y tế: Các bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên bệnh viện chăm sóc bệnh nhân nhiễm Nipah mà không có biện pháp bảo hộ đầy đủ. Lây nhiễm chéo trong môi trường bệnh viện (nosocomial transmission) đã được ghi nhận rõ rệt trong các đợt bùng phát tại Ấn Độ và Bangladesh.

- Người thân và người chăm sóc bệnh nhân: Những người có tiếp xúc gần gũi với dịch tiết hoặc chất bài tiết của người nhiễm bệnh trong gia đình hoặc cộng đồng.

3. Nhóm có thói quen ăn uống nguy cơ cao

- Người tiêu thụ sản phẩm nhiễm bẩn từ dơi: Đặc biệt là thói quen uống nhựa cây chà là sống (raw date palm sap) bị dơi làm nhiễm bẩn nước tiểu hoặc nước bọt là nguyên nhân phổ biến gây ra các đợt dịch tại Bangladesh và Ấn Độ.

- Người ăn trái cây bị động vật cắn: Sử dụng các loại trái cây rụng hoặc trái cây có dấu hiệu bị dơi cắn/gặm mà không được rửa sạch hoặc gọt vỏ kỹ.

- Người tiêu thụ thịt động vật nhiễm bệnh: Ăn thịt ngựa hoặc thịt lợn chưa được nấu chín kỹ từ những con vật đã nhiễm virus.

4. Nhóm theo khu vực địa lý và môi trường

- Người dân sống trong vùng nội du (endemic regions): Các quốc gia thuộc Nam và Đông Nam Á như Ấn Độ, Bangladesh, Malaysia, Singapore và Philippines là nơi thường xuyên ghi nhận các đợt bùng phát.

- Cư dân khu vực bị mất rừng hoặc thay đổi sinh thái: Việc phá rừng làm tăng sự tiếp xúc giữa động vật hoang dã (dơi) và con người, đẩy cao nguy cơ tràn dịch virus (viral spillover).

Thời gian ủ bệnh (khoảng thời gian từ khi nhiễm virus đến khi khởi phát triệu chứng) thường được tin là từ 4 đến 14 ngày. Tuy nhiên, các nguồn tin cũng ghi nhận thời gian ủ bệnh có thể kéo dài tùy trường hợp, dao động từ 4 đến 21 ngày, thậm chí lên tới 45 ngày đã từng được báo cáo.

Biểu hiện lâm sàng của nhiễm NiV rất đa dạng, từ không có triệu chứng đến tử vong:

- Triệu chứng ban đầu: Thường là các triệu chứng không đặc hiệu giống cúm như sốt, đau đầu, đau cơ (myalgia), nôn mửa và đau họng

- Tiến triển nặng: Bệnh nhân có thể bị chóng mặt, buồn ngủ, suy giảm ý thức và các dấu hiệu thần kinh của viêm não cấp tính.

- Biến chứng hô hấp: Một số người gặp tình trạng viêm phổi không điển hình và các vấn đề hô hấp nghiêm trọng, bao gồm suy hô hấp cấp tính.

- Giai đoạn cuối: Trong các trường hợp nghiêm trọng, viêm não và co giật có thể tiến triển thành hôn mê trong vòng 24 đến 48 giờ.

Virus Nipah có thể lây truyền qua ba con đường chính:

- Từ động vật sang người: Thông qua tiếp xúc trực tiếp với động vật bị nhiễm bệnh (chủ yếu là dơi hoặc lợn) hoặc tiếp xúc với dịch tiết, mô của chúng.

- Qua thực phẩm nhiễm bẩn: Ăn các loại trái cây hoặc sản phẩm từ trái cây (như nhựa cây chà là sống) bị dính nước tiểu hoặc nước bọt của dơi nhiễm bệnh.

- Từ người sang người: Lây truyền trực tiếp qua tiếp xúc gần với dịch tiết và chất bài tiết của người bệnh, thường xảy ra trong môi trường gia đình hoặc cơ sở y tế.